วันจันทร์ที่ 20 ต.ค. เป็นวันที่คณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ (กสท.) ถูกกำหนด
จากคณะรักษาความสงบแห่งชาติให้รีบๆ แจกคูปองเพื่อให้ชาวบ้านแลกกล่องรับสัญญาณทีวีดิจิทัลให้เร็วที่สุด ขยับเวลาจากวันที่ 25 ต.ค.เป็น 20 ต.ค. เร็วขึ้น 5 วัน คงจะทำให้สายด่วน 1200 ของ กสท .คง "สายไหม้" แน่ๆ จากความไม่พร้อมหลายประการที่มองเห็นกันทั่วไป
หลายคนคงสงสัยว่าทำไมหน้าคูปองส่วนลด 690 บาท ต้องมีข้อความ "คืนความสุขให้ประชาชน" ที่เป็นสโลแกนของ คสช.
ต้องยอมรับว่าลำพังศักยภาพและพละกำลังของ กสท. น่าจะ "เอาไม่อยู่" กับความสับสนอลหม่านและผลประโยชน์ปัญหาทับซ้อนในวงการโทรทัศน์ไทย ในช่วงเปลี่ยนผ่านจากระบบอนาล็อก 6 ช่อง ที่ดำรงมานานเกือบ 60 ปี ไปสู่ระบบทีวีดิจิทัล 48 ช่อง ในอีก 3-5 ปีข้างหน้า ซึ่งมีผลประโยชน์เดิมพัน แบบได้-เสียสูงมากใ นระดับ 70,000-80,000 ล้านบาท ต่อไปที่เป็นงบโฆษณารวมของอุตสาหกรรมโทรทัศน์ที่มีสัดส่วนมากถึง 55-60% ของอุตสาหกรรมโฆษณาทั้งหมด
ถ้าไม่ได้ คสช. ออกคำสั่ง "ยึดอำนาจ" ในการอนุมัติอภิมหาโครงการของ กสทช. ทั้งด้านโทรคมนาคมและบอร์ดแคสติ้งที่มีวงเงินรวมกันมากกว่าแสนล้านบาท มาเสียก่อน ย่อมจะไม่มีแคมเปญ "คืนความสุขให้ประชาชน" ด้วยคูปองส่วนลดแลกซื้ออุปกรณ์ทีวีดิจิทัลได้ 2 ประเภทเท่านั้น คือ กล่องรับสัญญาณภาคพื้นดิน (DVB T2) และส่วนลดซื้อเครื่องรับโทรทัศน์ที่มีจูนเนอนร์ติดตั้งในตัว(iDTV) ที่ให้วงเงินเท่าเดิม 15,900 ล้านบาท
ข้อเสนอให้แลกกล่องรับสัญญาณทีวีดาวเทียม (DVB S2) และกล่องรับสัญญาณเคเบิลทีวี (DVB-C) ถูกเบรคด้วยมติกสทช. 10 ต่อ 0 แต่ดูเหมือนว่าเริ่มมีการส่งสัญญาณอ่อนๆ จะให้แลกกล่องรับสัญญาณทีวีดาวเทียมกลับมาอีกแล้วจากเลขาธิการ กสทช. "ฐากร ตัณฑสิทธิ์" เองที่โยนหินถามทางมาเป็นระยะๆ
เริ่มมีการยกเหตุผลของการคืนชีพข้อเสนอกล่องรับสัญญาณทีวีดาวเทียมที่ยังเป็นเรื่องเดิมๆ เช่น โครงข่ายทีวีดิจิทัลไม่ครอบคลุมมีคนร้องเรียนมาเยอะว่ากล่องทีวีภาคพื้นดินรับไม่ได้, ผู้บริโภคอยากจะแลกกล่องทีวีดาวเทียมมากกว่ามีช่องมากกว่า ฯลฯ
