เสียงประชาชนเพื่อการปฏิรูป ด้านพลังงาน

เสียงประชาชนเพื่อการปฏิรูป ด้านพลังงาน

เรื่องของพลังงานเป็นประเด็นที่ถูกหยิบยกมาเป็นหัวข้อสำคัญในเรื่องการปฏิรูปประเทศในปัจจุบัน

ทั้งนี้ สืบเนื่องมาจากการปรับเปลี่ยนแนวคิดในหลายๆมิติเกี่ยวกับการได้มา การดำเนินการและบริหารจัดการ การขายและบริการ ทั้งพลังงานหลักที่มาจากพลังงานน้ำ น้ำมัน ก๊าซธรรมชาติและถ่านหินที่มีมานานแล้ว กับพลังงานทางเลือกอีกมากมายหลายอย่างอาทิ พลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานจากแก๊สชีวมวล และอีกหลายๆสิ่ง ที่สามารถนำมาผลิตเป็นไฟฟ้าให้พลังงานทดแทนพลังงานหลักเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ

อีกประเด็นที่เป็นที่ถกเถียงกันในปัจจุบันคือเรื่องของราคาและต้นทุนการผลิตพลังงานที่ควรจะเป็น เนื่องจากประเทศไทย แม้จะผลิตพลังงานได้บ้างจากพลังงานธรรมชาติ แต่ก็เป็นจำนวนที่น้อยมาก ไม่ถึงร้อยละสิบของความต้องการ การที่นำเข้าไฟฟ้า น้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติจำนวนมากจากต่างประเทศ ทำให้ต้นทุนของพลังงานในประเทศสูงและต้องใช้จ่ายเงินในการนำเข้าหลายแสนล้านบาทต่อปี ผลกระทบก็คือประชาชนที่ใช้พลังงานในการดำเนินชีวิตต้องรับภาระค่าใช้จ่ายส่วนนี้อย่างมาก ทำให้หลายองค์กรและหลายกลุ่มประชาสังคมออกมาเรียกร้องให้มีการปฏิรูประบบพลังงานใหม่ ให้สอดคล้องกับความต้องการของประเทศอย่างแท้จริงและไม่เป็นภาระกับประชาชนเกินกว่าที่ควรจะเป็น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การดำเนินการของบริษัทที่เป็นรัฐวิสาหกิจด้านพลังงานที่ดำเนินการในลักษณะที่แสวงหากำไรจากประชาชนผู้บริโภคตั้งแต่อุตสาหกรรมต้นน้ำ กลางน้ำจนถึงปลายน้ำ และควบคุมวิถีชีวิตของประชาชน โดยการใช้ความจำเป็นในการบริโภคพลังงานของประชาชนเป็นตัวประกัน การลุกขึ้นต่อต้านวิสาหกิจด้านพลังงานได้ดำเนินการอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาหลายปีและยังหาข้อสรุปไม่ได้ กฎหมายและกฎระเบียบเกี่ยวกับการให้สัมปทานในการขุดเจาะและแบ่งผลประโยชน์กับรัฐถูกนำมาวิพากษ์วิจารณ์อย่างต่อเนื่องถึงความไม่สมเหตุสมผล ประเทศต้องสูญเสียประโยชน์มหาศาลให้กับผู้รับสัมปทานหลายแสนล้านบาท อันส่งผลกระทบมาถึงประชาชนที่ไม่มีอำนาจต่อรอง ตลอดมา

ในการรับฟังเสียงของประชาชนที่คณะทำงานของคณะอนุกรรมาธิการสังเคราะห์ประเด็นปฏิรูป สภาปฏิรูปแห่งชาติ ได้รวบรวมความเห็นและข้อเสนอแนะจากเวทีปฏิรูปทั่วประเทศก็ดี จากการรับฟังเสียงของประชาชนทั่วไปตามช่องทางต่างๆก็ดี และจากการระดมสมองระดับกลุ่ม (Focus Group) ทั่วประเทศผ่านเวทีปฏิรูประดับจังหวัดทั่วประเทศก็ดี พบว่าประชาชนให้ความสำคัญในประเด็นปฏิรูปพลังงานอย่างมีนัยสำคัญ โดยมีผู้ให้ความเห็นและข้อเสนอแนะรวมทั้งสิ้น 3,558 ความเห็น ซึ่งคณะทำงานได้เรียบเรียงและจัดหมวดหมู่ได้ทั้งหมดรวม 15 เรื่อง สามารถเรียงลำดับตามความถี่ของจำนวนความเห็นได้ดังนี้

1.เรื่องปฏิรูป ด้านระบบและกระบวนการ จำนวน 897 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 25.21ของความเห็นทั้งหมด

