แบงก์ชาติในภาวะวิกฤติการเมือง : บอกกล่าวความจริงที่ไม่สิ้นหวัง

ที่อยู่ในความสนใจของชาวบ้าน หนึ่งในนั้นคือประเด็นว่าในยามที่บ้านเมืองอยู่ในภาวะวิกฤติการเมืองเช่นนี้ ธนาคารกลางควรจะมีบทบาทอย่างไร?

แน่นอนว่า หน้าที่ประการแรกและสำคัญที่สุด คือ การ “พูดความจริง” ซึ่งหมายความว่าจะรายงานให้ประชาชนได้ทราบถึงสภาวะที่แท้จริงทางด้านเศรษฐกิจ ไม่โอนเอียงตามกระแส และไม่สนใจว่าที่พูดออกไปนั้น จะกระทบต่อนักการเมืองฝ่ายรัฐบาล หรือฝ่ายค้าน หรือฝ่ายต่อต้านหรือไม่

เพราะว่าหน้าที่ของธนาคารกลาง คือ การยืนอยู่ตรงกลางของความเป็นไป และวิเคราะห์ให้รอบด้านเพื่อให้เจ้าของประเทศได้รับรู้ความจริงที่กำลังเกิดขึ้น

ขณะเดียวกัน ผู้ว่าการแบงก์ชาติ ก็ต้องการให้กำลังใจกับคนไทยที่เริ่มจะท้อแท้ สิ้นหวัง ดังนั้นจะวาดภาพที่รอบด้าน ด้านลบก็บอก ด้านบวกก็ต้องขยายความให้ชัดเจน เรียกว่าประคองความรู้สึกไม่ให้หมดสิ้นความหวังในประเทศชาติ

เป็นบทบาทที่ยากยิ่ง แต่ก็ต้องทำ เพราะว่าในภาวะที่ความเป็นผู้นำทางการเมืองระดับชาติหดหาย และผู้คนวังเวงกับสภาพบ้านเมืองที่ไร้ทิศทาง ติดอยู่ในมุมอับ มีความไม่แน่นอนสูงเช่นนี้ หน้าที่สำคัญส่วนหนึ่งของธนาคารกลาง คือ การสื่อสารกับสาธารณชนอย่าง “มืออาชีพ” อันหมายถึง การบอกเล่าความจริงที่สะท้อนถึงความหวัง แต่ก็เตือนคู่กรณีว่าหากยืดเยื้อต่อไป พวกเขาจะต้องเป็นผู้รับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้น

การประเมินของทีมงานธนาคารกลาง แสดงความห่วงใยว่า หากความขัดแย้งการเมืองยืดเยื้อต่อไป สุขภาพเศรษฐกิจของประเทศจะอ่อนแรงลงไปเรื่อยๆ แม้ว่าจะยังไม่เกิดอาการ “หัวใจวายเฉียบพลัน” แต่ก็จะเริ่มติดเชื้อมะเร็งร้ายที่น่ากลัวไม่น้อย

แบงก์ชาติเห็นว่า หากงบประมาณปีใหม่เลื่อนช้าไปหนึ่งไตรมาส จะมีผลทำให้อัตราโตของผลผลิตมวลรวม หรือ GDP ปีนี้เหลือ 2.7%

แน่นอนว่า หากวิกฤติการเมืองลากยาวไปกว่านั้น ตัวเลขเศรษฐกิจทุกตัวก็จะต้องมีการทบทวนกันใหม่หมด

ดร.ประสาร เปรียบบทบาทของแบงก์ชาติเป็นฝ่าย “กองหลัง” ในทีมฟุตบอล บางครั้งอาจจะรุกไปถึงแนวหน้า แต่ในสภาพบ้านเมืองเช่นนี้ กองหลังจะต้องถอยกลับมาตั้งหลัก ป้องกันทีมอย่างเหนียวแน่น จะยอมให้ฝ่ายตรงกันข้ามยิงเข้าประตูมากนักไม่ได้ เพราะว่าจะทำให้เสียขวัญและกำลังใจกันไปหมด

ในฐานะเป็นกองหลัง แบงก์ชาติก็เข้าใจว่า ขณะนี้หัวหน้าทีมฟุตบอลทีมนี้มีปัญหาการทำหน้าที่อยู่ แต่นั่นไม่ได้หมายความว่ากองหลังจะต้องพลอยอ่อนแอไปด้วย เพราะชื่อเสียงของทีมนั้นเก่าแก่ เป็นที่ยอมรับกันในระดับหนึ่งทีเดียว แต่มาพลาดท่าเสียทีเพราะทะเลาะวิวาทกันในทีม ทำให้ team work ได้รับผลกระทบค่อนข้างหนักหน่วง กองหลังที่มีชื่อว่าแข็งแกร่งมาตลอด จึงต้องประคับประคองไม่ให้แพ้มากนัก

โดยหวังว่าฤดูแห่งการแข่งขันหน้า เมื่อมีการจัดทัพปรับทีมใหม่ กองเชียร์ทั้งหลายไม่ตีกันเองแล้ว ทีมไทยแลนด์ทีมนี้ก็จะสามารถกู้ชื่อเสียงของตัวเองกลับมาได้ในระดับหนึ่งทีเดียว

ผู้ว่าการแบงก์ชาติคนนี้ เจอศึกสงครามกับฝ่ายการเมืองมาพอสมควร แต่ก็ยืนยันว่าจะทำหน้าที่ในฐานะผู้ว่าการธนาคารกลาง ที่ยึดหลักโปร่งใส ชัดเจน ปกป้องผลประโยชน์ของประเทศ ไม่ยอมให้แรงกดดันการเมืองมาเดินนโยบายที่สนองผู้มีอำนาจ แต่มีผลทั้งระยะสั้นและระยะยาวต่อเสถียรภาพด้านเศรษฐกิจของประเทศเป็นอันขาด

ดร.ประสาร บอกผมว่าได้ตัดสินใจตั้งแต่เข้ามารับตำแหน่งแล้วว่า วันที่เดินออกจากตำแหน่งนี้ จะต้องสามารถตอบตัวเองและคนไทยทั้งประเทศว่าได้ทำหน้าที่ของตนเอง อย่างเต็มความสามารถ ตามหลักการที่ถูกต้องของการเป็นผู้รับผิดชอบธนาคารกลาง ซึ่งเป็นสถาบันที่มีความสำคัญต่อความน่าเชื่อถือและศรัทธาของคนไทย

วันนั้น ดร.ประสารกับผม เดินดูรูปของอดีตผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย ทั้งหมด 21 ท่าน และเล่าย้อนหลังให้ผมฟังว่า แต่ละท่านได้ทุ่มเททำงานเพื่อสร้างผลงานให้กับธนาคารแห่งชาติอย่างไรบ้าง แต่ละท่านต้องเผชิญกับวิกฤติทั้งระดับชาติและระดับธนาคารกลาง เช่นไรบ้าง

พอมาถึงภาพของ ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ เราหยุดถ่ายรูป และเราก็ย้อนความจำว่าท่านเคยประกาศเป็นสัจธรรม ว่า หากการเมืองมาบีบให้ผู้ว่าการธนาคารกลาง ต้องทำอะไรที่ผิดหลักการ และไม่สอดคล้องกับผลประโยชน์ของชาติ วิธีการฟ้องประชาชนและแสดงจุดยืนของตนที่ดีที่สุด คือ การยื่นใบลาออก

ดร.ประสารพยักหน้า บอกว่า

“ครับ...นั่นคือ อาวุธสุดท้ายของคนทำงานจริงครับ”