กสทช.อย่าทำให้แคมเปญคูปอง "คืนความสุขให้ประชาชน" มีเรื่องยุ่งๆ เข้ามาอีกมากกว่านี้เลย รอไปอีกสัก 2 ปี หลังจากแคมเปญนี้แจกไปจนหมด แล้วค่อยให้แลกกล่องทีวีดาวเทียมหลังพิจารณาจุดบอดจากโครงข่ายทีวีดิจิทัลจริงๆ เพราะตอนนี้แม้ยังมีจุดบอดเยอะในหลายพื้นที่ แต่หน้าที่กสท.คือกำกับดูแลอย่างเข้มมากๆ ทำให้โครงข่ายเร่งลงทุนตามแผนเดิมเติมจุดบอดด้วย Gap Filler ให้ครบ 110 แห่งและเสาเสริมเพื่อให้รับในอาคารได้กับรถยนต์ได้
แค่ช่วงที่ผ่านมา ก็ถือว่าทุลักทุเลพอสมควรกว่าจะออกมาแต่ละขั้นตอน อย่าทำให้เรื่องยุ่งเอาเรื่องทุกข์ที่มีความขัดแย้งกลับมาอีกเลย ยังขอมองโลกในแง่ดีไว้ก่อนว่าการเริ่มต้นแจกคูปองที่บริษัทไปรษณีย์ไทยเริ่มส่งไปถึงบ้านตั้งแต่วันที่ 10 ต.ค. แล้วดีเดย์ให้เริ่มต้นแลกกล่องรับสัญญาณทีวีดิจิทัลได้ตั้งแต่วันที่ 20 ต.ค.
น่าจะเป็น "หลักไมล์ใหม่" ของการเปลี่ยนผ่านจากอนาล็อกสู่ดิจิทัลที่เป็นรูปธรรมอีกหลักไมล์สำคัญ หลังจากการประมูลทีวีดิจิทัลสิ้นสุดลงในวันที่ 27 ธ.ค. 2556 นับเวลา 9 เดือน 23 วัน ซึ่งผู้ประกอบการทีวีดิจิทัล 24 ช่อง รอคอยมาแสนนาน หลายรายกำลังอยู่ในสภาพปลาขาดน้ำใกล้จะถอดใจอยู่รอมมะร่อ
แคมเปญแจกคูปองส่วนลดตามแผนเดิมกำหนดไว้ 22.9 ล้านครัวเรือน แม้ว่าในขณะนี้ยังมีตัวเลขครัวเรือนที่มี "เจ้าบ้าน" ตามทะเบียนราษฎร์อยู่แค่ 14.1 ล้านครัวเรือน และกสท. ใจดีเพิ่มเติมให้กับครัวเรือนที่ไม่มีทะเบียนบ้านด้อยโอกาสอีก 2.8 ล้านครัวเรือน รวมเป็น 16.9 ล้านครัวเรือน น่าจะเป็นแคมเปญแจกในรูปแบบคูปองที่มีขอบเขตกว้างขวางมากที่สุด
ประเมินขีดความสามารถขององค์กร กสทช. ที่ส่วนใหญ่เป็นอดีตข้าราชการที่โอนมาจากกรมไปรษณีย์ และโทรเลขกับกรมประชาสัมพันธ์และหน่วยราชการอื่นๆ อีก โดยมีกสทช. 11 คน เป็นผู้กำหนดนโยบายในภาพรวมที่ประกอบด้วยอดีตนายทหารกับนักเศรษฐศาสตร์, นักวิชาการ ฯลฯ ไม่น่าจะสามารถ "รับมือ" ให้กระบวนการนี้ผ่านไปได้อย่างราบรื่น
