“กรุงเทพธุรกิจ” เกาะติดสถานการณ์การประชุม COP30 การประชุมในวันที่ 9 (18 พฤศจิกายน 2025) ณ เมืองเบเล็ง ประเทศบราซิล ตอกย้ำอย่างชัดเจนว่า “การปกป้องธรรมชาติ” และ “การฟื้นฟูมหาสมุทร” ไม่ใช่งานเสริมของการแก้ปัญหาโลกร้อนอีกต่อไป แต่เป็นหัวใจของการลงมือทำจริงที่กำลังเกิดขึ้นทั่วโลก ทั้งผ่านการระดมเงินทุนขนาดใหญ่ การเปิดตัวพันธมิตรใหม่ และการเสริมบทบาทของชุมชนที่อยู่แนวหน้า ผลลัพธ์ของวันคือชุดของมาตรการเร่งด่วนที่ครอบคลุมตั้งแต่ระบบนิเวศชายฝั่ง เศรษฐกิจสีน้ำเงิน SMEs ไปจนถึงสิทธิและความเป็นธรรมของเยาวชนและชนพื้นเมือง
17 ประเทศ ประกาศยกระดับมหาสมุทรในแผน NDC
วันเริ่มต้นด้วยการประกาศของ 17 ประเทศ ที่เข้าร่วม Blue NDC Challenge กลุ่มความร่วมมือที่ผลักดันให้ประเทศต่าง ๆ บรรจุ “มาตรการจากมหาสมุทร” ลงในแผน NDC อย่างชัดเจน ทั้งในเชิงนโยบาย การลงทุน และผลลัพธ์วัดได้
ความสำคัญคือ ประเทศเหล่านี้ไม่เพียงเพิ่มข้อความในเอกสาร NDC แต่ต่างระบุว่าจะ เร่งการลงมือปฏิบัติ ในเรื่องเช่น
• การอนุรักษ์ทะเล
• อาหารจากระบบน้ำ
• พลังงานหมุนเวียนจากทะเล
• การขนส่งทางเรือสะอาด
• การท่องเที่ยวชายฝั่งอย่างยั่งยืน
ทอม พิคเคอเรล จากสถาบันทรัพยากรโลก (World Resources Institute: WRI) ระบุว่า มาตรการมหาสมุทรถูกมองข้ามและได้รับเงินไม่เพียงพอมานาน และ Blue NDC Taskforce จะเป็นจุดคานงัดสำคัญในการเปิดศักยภาพมหาสมุทรเพื่อลดโลกร้อนอย่างจริงจัง
ระดมทุน สร้างงาน 20 ล้านตำแหน่ง
อีกหนึ่งไฮไลต์คือการเปิดตัว One Ocean Partnership เครือข่ายฟื้นฟูระบบนิเวศทางทะเลระดับโลกที่ตั้งเป้าระดมเงินอย่างน้อย 20 พันล้านดอลลาร์ภายในปี 2030 เพื่อขับเคลื่อน เศรษฐกิจสีน้ำเงินแบบฟื้นฟู (Regenerative Blue Economy) พร้อมสร้างงานกว่า 20 ล้านตำแหน่ง
การลงทุนเหล่านี้จะถูกนำไปใช้กับ “Regenerative Seascapes” หรือพื้นที่ทะเลฟื้นฟูเชิงนิเวศ ซึ่งเป็นรูปแบบใหม่ที่ผสานการอนุรักษ์ การประมงยั่งยืน พลังงานหมุนเวียน และชุมชนชายฝั่งเข้าด้วยกัน
ควบคู่กันนั้น มีการเปิดตัวเครื่องมือใหม่ 2 ชุดได้แก่
- Ocean Breakthroughs Implementation Dashboard ระบบติดตามการลงมือของประเทศและภาคเอกชน
- Marine Biodiversity & Ocean Health Toolkit เครื่องมือวัดความก้าวหน้าการอนุรักษ์ทะเล
ทั้งสองทำให้การติดตามผล “โปร่งใส ตรวจสอบได้” ซึ่งเป็นสิ่งที่โลกรอคอยมานาน
ป่าชายเลน กำลังได้รับเงิน
ความก้าวหน้าขนาดใหญ่เกิดขึ้นใน 3 ระบบนิเวศสำคัญ
1) Saltmarsh Breakthrough
