เดินแกลเลอรีก็สุขภาพดีได้ วิจัยชี้ศิลปะช่วยลดเครียด

การเดินเล่นในพิพิธภัณฑ์หรือแกลเลอรีอาจไม่ได้เป็นเพียงการใช้เวลาว่างเพื่อชมความสวยงามของงานศิลปะเท่านั้น แต่ยังอาจส่งผลดีต่อสุขภาพกายและใจมากกว่าที่คิด

งานวิจัยหลายชิ้นพบความเชื่อมโยงระหว่างการชมงานศิลปะกับสุขภาพ ทั้งการลดความเครียด ส่งเสริมสุขภาพจิต รวมถึงการเปลี่ยนแปลงทางชีวภาพบางอย่างที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกัน

ล่าสุด องค์กรการกุศลด้านศิลปะ Art Fund ในสหราชอาณาจักร เสนอแนวคิดว่า การใช้เวลาเดินชมงานศิลปะอย่างน้อยเดือนละ 60 นาที อาจเป็นอีกหนึ่งวิธีง่าย ๆ ที่ช่วยส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิตในระยะยาวได้

กรุงเทพธุรกิจ ชวนผู้อ่านสำรวจว่า ทำไมการเดินชมงานศิลปะจึงอาจส่งผลดีต่อสุขภาพ และงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์มีคำอธิบายเกี่ยวกับเรื่องนี้อย่างไร

ทำไมการชมงานศิลปะจึงอาจดีต่อสุขภาพ?

ศาสตราจารย์เดซี แฟนคอร์ต (Professor Daisy Fancourt) ผู้เชี่ยวชาญด้านจิตชีววิทยาและระบาดวิทยา จากมหาวิทยาลัยยูนิเวอร์ซิตีคอลเลจลอนดอน (University College London หรือ UCL) และผู้เขียนหนังสือ Art Cure: The Science of How the Arts Transform Our Health อธิบายว่า ปัจจุบันมีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์มากขึ้นที่สนับสนุนว่า การชมงานศิลปะอย่างสม่ำเสมอและใช้เวลาดื่มด่ำกับผลงานที่ชื่นชอบ อาจช่วยส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้นได้

เธอมองว่า การไปพิพิธภัณฑ์หรือแกลเลอรีไม่ควรเป็นเพียงกิจกรรมเพื่อความบันเทิงหรือเพิ่มความรู้ทางวัฒนธรรมเท่านั้น แต่ยังสามารถมองเป็นพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพ เช่นเดียวกับการกินอาหารที่สมดุล การออกกำลังกาย และการใช้เวลากลางแจ้ง

แนวคิดนี้นำไปสู่การใช้คำว่า Recommended Dose of Art (RDA) หรือปริมาณการเสพงานศิลปะที่แนะนำ โดยเสนอให้ผู้คนลองใช้เวลาอย่างน้อยเดือนละ 60 นาทีในการชมงานศิลปะ

อย่างไรก็ตาม ตัวเลข 60 นาทีนี้ยังไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ที่ได้รับการยืนยันว่าเป็นระยะเวลาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับทุกคน แต่เป็นแนวทางที่ช่วยกระตุ้นให้ผู้คนหันมาให้เวลากับงานศิลปะมากขึ้น

งานวิจัยพบ คนที่ชมศิลปะเป็นประจำมีความเสี่ยงซึมเศร้าต่ำกว่า

หนึ่งในหลักฐานที่น่าสนใจมาจากงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร British Journal of Psychiatry ซึ่งวิเคราะห์ข้อมูลผู้ใหญ่จำนวน 2,148 คน จากโครงการศึกษาระยะยาวเกี่ยวกับผู้สูงอายุในอังกฤษ (English Longitudinal Study of Ageing)

ผลการศึกษาพบว่า ผู้ที่เข้าร่วมกิจกรรมทางวัฒนธรรม เช่น การไปพิพิธภัณฑ์ โรงละคร หรือโรงภาพยนตร์ อย่างน้อยเดือนละครั้ง มีความเสี่ยงเกิดภาวะซึมเศร้าต่ำกว่าผู้ที่ไม่ได้เข้าร่วมกิจกรรมเหล่านี้ถึง 48%