หวั่นๆ ว่าคูปองคืนความสุขให้ประชาชน 690 บาท อาจจะกลายเป็น "คืนความทุกข์" ให้ประชาชน หากไม่เร่งรีบจัดระบบการจัดการในทุกๆ ด้าน และระบบทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง เพื่อรับมือตั้งแต่วันแรกของการแลกกล่องรับสัญณานทีวีดิจิทัลใน 21 จังหวัด แล้วจะทะยอยแจกคูปองไปจนครบ 77 จังหวัด ในเดือนมีนาคมปีหน้า
เริ่มจากลองถามกรรมการ กสท. 5 คนเอง น่าจะได้รับเรื่องราว "ร้องทุกข์" โดยตรงจากเรื่องไม่ชอบมาพากล ในช่วงก่อนการแจกคูปองที่มีหลายบริษัทใช้วิธีแจกใบปลิวถึงชาวบ้าน แล้วให้กำนันผู้ใหญ่บ้านไปเก็บบัตรประชาชนจากลูกบ้านไว้ก่อน โดยอ้างว่าจะช่วยอำนวยความสะดวกในการแลกคูปองทีวีดิจิทัล
กสท. หลายคนออกมาเปิดเผยเรื่องนี้เอง แล้วบอกว่าจะห้ามบริษัทเหล่านั้นเข้าโครงการคูปอง แต่ผลลัพธ์คือไม่น่าจะมีการออกคำสั่งชัดๆ ว่าห้ามบริษัทเหล่านั้นเข้าร่วมโครงการแต่อย่างใด หรือถ้าหากมีคำสั่งห้ามก็แทบไม่มีใดๆ เพราะแกนหลักในการกว้านบัตรประชาชนคือกำนันผู้ใหญ่บ้านที่เข้าถึงลูกบ้านโดยตรง
แต่หากมองอีกแง่หนึ่ง วิธีการแบบนี้กลับเป็นวิธีการที่ชาญฉลาดของบริษัทผู้ผลิต และจำหน่ายกล่องทีวีดิจิทัลที่อาจจะทำให้ยอดการนำคูปองมาเปลี่ยนเป็นกล่องรับสัญญาณทีวีดิจิทัลสูงครบ 100% ได้รวดเร็วกว่าวิธีของกสท.ที่ปล่อยไปตามธรรมชาติ เช่นเดียวกับการเลือกตั้งที่ครั้งหนึ่งกระทรวงมหาดไทยให้รางวัลหมู่บ้านที่มีผู้มาใช้สิทธิ์เลือกตั้งสูงสุด บางหมู่บ้านสามารถทำยอดได้ถึง 100%อ ย่างเหลือเชื่อ
จึงคิดว่าวิธีการรวบรวมบัตรประชาชน จากชาวบ้านแล้วนำไปเข้ากระบวนการแลกกล่องทีวีดิจิทัลกลับเป็นผลดีด้วยซ้ำไป หาก กสท. มีระบบจัดการให้มีการแลกกล่องทีวีดิจิทัลไปจริงๆ ที่มีผลต่อการเพิ่มฐานคนดูทีวีดิจิทัลได้
กสท. น่าจะลงไปดำเนินการเสียเอง ด้วยการกำหนดจุดแลกคูปองให้น้อยลงเป็นสถานที่กว้างขวางใหญ่ขึ้นหรือกำหนด "วันดีเดย์" แลกคูปอง อาจจะจัดงาน"มหกรรมแลกคูปอง"แล้วเชิญบริษัทผู้ผลิตกล่องที่ขึ้นทะเบียนไว้ 42 บริษัท ให้มาเปิดบูธพร้อมๆ เพื่อเป็นทางเลือกให้ผู้บริโภคมาเห็นด้วยตาพร้อมๆกันทุกยี่ห้อ
ในช่วง 1-2 สัปดาห์ที่ผ่านมา ได้เห็นบริษัทผู้ผลิตและจำหน่ายกล่องรับสัญญาณทีวีดิจิทัล เกือบทุกรายใช้เครื่องมือทางการตลาดที่ง่ายๆ ตรงไปตรงมาคือลดราคาให้เหลือเท่าหรือใกล้เคียงมูลค่า 690 บาท, หากลดราคาไม่ได้ก็ใช้แคมเปญชิงรางวัลมาล่อใจและแจกคูปองเพิ่มเพื่อแลกซื้อสินค้าอื่นในราคาพิเศษ ถือเป็น "กำไร" ของผู้บริโภคในยุคทีวีดิจิทัล
