วันพฤหัสบดี ที่ 19 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

อยากมีอายุ 120 ปี ต้องมีอะไรบ้าง? เตรียมพร้อมมีอายุยืนอย่างมีคุณภาพ

ลองจินตนาการว่า วันหนึ่งคุณไปตรวจสุขภาพ แล้วหมอบอกว่าคุณอาจมีชีวิตอยู่ได้ถึง 120 ปี คุณจะรู้สึกอย่างไร แล้วต้องเตรียมพร้อมอะไรบ้าง?

บางคนอาจดีใจ เพราะนั่นหมายถึงเวลาที่จะได้อยู่กับคนรัก เดินทาง หรือทำสิ่งที่อยากทำ แต่บางคนอาจเริ่มกังวลว่า แล้วเราจะต้องทำงานไปถึงอายุเท่าไร เงินที่เก็บไว้จะเพียงพอไหม และที่สำคัญ เมื่ออายุ 100 ปี เราจะยังใช้ชีวิตด้วยตัวเองได้หรือเปล่า?

คำถามเหล่านี้กำลังมีความสำคัญมากขึ้นในยุคที่ผู้คนสนใจเรื่อง Longevity หรือการมีอายุยืนยาว แต่ก่อนจะวางแผนไปถึง 120 ปี เราควรเข้าใจความจริงทางวิทยาศาสตร์เสียก่อน

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature Aging ปี 2024 พบว่า แม้อายุขัยเฉลี่ยของมนุษย์เพิ่มขึ้นอย่างมากในศตวรรษที่ผ่านมา แต่ความเร็วของการเพิ่มขึ้นกลับชะลอตัวลงในประเทศที่ประชากรมีอายุยืน การมีชีวิตถึง 120 ปีจึงยังเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ยาก ไม่ใช่อนาคตที่ทุกคนจะไปถึงอย่างแน่นอน

อย่างไรก็ตาม การใช้ตัวเลข 120 ปีเป็นโจทย์ออกแบบชีวิตก็มีประโยชน์ เพราะทำให้เราต้องกลับมาทบทวนว่า สิ่งที่เตรียมไว้สำหรับชีวิต 70–80 ปี จะยังเพียงพอหรือไม่หากชีวิตยาวนานกว่านั้นอีกหลายสิบปี 

ข่าวที่เกี่ยวข้อง:

Work Life Balance มีจริงไหม? ออกแบบอย่างไร ให้เหมาะกับชีวิต

'เซ็กส์' มหัศจรรย์ธรรมชาติ ชะลอวัย-ป้องกันอัลไซเมอร์

สิ่งแรกที่ต้องเตรียม คือคุณภาพของสุขภาพ

การมีชีวิตยืนยาวจะไม่ได้มีความหมายมากนัก หากช่วงท้ายของชีวิตเต็มไปด้วยความเจ็บป่วยและการสูญเสียความสามารถในการดูแลตัวเอง

แนวคิดสำคัญจึงไม่ใช่เพียง Lifespan หรือจำนวนปีที่มีชีวิต แต่รวมถึง Healthspan หรือช่วงชีวิตที่มีสุขภาพดีด้วย

การเตรียมตัวจึงควรเริ่มจากการรักษากล้ามเนื้อ ความแข็งแรงของหัวใจและหลอดเลือด การเคลื่อนไหว การนอน และการป้องกันโรคเรื้อรังตั้งแต่วัยทำงาน

งานวิเคราะห์อภิมานที่ตีพิมพ์ใน British Journal of Sports Medicine ปี 2023 พบว่า การมีกิจกรรมทางกายในระดับเทียบเท่าการออกกำลังกายปานกลาง 150 นาทีต่อสัปดาห์ มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงเสียชีวิตจากทุกสาเหตุที่ต่ำลงประมาณ 31% เมื่อเทียบกับผู้ที่ไม่มีกิจกรรมทางกายในเวลาว่าง ทั้งนี้เป็นความสัมพันธ์จากข้อมูลเชิงสังเกต ไม่ใช่การรับประกันว่าจะมีอายุยืนขึ้นเท่ากันทุกคน

