เปิดตัวเลขภัยสแกมเมอร์แค่ 1 ปี คนเอเชียสูญเงินกว่า 4.6 ล้านล้านบาท! ไทยเสียหายกว่า 65,860 ล้านบาท Facebook และ LINE ขึ้นแท่น 2 ช่องทางหลัก ที่มิจฉาชีพใช้เจาะระบบติดต่อเหยื่อมากที่สุด
KEY POINTS
- ในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา ภูมิภาคเอเชียมีความเสียหายจากการหลอกลวงออนไลน์รวมกว่า 4.6 ล้านล้านบาท (136,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ)
- ประเทศไทยมีความเสียหายจากการหลอกลวงในช่วงเวลาเดียวกันประมาณ 65,860 ล้านบาท โดยผู้เสียหายแต่ละรายสูญเสียเงินเฉลี่ย 11,951.20 บาท
- ผลสำรวจพบว่าคนไทยวัยผู้ใหญ่ 79% เคยเผชิญการหลอกลวงจากสแกมเมอร์ และในกลุ่มผู้ที่สูญเสียเงิน 6 ใน 10 คนเคยตกเป็นเหยื่อมากกว่าหนึ่งครั้ง
- ช่องทางที่มิจฉาชีพใช้ติดต่อเหยื่อในไทยมากที่สุดคือ Facebook (54%) และ LINE (48%) ส่วนการโอนเงินผ่านธนาคารเป็นช่องทางที่เหยื่อใช้ส่งเงินให้มิจฉาชีพสูงที่สุด
ภัยหลอกลวงออนไลน์กำลังพัฒนาเป็นอาชญากรรมข้ามชาติที่ซับซ้อนขึ้น ทั้งการใช้เทคโนโลยีสร้างตัวตนปลอม การเชื่อมโยงหลายแพลตฟอร์ม และการเคลื่อนย้ายฐานปฏิบัติการเพื่อหลบเลี่ยงการปราบปราม ขณะที่ความเสียหายไม่ได้จบลงเพียงการสูญเสียเงิน แต่ยังกระทบต่อความเชื่อมั่น และความปลอดภัยในโลกดิจิทัล
GASA เปิดเวที Global Anti-Scam Summit Asia 2026 ที่กรุงเทพฯ ระดมภาครัฐ สถาบันการเงิน ผู้ให้บริการโทรคมนาคม และบริษัทเทคโนโลยีร่วมรับมือภัยหลอกลวงข้ามชาติ พร้อมเปิดตัว GASA Thailand Chapter เผยในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา ภูมิภาคเอเชียมีมูลค่าความเสียหายจากการหลอกลวงกว่า 4.6 ล้านล้านบาท ขณะที่ประเทศไทยเสียหายกว่า 65,860 ล้านบาท
รายงาน State of Scams in Asia 2026 โดยพันธมิตรองค์กรต่อต้านกลโกงระดับโลก (Global Anti-Scam Alliance: GASA) ระบุว่า ในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา ประชาชนใน 13 พื้นที่ทั่วเอเชียสูญเสียเงินจากการหลอกลวงรวมกัน 136,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 4.6 ล้านล้านบาท
ผลสำรวจพบว่า 71% ของผู้ตอบแบบสอบถามเคยเผชิญการหลอกลวงจากสแกมเมอร์ในช่วงเวลาดังกล่าว และในกลุ่มผู้ที่สูญเสียเงิน 51% ระบุว่า เคยตกเป็นเหยื่อมากกว่าหนึ่งครั้งภายในปีเดียวกัน
ผลกระทบยังขยายไปถึงสุขภาพจิต โดย 72% ของผู้ที่เคยเผชิญการหลอกลวงระบุว่า ประสบการณ์ดังกล่าวส่งผลกระทบต่อสุขภาวะทางจิตในระดับปานกลางถึงมาก
ไทยเสียหายกว่า 6.5 หมื่นล้านบาท
สำหรับประเทศไทย รายงาน State of Scams in Thailand 2026 ซึ่ง GASA จัดทำร่วมกับ Mastercard และ Whoscall ประเมินว่า ในช่วง 1 ปีที่ผ่านมา มูลค่าความเสียหายจากการหลอกลวงอยู่ที่ประมาณ 65,860 ล้านบาท หรือ 1,850 ล้านดอลลาร์ โดยผู้เสียหายแต่ละรายสูญเสียเงินเฉลี่ย 11,951.20 บาท
ผลสำรวจยังพบว่า คนไทยวัยผู้ใหญ่ 79% เคยเผชิญการหลอกลวงจากสแกมเมอร์ เพิ่มขึ้นจาก 72% ในปี 2568 ขณะที่ในกลุ่มผู้ที่สูญเสียเงิน 6 ใน 10 คนเคยตกเป็นเหยื่อมากกว่าหนึ่งครั้ง
แพลตฟอร์มที่มิจฉาชีพใช้ติดต่อเหยื่อในไทยมากที่สุด ได้แก่ Facebook สัดส่วน 54% และ LINE 48% ส่วนช่องทางการส่งเงินให้มิจฉาชีพพบว่า การโอนเงินผ่านธนาคารหรือระบบอิเล็กทรอนิกส์มีสัดส่วนสูงถึง 49% มากกว่าค่าเฉลี่ยในเอเชียที่ 36% รองลงมาคือ การโอนผ่านกระเป๋าเงินดิจิทัล 29%