เป้าหมายคือ ปกป้อง 500,000 เฮกตาร์ภายในปี 2030 พร้อมกลไกการเงินและคณะทำงานนโยบายเฉพาะกิจ
2) Mangrove Breakthrough
เริ่มปล่อยเงินจาก กองทุน Mangrove Catalytic Facility มูลค่า 80 ล้านดอลลาร์ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของเป้าระดมทุน 4,000 ล้านดอลลาร์
3) Peatland Breakthrough
เปิดตัวกรอบวิทยาศาสตร์ (science-based framework) เพื่อให้รัฐบาล–นักลงทุนมีแผนร่วมกันฟื้นฟูพื้นที่พรุทั่วโลก
สามระบบนิเวศนี้ถือเป็นตัวดูดคาร์บอนตามธรรมชาติที่ทรงพลังที่สุด หากฟื้นฟูในระดับประเทศจะช่วยลดการปล่อยก๊าซอย่างรวดเร็วและต้นทุนต่ำ
SMEs คือหัวใจของเศรษฐกิจสีเขียว
แผน Climate-Proofing SMEs Campaign ได้ขยายเป็น 49 โครงการ ครอบคลุมธุรกิจรายเล็กเกือบ 90 ล้านรายทั่วโลก ผ่านการช่วยประเมินคาร์บอน การเพิ่มขีดความสามารถ และคำปรึกษาด้าน ESG
ยักษ์ใหญ่มากกว่า 250 บริษัท เช่น IKEA, Schneider Electric, Natura และ Tech Mahindra ร่วมผลักดันซัพพลายเชนให้ลดคาร์บอน โดยเน้นที่ Scope 3 ซึ่งมักสูงกว่า 70% ของการปล่อยทั้งหมด
นอกจากนี้ยังมีการเปิดตัว South-South Collective for Climate (S2C2) จากผู้นำ climate tech ของบราซิลและอินเดีย ตั้งเป้าสนับสนุน 5,000+ สตาร์ทอัพด้านสภาพภูมิอากาศภายในปี 2030 และระดมเงิน กว่า 220 ล้านดอลลาร์ก่อนปี 2027 เพื่อหนุนตลาดในละตินอเมริกา แอฟริกา และเอเชียใต้
5 ประธาน 3 อนุสัญญาริโอร่วมแถลงการณ์
บราซิล ซาอุดีอาระเบีย โคลอมเบีย อาร์เมเนีย และมองโกเลีย—ตัวแทนประธาน COP ของทั้ง อนุสัญญาสภาพภูมิอากาศ (UNFCCC) ความหลากหลายทางชีวภาพ (CBD)
การย่อยสลายของดิน (UNCCD)
ออกแถลงการณ์ร่วมเป็นครั้งแรก โดยให้คำมั่นจะ เชื่อมระบบนโยบายทั้งสามด้าน เพื่อปกป้องภูมิอากาศ ความหลากหลายทางชีวภาพ และที่ดินอย่างสอดประสาน
ถือเป็นสัญลักษณ์สำคัญที่เกิดขึ้นในประเทศบ้านเกิดของสามอนุสัญญาเมื่อกว่า 30 ปีก่อน
15 รัฐบาล เดินหน้าปฏิวัติอุตสาหกรรมก่อสร้าง
การประกาศครั้งใหญ่ของวันนี้คือการเปิดตัว Building for Forests Acceleration Plan ความร่วมมือระหว่าง 15 ประเทศ 2 รัฐบาลท้องถิ่น และองค์กรและบริษัทกว่า 300 ราย
เป้าหมายคือ ยกระดับอุตสาหกรรมก่อสร้างด้วยไม้ที่มีความยั่งยืน ลดคาร์บอน และสนับสนุนป่าไม้
ประเทศผู้ร่วมประกาศรวมถึง แคนาดา เยอรมนี ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ สวีเดน สหราชอาณาจักร บราซิล เป็นต้น โดยตั้งเป้า ดังนี้
• ทำให้ 30 ประเทศใช้ “ที่อยู่อาศัยไม้ยั่งยืน” ภายในปี 2028
• เปิดผลิตภัณฑ์การเงินใหม่สำหรับเกษตรกรรายย่อยและ SMEs