สิ่งที่สอง คือการออกแบบการงานและการเงินใหม่

ลองคิดดูว่า หากเราเกษียณตอนอายุ 60 ปี แต่มีชีวิตถึง 120 ปี นั่นหมายถึงต้องใช้ชีวิตหลังเกษียณอีกถึง 60 ปี

รูปแบบการทำงานหลังเรียนจบ การทำงานต่อเนื่อง และการหยุดทำงานถาวร อาจไม่เหมาะกับชีวิตที่ยาวนานขนาดนั้น

เราอาจต้องคิดถึงการทำงานหลายช่วงชีวิต การเรียนรู้ทักษะใหม่ การสร้างรายได้มากกว่าหนึ่งทาง และการเปลี่ยนรูปแบบงานให้เหมาะกับความสามารถที่เปลี่ยนไปตามวัย

ขณะเดียวกัน การวางแผนการเงินก็ไม่ใช่แค่มีเงินเก็บก้อนหนึ่ง แต่ต้องคำนึงถึงค่าใช้จ่ายระยะยาว เงินเฟ้อ การรักษาพยาบาล และโอกาสที่เราจะต้องพึ่งพาการดูแลจากผู้อื่นในอนาคต

งานทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบปี 2022 พบว่า การเตรียมพร้อมเข้าสู่วัยสูงอายุครอบคลุมถึงหกด้าน ได้แก่ สุขภาพ จิตใจ การเงิน ที่อยู่อาศัย ความสัมพันธ์ทางสังคม และกิจกรรมยามว่าง ไม่ใช่การเตรียมเงินเกษียณเพียงอย่างเดียว  

สิ่งที่สาม คือการดูแลรักษาสมอง ความสัมพันธ์ และความหมายของชีวิต

หากชีวิตยืนยาวขึ้น เราอาจมีเวลาสำหรับการเรียนรู้และเริ่มต้นสิ่งใหม่มากขึ้น แต่ก็ต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงของครอบครัว เพื่อนฝูง และบทบาทของตัวเองในสังคม

รายงาน Lancet Commission ปี 2024 ระบุปัจจัยเสี่ยงของภาวะสมองเสื่อมที่อาจปรับเปลี่ยนได้ 14 ประการ รวมถึงการไม่มีกิจกรรมทางกาย การสูญเสียการได้ยิน ภาวะซึมเศร้า และการแยกตัวจากสังคม สะท้อนว่าการดูแลสมองไม่ใช่เรื่องของการฝึกความจำเพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับการใช้ชีวิตโดยรวมท้งหมด

เราจึงควรออกแบบชีวิตให้ยังมีโอกาสเรียนรู้ พบปะผู้คน สร้างความสัมพันธ์ และทำสิ่งที่รู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่า แม้อายุและบทบาทในการทำงานจะเปลี่ยนไป

สิ่งสุดท้ายที่มักถูกลืม คือการออกแบบชีวิตประจำวันที่เราอยากมีอยู่จริง

บ้านที่เราอยู่เหมาะกับวันที่เดินไม่สะดวกหรือไม่? ใครจะช่วยดูแลเราเมื่อเจ็บป่วย? เราอยากใช้ชีวิตอยู่ที่ไหน และอยากมีใครอยู่ข้าง ๆ?

คำถามเหล่านี้อาจฟังดูไกลตัว แต่ความจริงแล้วเป็นส่วนหนึ่งของการวางแผนสุขภาพเช่นเดียวกัน

การมีอายุยืนถึง 120 ปีอาจยังไม่ใช่เรื่องที่วิทยาศาสตร์รับประกันได้ แต่เราไม่จำเป็นต้องรอให้เทคโนโลยีพาเราไปถึงจุดนั้นก่อน จึงค่อยเริ่มเตรียมตัว

เพราะท้ายที่สุด เป้าหมายของการมีชีวิตยืนยาว อาจไม่ใช่การมีวันเกิดให้ฉลองมากที่สุด แต่คือการมีชีวิตที่ยังเลือกได้ ทำสิ่งที่รักได้ และมีความหมายกับตัวเองให้นานที่สุด และบางทีคำถามสำคัญอาจไม่ใช่ว่า “เราจะมีชีวิตอยู่ได้ถึงกี่ปี”แต่คือ “เราได้ออกแบบชีวิตที่อยากอยู่ไปนาน ๆ ไว้แล้วหรือยัง?”