นอกเหนือจากความเสียหายทางเศรษฐกิจ และการเงิน รายงานยังพบผลกระทบต่อเนื่องในหลายด้าน โดย 35% ของผู้เสียหายยังกังวลว่าจะตกเป็นเป้าหมายของมิจฉาชีพอีกครั้ง 32% มีความไว้วางใจต่อแพลตฟอร์มดิจิทัลลดลง 30% สูญเสียความมั่นใจในตัวเอง และ 26% เผชิญความตึงเครียดภายในครอบครัวเพิ่มขึ้น
เจฟ กัว ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร และผู้ร่วมก่อตั้ง บริษัท โกโกลุก จำกัด ผู้ให้บริการ Whoscall กล่าวว่า ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการรับมือกับปัญหาหลอกลวงต้องครอบคลุมมากกว่าการป้องกันประชาชนไม่ให้ตกเป็นเหยื่อ แต่ต้องทำให้ผู้เสียหายสามารถแจ้งเหตุได้รวดเร็ว เข้าถึงความช่วยเหลือ และฟื้นฟูความเชื่อมั่นต่อสภาพแวดล้อมดิจิทัลได้ด้วย
สแกมเมอร์เชื่อมหลายแพลตฟอร์ม
ผลสำรวจยังพบว่า แม้สแกมเมอร์จะใช้ช่องทางสื่อสารหลายประเภท แต่โทรศัพท์ยังเป็นช่องทางสำคัญโดยภาพรวมเอเชียมีสัดส่วน 56% ขณะที่ประเทศไทยอยู่ที่ 72%
สาเหตุหนึ่งมาจากการที่หมายเลขโทรศัพท์สามารถเข้าถึงประชาชนได้อย่างกว้างขวาง แม้ผู้ใช้งานบางรายไม่ได้ใช้แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียบางประเภท แต่ยังคงมีหมายเลขโทรศัพท์ที่สามารถติดต่อได้ อีกทั้งการสนทนาทางโทรศัพท์ยังสร้างแรงกดดัน และความเร่งด่วน ทำให้เหยื่อมีเวลาพิจารณาข้อมูลน้อยลง
ขณะเดียวกัน มิจฉาชีพเริ่มนำ AI มาใช้สร้างเสียงสังเคราะห์เพื่อแอบอ้างเป็นบุคคลที่เหยื่อรู้จัก เช่น หัวหน้างานหรือผู้บังคับบัญชา ทำให้การตรวจสอบตัวตนผู้โทรศัพท์มีความสำคัญมากขึ้น
สำหรับรูปแบบการหลอกลวงที่พบมาก ได้แก่ การแอบอ้างเป็นบุคคลหรือองค์กร การหลอกซื้อขายสินค้าออนไลน์ และการหลอกลงทุน
เจฟ ระบุว่า มิจฉาชีพไม่ได้ใช้แพลตฟอร์มใดแพลตฟอร์มหนึ่งเพียงอย่างเดียว แต่เชื่อมโยงหลายช่องทางเข้าด้วยกัน เช่น เริ่มจากการเผยแพร่โฆษณาปลอมบน Facebook ก่อนชักชวนให้เหยื่อย้ายไปสนทนาผ่าน LINE หรือ Messenger เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือ และดำเนินการหลอกลวงต่อ
อีกปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงคือ ข้อมูลส่วนบุคคลที่รั่วไหลจากระบบขององค์กร ซึ่งมิจฉาชีพสามารถนำไปใช้ประกอบการหลอกลวงแบบเจาะจงบุคคลได้
เมื่อมิจฉาชีพมีข้อมูลของเหยื่อมากขึ้น ก็สามารถนำรายละเอียดเหล่านั้นมาใช้สร้างความน่าเชื่อถือ และเลือกประเด็นในการพูดคุยเพื่อกระตุ้นให้เหยื่อหลงเชื่อได้ง่ายขึ้น
ในด้านการโอนเงิน ผลสำรวจยังชี้ถึงการใช้ระบบชำระเงินทันที (Immediate Payment) และ PromptPay ในประเทศไทย ซึ่งความสะดวกในการทำธุรกรรมกลายเป็นอีกช่องทางที่มิจฉาชีพสามารถใช้เคลื่อนย้ายเงินได้รวดเร็ว
ด้านโยริจ อับราฮัม กรรมการผู้จัดการ กาซา (GASA) กล่าวว่า การที่ผู้เสียหายกว่าครึ่งหนึ่งตกเป็นเป้าหมายซ้ำภายในหนึ่งปี แสดงให้เห็นว่ายังขาดการดูแลผู้บริโภคอย่างครอบคลุมทั้งก่อน และหลังเกิดความสูญเสียครั้งแรก
ด้วยความเสียหายในเอเชียที่สูงถึง 136,500 ล้านดอลลาร์ รัฐบาล ธนาคาร ผู้ให้บริการโทรคมนาคม แพลตฟอร์มเทคโนโลยี และหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายจำเป็นต้องร่วมกันแลกเปลี่ยนข้อมูล และดำเนินการให้รวดเร็วขึ้น
