ยุคซื้อกิจการเฟื่องฟู ธุรกิจยิ่งโต ผู้บริโภคได้อะไร?

ที่กว่าจะปลุกปั้นจาก "ศูนย์" ไม่ใช่เรื่องง่ายอีกต่อไป ท่ามกลางคู่แข่งจำนวนมาก ภาวะตลาด และ "ผู้บริโภค" มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

ในช่วง 1-2 ปีที่ผ่านมานี้ จึงได้เห็นปรากฏการณ์ "อภิมหาดีล" การซื้อกิจการขนาดกลาง ขนาดเล็ก ทั้งในและต่างประเทศ มูลค่านับแสนล้านบาท

ไล่ตั้งแต่ดีลประวัติศาสตร์วงการค้าปลีกไทย "เซ็นทรัลรีเทล" ของตระกูลจิราธิวัฒน์ ซื้อกิจการ "ลา รีนาเซนเต" ห้างสรรพสินค้าเก่าแก่และรายใหญ่แห่งอิตาลี ด้วยมูลค่ากว่า 1.1 หมื่นล้านบาท สวนทางทุนข้ามชาติที่ดาหน้าเข้ายึดพื้นที่ค้าปลีกในไทยมาอย่างยาวนาน ช่วงต้นปี 2556 นี้ เซ็นทรัล ยังได้ซื้อกิจการ "ห้างอิลลุม" รายใหญ่ที่สุดแห่งเดนมาร์กเข้ามาเสริมพอร์ต

ปีก่อน บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) หรือ ปตท.สผ. เข้าซื้อกิจการ บริษัท โคฟ เอ็นเนอร์ยี่ ซึ่งเป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ประเทศอังกฤษ มูลค่ากว่า 6 หมื่นล้านบาท นับเป็นบิ๊กดีลของแวดวงขุดเจาะและสำรวจปิโตรเลียม ช่วงชิงกันอย่างดุเดือดระหว่างยักษ์ใหญ่ในอุตสาหกรรม ปตท.สผ. และ บริษัท รอยัล ดัทช์ เชลล์ เพราะต่างเล็งเห็นประโยชน์จากสินทรัพย์มหาศาลของโคฟฯ

การเข้าซื้อกิจการ "คาร์ฟูร์ ไฮเปอร์มาร์เก็ต" ในประเทศไทยของ "บิ๊กซี"
ดีลใหญ่มูลค่ากว่า 3 แสนล้านบาท ของเจ้าสัวเจริญ สิริวัฒนภักดี แห่งกลุ่มไทยเบฟ สิ้นสุดลงเมื่อกลางเดือนก.พ. 2556 หลังจากเดินเกมไล่ซื้อกิจการ บริษัท เฟรเซอร์ แอนด์ นีฟ (เอฟแอนด์เอ็น) ยักษ์ใหญ่ธุรกิจอาหาร เครื่องดื่ม อสังหาริมทรัพย์ และสิ่งพิมพ์ ที่มีเครือข่ายธุรกิจในกว่า 40 ประเทศทั่วโลกอย่างลุ้นระลึกตลอดช่วงปีที่ผ่านมา

ไม่น้อยหน้าเช่นกันเมื่อยักษ์ใหญ่เครือเจริญโภคภัณฑ์ (ซีพี) ทุ่มเม็ดเงิน 2.8 แสนล้านบาท ซื้อหุ้น "ผิงอัน" บริษัทประกันใหญ่อันดับสองของจีน ในสัดส่วน 15.6% จากธนาคารเอชเอสบีซี วงเงิน 9.4 พันล้านดอลลาร์ หรือประมาณ 2.87 แสนล้านบาท นับเป็นบริษัทประกันใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ด้วยฐานลูกค้ากว่า 74 ล้านราย มีตัวแทนขายกว่า 5 แสนคน ซึ่งข้อตกลงซื้อขายหุ้นในผิงอันครั้งนี้ เป็นการซื้อขายหุ้นรายใหญ่อันดับ 2 ของเอเชีย

ล่าสุดเครือซีพี ส่ง บริษัท ซีพี ออลล์ จำกัด (มหาชน) ผู้บริหารร้านอิ่มสะดวก "เซเว่นอีเลฟเว่น" เข้าซื้อกิจการค้าส่ง "แม็คโคร" มูลค่ากว่า 1.88 แสนล้านบาท นับเป็นดีลที่มีมูลค่าสูงสุดในไทยเวลานี้

ล้วนแจ้งเกิด "เจ้าของใหม่" ใต้อุ้งมือ "ทุนไทย" ขับเคลื่อนธุรกิจหมื่นล้านแสนล้าน!!