One Box Home ยี่ห้อใหม่ ใช้ราคากล่อง+เสาอากาศเท่ากับมูลค่าคูปอง 690 บาท, สามารถใช้ราคากล่อง 690 บาท แถมคูปองเงินสดไปซื้อโทรศัพท์หรือแทบเล็ตที่มีจูนเนอร์รับทีวีดิจิทัลได้
Planet Com ลดราคาขายกล่องพร้อมเสาจาก 1,490 บาท เหลือ 990 บาท และแคมเปญแจกทอง, อสมท. ใช้แคมเปญรับคูปองชิงโชคทุกวันกับรางวัลใหญ่รถยนต์ม.ค.ปีหน้า,
FORTH แจกโทรศัพท์ iPhone 6 ทุกเดือนๆ ละ 5 เครื่อง, AJ แจกทองคำหนัก 1 บาททุกวันๆ ละ 3 รางวัลและทองคำหนัก 10 บาท ทุกเดือน, ซัมซุง จัดโปรโมชั่น 3 สุข ส่วนลดทีวีเพิ่ม, ซิงเกอร์ เปิดตัวกล่องรุ่นใหม่มูลค่า 690 บาท เท่าคูปอง ฯลฯ
ศูนย์การค้ากับห้างต่างๆ ก็เริ่มมีแคมเปญพิเศษ เช่น Power Buy รับส่วนลดเพิ่ม 300 บาท มาแลกซื้อทีวี-จัดแคมเปญลดราคา 35% สินค้าเกี่ยวกับทีวีดิจิทัล, Power Mall แจกคูปอง 100 บาท เพิ่มเพื่อรัปประทานอาหาร , เดอะมอลล์-พารากอน-ดิเอ็มโพเรียมจัดแคมเปญเพิ่มคนถือคูปอง 690 บาท มาจะได้คูปองเพิ่มรับประทานอาหารในทุกฟู้ดคอร์ท, บิ๊กซี และ โลตัส รวบรวมผู้ผลิตกล่องทุกยี่ห้อให้ผู้บริโภคเลือกได้ตามใจชอบ ฯลฯ
น่าจะถือเป็นกรณีศึกษาที่น่าสนใจมากว่าการกำหนดคูปองส่วนลด 690 บาท กับการเปิดกว้างให้บริษัทยื่นขอเข้าโครงการที่ไม่มีข้อจำกัดเรื่องเงินทุนและประสบการณ์ที่ได้รับอนุมัติแล้ว 42 บริษัท ทำให้ "กลไกการแข่งขันเสรี" กำลังเกิดขึ้นในตลาดกล่องรับสัญญาณทีวีดิจิทัลและเครื่องรับโทรทัศน์ที่มีจูนเนอร์ติดตั้งในตัว
อย่างน้อยที่สุดไตรมาสที่ 4 ของปี 2557 ตลาดกล่องทีวีดิจิทัล และเครื่องรับโทรทัศน์กำลังกลับมาคึกคักอย่างยิ่ง หลังจากอยู่ในสภาพซบเซาตั้งแต่ช่วงปี 2556 ที่มีความไม่แน่นอนในการประมูลทีวีดิจิทัล และช่วงต้นปี 2557 ที่มีความสับสนอลหม่านเรื่องคูปองจะแลกได้กี่ประเภทและเมื่อไหร่ กสท. แทบไม่ได้เข้าไปยุ่งใดๆ แต่กลไกตลาดการแข่งขันได้ทำให้ผู้บริโภคจะได้ประโยชน์มากขึ้นสูงกว่ามูลค่าคูปอง 690 บาท