2.เรื่องการกำหนด มาตรการเกี่ยวกับพลังงานทางเลือกและพลังงานสะอาดที่เหมาะสม จำนวน 619 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 17.40 ของความเห็นทั้งหมด

3.เรื่องการปรับปรุง นโยบายเกี่ยวกับการจัดหา การให้สัมปทานและอื่นๆ จำนวน 538 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 15.12 ของความเห็นทั้งหมด

4.เรื่องปฏิรูป โครงสร้าง องค์กร บุคคลากร จำนวน 419 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 11.78 ของความเห็นทั้งหมด

5.เรื่องทบทวน โครงสร้างราคาน้ำมันเชื้อเพลิงสำเร็จรูป จำนวน 288 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 8.09 ของความเห็นทั้งหมด

6.เรื่องปรับปรุงกฎหมายว่าด้วยธรรมาภิบาลในกิจการพลังงาน จำนวน 207 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 5.82 ของความเห็นทั้งหมด

7.เรื่องประสิทธิภาพและการแข่งขันในธุรกิจพลังงาน จำนวน 144 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 4.05 ของความเห็นทั้งหมด

8.เรื่องการปรับโครงสร้างการบริหารจัดการพลังงานให้มีเอกภาพ บูรณาการและทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ จำนวน 118 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 3.32 ของความเห็นทั้งหมด

9.เรื่องทบทวน การอุดหนุนราคาขายปลีกน้ำมันดีเซลและ NGV จำนวน 84 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 2.36 ของความเห็นทั้งหมด

10.เรื่อง นโยบายเกี่ยวกับกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง จำนวน 60 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 1.69 ของความเห็นทั้งหมด

11.เรื่องการปรับโครงสร้างกิจการไฟฟ้าของประเทศให้มีการแข่งขัน จำนวน 51 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 1.43 ของความเห็นทั้งหมด

12.เรื่องพิจารณา ปรับปรุงแผนการผลิตไฟฟ้า (PDP) จำนวน 49 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 1.38 ของความเห็นทั้งหมด

13.เรื่องการกำหนดนโยบายให้มีการศึกษาและเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับโรงไฟฟ้าแบบใหม่ จำนวน 41 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 1.15 ของความเห็นทั้งหมด

14.เรื่องทบทวนการใช้มาตรฐานน้ำมันยูโร จำนวน 28 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 0.79 ของความเห็นทั้งหมด และ

15.เรื่องส่งเสริมการกำหนด โครงสร้างรับซื้อไฟฟ้าแบบ Feed-in-Tariff (FIT) สำหรับกลุ่มพลังงานชีวภาพ จำนวน 15 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 0.42 ของความเห็นทั้งหมด

เป็นที่น่าสังเกตุว่าความเห็นของประชาชนส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในหกอันดับแรกอันประกอบด้วยเรื่องระบบและกระบวนการ มาตรการเกี่ยวกับพลังงานทางเลือกฯ นโยบายเกี่ยวกับการจัดหาและการให้สัมปทาน โครงสร้างองค์กรและบุคคลากร โครงสร้างราคาน้ำมันเชื้อเพลิงสำเร็จรูป และธรรมาภิบาลในกิจการพลังงาน รวมทั้งสิ้น 2,968 ความเห็น จากทั้งหมด 3,558 ความเห็น หรือคิดเป็นร้อยละ 83.42 ของความเห็นทั้งหมดทีเดียวจึงถือได้ว่าทั้งหกเรื่องนี้เป็นหัวใจของเสียงจากประชาชนเพื่อการปฏิรูปจริงๆ

การเคลื่อนไหวของประชาชนและกลุ่มประชาสังคมในปัจจุบันค่อนข้องสอดคล้องอย่างมากกับเสียงของประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศที่ต้องการให้มีการปฏิรูประบบ องค์กร และกฎหมาย ให้มีความเป็นธรรม ตามความเป็นจริง และดำเนินการอย่างมีธรรมาภิบาล โปร่งใส ตรวจสอบได้ โอกาสในการปฏิรูปมาถึงแล้ว สภาขับเคลื่อนเพื่อการปฏิรูปประเทศ (สปท) คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ) และรัฐบาล ควรใช้โอกาสนี้ทำความชัดเจนให้ประจักษ์ และสอดคล้องกับความต้องการของประชาชนอย่างแท้จริง

(หมายเหตุ บทความนี้เป็นของผู้เขียนแต่เพียงผู้เดียว ไม่เกี่ยวข้องกับอดีตคณะอนุกรรมาธิการสังเคราะห์ประเด็นปฏิรูป สภาปฏิรูปแห่งชาติ แต่อย่างใด)