ผลลัพธ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า การออกไปสัมผัสศิลปะและวัฒนธรรมอาจมีส่วนช่วยส่งเสริมสุขภาพจิต โดยเฉพาะเมื่อทำอย่างสม่ำเสมอ

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงสังเกต จึงยังไม่สามารถสรุปได้ว่า การชมงานศิลปะช่วยลดความเสี่ยงซึมเศร้าโดยตรง เพราะอาจมีปัจจัยอื่นเข้ามาเกี่ยวข้อง เช่น สุขภาพโดยรวม การเข้าสังคม หรือรูปแบบการใช้ชีวิตของแต่ละคน

ชมงานศิลปะจริง อาจส่งผลต่อร่างกายต่างจากการดูผ่านหน้าจอ

อีกหนึ่งงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Brain, Behavior, and Immunity ศึกษาว่าการชมงานศิลปะส่งผลต่อร่างกายอย่างไร โดยเปรียบเทียบระหว่างการชมผลงานศิลปะต้นฉบับในแกลเลอรี กับการชมภาพจำลองของผลงานเดียวกันในห้องทดลอง

ผลการศึกษาพบว่า การชมงานศิลปะต้นฉบับในแกลเลอรีมีความเชื่อมโยงกับการลดความเครียด และการเปลี่ยนแปลงของระบบภูมิคุ้มกัน ขณะที่การชมภาพจำลองกลับไม่พบผลลัพธ์ในลักษณะเดียวกัน

งานวิจัยนี้จึงสะท้อนให้เห็นว่า การชมงานศิลปะไม่ได้ขึ้นอยู่กับความสวยงามของภาพเพียงอย่างเดียว แต่บรรยากาศและสภาพแวดล้อมในการชมงานก็อาจมีส่วนช่วยส่งเสริมสุขภาพเช่นกัน

อย่างไรก็ตาม ยังไม่สามารถสรุปได้ว่าการชมผลงานต้นฉบับให้ประโยชน์มากกว่าภาพจำลองเสมอไป เนื่องจากความแตกต่างของสถานที่และบรรยากาศอาจเป็นปัจจัยที่ส่งผลต่อผลการศึกษาด้วย

แค่เดือนละ 1 ชั่วโมง ให้ศิลปะช่วยเติมความสุขและสุขภาพดี

สำหรับใครที่อยากลองนำแนวคิดนี้ไปปรับใช้ ไม่จำเป็นต้องมีความรู้เรื่องศิลปะหรือเข้าใจความหมายของผลงานทุกชิ้น เพียงหาเวลาไปเดินชมพิพิธภัณฑ์ แกลเลอรี หรือนิทรรศการที่สนใจเดือนละครั้ง ก็เป็นจุดเริ่มต้นที่ดีได้

นอกจากจะได้เปลี่ยนบรรยากาศจากชีวิตประจำวันที่เร่งรีบแล้ว ยังเป็นโอกาสให้ได้ใช้เวลากับตัวเอง หรือชวนเพื่อนและครอบครัวออกไปเปิดประสบการณ์ใหม่ ๆ ร่วมกัน

แม้ยังต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับประโยชน์ต่อสุขภาพในระยะยาว แต่งานวิจัยเหล่านี้ก็สะท้อนให้เห็นว่า การดูแลสุขภาพไม่ได้จำกัดอยู่แค่การออกกำลังกายหรือการกินอาหารที่มีประโยชน์เท่านั้น การหาเวลาเดินชมงานศิลปะที่ชื่นชอบ ก็อาจเป็นอีกหนึ่งวิธีง่าย ๆ ที่ช่วยผ่อนคลายความเครียด เติมความสุข และดูแลสุขภาพใจไปพร้อมกัน

อ้างอิง theguardian , sciencedirect , pubmed