• ทำให้การใช้ไม้ตรงกับยุทธศาสตร์ป่าไม้และแผนภูมิอากาศระดับชาติ
เปิดตัว “NAP Implementation Alliance”
UNDP อิตาลี เยอรมนี และบราซิลร่วมกันเปิดตัว NAP Implementation Alliance เครือข่ายผู้ให้ทุน–รัฐบาล–ธนาคารพัฒนา–ภาคเอกชน เพื่อช่วยให้ประเทศต่าง ๆ นำแผนปรับตัว (NAPs) ไปสู่การลงทุนจริง
ประเทศที่ประกาศเข้าร่วม เช่น วานูอาตู เคนยา และองค์กรระดับโลกอย่าง Green Climate Fund และ ADB เข้าร่วมสนับสนุน
GES เป็นธรรม–จริยธรรม–วัฒนธรรม
การประชุมระดับสูงนำเสนอรายงาน Global Ethical Stocktake Report ซึ่งสรุปผลการประชุมทั่วโลกเกี่ยวกับ “ความเป็นธรรม” ในการแก้ปัญหาโลกร้อน
ผู้นำหลายคยเน้นว่า การฟังเสียงชุมชน การคำนึงถึงสิทธิและศักดิ์ศรีมนุษย์ และการเคารพวัฒนธรรม ต้องเป็นแกนกลางของนโยบาย ไม่ใช่ส่วนเสริมเพื่อความสวยงาม
มีการหารือเพื่อทำให้ GES กลายเป็น “เวทีถาวร” ของ UNFCCC
คนรุ่นใหม่เรียกร้องนโยบายครอบคลุม
ใน Blue Zone มีการจัดเวที Youth Led Climate Forum ซึ่งรวมตัวผู้นำเยาวชนจากทั่วโลกเพื่อร่วมออกแบบนโยบายสภาพภูมิอากาศที่ครอบคลุมความเหลื่อมล้ำในทุกมิติ
ใน Green Zone มีการสนทนาโดย Youth Climate Champion ของบราซิลร่วมกับเยาวชนจากหลากหลายชุมชน เน้นประเด็น ดังนี้
• ความไม่เท่าเทียมทางเชื้อชาติและเพศ
• ความพิการ
• และตำแหน่งที่ตั้งของพื้นที่
ล้วนทำให้ผลกระทบ climate ลึกและหนักขึ้น เวทีนี้จะจัดทำข้อเสนอเพื่อปรับนโยบายเยาวชนในอนาคต
ชนพื้นเมืองผลิตพลังงานหมุนเวียน
เวที Right Energy Partnership with Indigenous Peoples นำเสนอกรณีศึกษาจากเอเชีย แอฟริกา ละตินอเมริกา ว่าชนพื้นเมืองกำลังทำสิ่งต่างๆ ดังนี้
• ผลิตพลังงานสะอาด
• เพิ่มการเข้าถึงไฟฟ้า
• ขยายการปรับตัวต่อโลกร้อน
• เสริมการปกครองท้องถิ่น
พร้อมความร่วมมือกับ UNDP และ IFAD ใน People’s Circle ชนพื้นเมืองหญิง กลุ่ม quilombola และชุมชนชายฝั่งได้นำเสนอประเด็น ความยุติธรรมด้านเพศ ผลกระทบจากเหมืองแร่ การปกป้องป่าและดินแดน และความรู้ดั้งเดิมกับไบโออีโคโนมี
สะท้อนว่าอนาคตอเมซอนต้องขับเคลื่อนโดยประชาชนต้นน้ำ–ปลายน้ำในพื้นที่จริง
นับว่า ภาพรวมของวันที่ 9 COP30 กำลังขยับจาก “คำมั่น” ไปสู่ “การลงมือจริง” ทุกประกาศของวันนี้สะท้อนว่า COP30 กำลังเดินหน้าสู่เป้าหมายหลัก คือ
• การเร่งการลงมือปฏิบัติ (implementation)
• การหนุนชุมชนแนวหน้าและเด็กเยาวชน
• การสร้างเศรษฐกิจใหม่บนฐานธรรมชาติและความยั่งยืน
ที่มารูป: COP 30 Press Office (COP30 Brasil Amazônia)