ยุทธวิธี "ยิ่งซื้อ" ธุรกิจ "ยิ่งโต" เป็นผลดีกับผู้ประกอบการ แต่มีคำถามตามมาต่อสถานะ "ยิ่งโต" เป็นการ "ผูกขาด" หรือมี "อำนาจเหนือตลาด" หรือไม่ อย่างไร

โดยเฉพาะในธุรกิจค้าปลีก-ค้าส่งที่ถูกจับตามองเป็นพิเศษนับตั้งแต่ "ทุนข้ามชาติ" เปิดเกมรุก ปูพรมไปทั่วทุกพื้นที่ของประเทศไทยนับจากวิกฤติเศรษฐกิจปี 2540 เป็นต้นมา ตีตลาด "ค้าปลีกทุนไทย" ทั้งรายใหญ่-กลาง-เล็ก ล้มหายตายจากกันไประดับหนึ่ง หากแต่พัฒนาการธุรกิจไต่ระดับและฟื้นตัวขึ้นอย่างรวดเร็วจากเกมการแข่งขันที่ต้องนำเสนอและสร้าง "ความพึงพอใจ" ให้ลูกค้าสูงสุดเป็นคำตอบสุดท้ายชี้วัดการอยู่รอดของผู้ประกอบการที่ต่างเชื่อว่ามาถึงวันนี้เต็มไปด้วยความแข็งแกร่งในเชิงธุรกิจ!!

วันนี้กรณี "ซื้อแม็คโคร" ของกลุ่มซีพี โดย "ซีพีออลล์" ซึ่งทั้งสองกิจการต่างเป็นผู้นำแบบเด็ดขาดในตลาดนั้นๆ ชนิดทิ้งห่างคู่แข่งแบบไม่เห็นฝุ่น กำลังถูกจับตามอง!! ด้วยมาร์เก็ตแคป 2 ธุรกิจรวมกันมากกว่า 3 แสนล้านบาท เป็นภาพซ้อนกับเมื่อครั้งหวั่นเกรงกันว่าทุนข้ามชาติจะฮุบค้าปลีกไทย

หากมองภาพรวมธุรกิจค้าปลีกค้าส่งไทยมูลค่า 2.4 ล้านล้านบาท ยังถือว่าห่างไกล แต่หากมองเฉพาะประเภทธุรกิจคอนวีเนียนสโตร์ ส่วนแบ่งการตลาดของ "เซเว่นอีเลฟเว่น" มากกว่า 50% มาแต่ไหนแต่ไร ไม่ต้องพูดถึง "แม็คโคร" เป็นผู้เล่นเพียงรายเดียวในตลาดค้าส่งประเภทจ่ายเงินสดและบริการตัวเอง (Cash&Carry) ขณะที่ "ดิสเคาท์สโตร์" แม้จะเป็นเพียง เทสโก้ โลตัส และ บิ๊กซี แต่ดีกรีการแข่งขันก็ยังไม่ลดน้อยถอยลงช่วงชิงพื้นที่ "ขายถูก" ดึงดูดลูกค้า

ต้องกลับไปมองอีกว่า ที่ผ่านมา "ผู้บริโภค" ได้รับผลกระทบอย่างไร? จากฐานะผู้นำตลาดเกินกว่า 50% ของ เซเว่นอีเลฟเว่นและแม็คโคร ที่เวลานี้ยังเต็มไปด้วยการแข่งขันท่ามกลางคู่แข่งจำนวนมากทั้งทางตรงและทางอ้อม ทำให้ทั้ง "ผู้ผลิต" และ "ผู้บริโภค" มีทางเลือกรอบตัว ผู้ผลิตสามารถเลือกช่องทาง (ร้านค้าปลีก-ค้าส่ง) ในการกระจายสินค้าถึงผู้บริโภคที่มองแล้วทรงประสิทธิภาพที่สุดสำหรับสินค้าและบริการนั้นๆ ขณะที่ผู้บริโภคมีทางเลือกในการ "เข้าถึง" สินค้าตามสะดวกใจที่จะเลือกใช้บริการ

ธุรกิจยิ่งโต แล้วผู้บริโภคจะได้มากขึ้นตามไปด้วยหรือไม่นั้น!! ต้องติดตามกันต่อไป