ดีอีเผยระงับบัญชีม้ากว่า 1 ล้านบัญชี
ไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) กล่าวปาฐกถาเปิดการประชุม Global Anti-Scam Summit (GASS) Asia 2026 ในหัวข้อ “ความเป็นผู้นำของประเทศไทยในการสร้างอนาคตดิจิทัลที่ปลอดภัย” โดยระบุว่า ปัจจุบันขบวนการมิจฉาชีพนำเทคโนโลยีมาใช้ก่อความเสียหายทั้งต่อทรัพย์สินของประชาชน และความเชื่อมั่นในเศรษฐกิจดิจิทัล
ประเทศไทยจึงเร่งบูรณาการ การป้องกันและปราบปรามผ่าน 3 แนวทาง ได้แก่ การเชื่อมโยงหน่วยงานผ่านศูนย์ปฏิบัติการต่อต้านอาชญากรรมออนไลน์ (AOC 1441) ร่วมกับตำรวจ กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) ธนาคารแห่งประเทศไทย และสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) เพื่อเร่งระงับบัญชีต้องสงสัย ซึ่งสามารถระงับบัญชีม้าได้แล้วกว่า 1 ล้านบัญชี ควบคู่กับการดำเนินมาตรการที่วัดผลได้ และขยายความร่วมมือในระดับอาเซียน และเอเปค
สำหรับผลการดำเนินงาน กระทรวงดีอี ระบุว่า มูลค่าความเสียหายจากการหลอกลวงออนไลน์ลดลงจาก 6,577 ล้านบาท ในช่วงเดือนม.ค.-พ.ค. เหลือ 3,801 ล้านบาท ในช่วงเดือนมิ.ย.-ต.ค. 2569 ลดลงกว่า 42% หรือเกือบ 2,800 ล้านบาท
นอกจากนี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดีอี ยังเสนอ 4 แนวทางขับเคลื่อนเพื่อสร้างความปลอดภัยทางดิจิทัล ได้แก่ การเร่งแบ่งปันข้อมูลเพื่อสกัดกั้นเส้นทางการเงิน การนำ AI มาใช้อย่างมีความรับผิดชอบในการตรวจจับ และป้องกันภัย การให้ประชาชนเป็นศูนย์กลางทั้งด้านการสร้างความรู้เท่าทัน และการช่วยเหลือผู้เสียหาย และการกำหนดความรับผิดชอบด้านความปลอดภัยร่วมกัน โดยธนาคาร ผู้ให้บริการโทรคมนาคม และแพลตฟอร์มดิจิทัลต้องมีมาตรการป้องกันตั้งแต่ต้นทาง
ตั้ง 'GASA Thailand Chapter' สกัดภัยข้ามชาติ
หนึ่งในประเด็นสำคัญของการประชุมคือ การประกาศจัดตั้ง GASA Thailand Chapter อย่างเป็นทางการ เพื่อเชื่อมโยงองค์กรในประเทศไทยเข้ากับเครือข่ายระดับโลกของ GASA และส่งเสริมความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และองค์กรที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันภัยหลอกลวง
ศาสตราจารย์ ราจัต มาเฮชวารี ประธาน Chapter คนแรกของ GASA กล่าวว่า เมื่อการชำระเงินดิจิทัลมีความรวดเร็ว และสะดวกสบายมากขึ้น มิจฉาชีพก็พัฒนาวิธีการใหม่เพื่อใช้ประโยชน์จากช่องทางเหล่านี้เช่นกัน
ผลการศึกษาในประเทศไทยจึงชี้ถึงความจำเป็นในการเสริมมาตรการคุ้มครองผู้บริโภคอย่างต่อเนื่อง โดยเทคโนโลยี และความร่วมมือจากทุกภาคส่วนสามารถช่วยตรวจจับพฤติกรรมที่น่าสงสัย และป้องกันการหลอกลวงได้
กชศร ใจแจ่ม กรรมการผู้จัดการ บริษัท โกโกลุก ประเทศไทย กล่าวว่า GASA Thailand Chapter จะมุ่งดำเนินงานใน 3 ด้าน ได้แก่ การส่งเสริมความร่วมมือระหว่างภาคส่วนผ่านการประชุม และหารือแบบ Roundtable การแลกเปลี่ยนข้อมูลที่นำไปใช้ได้จริง ทั้งผลการวิจัย รูปแบบ และแนวโน้มของกลโกง รวมถึงบทเรียนจากประเทศต่างๆ และการสร้างความตระหนักรู้แก่ประชาชนผ่านความร่วมมือกับหน่วยงานคุ้มครองผู้บริโภค และภาคประชาสังคม
ปัจจุบันมีองค์กรจากภาคเทคโนโลยี โทรคมนาคม ระบบการชำระเงิน และหน่วยงานภาครัฐเข้าร่วม โดยเปิดรับองค์กรอื่นที่มีเป้าหมายร่วมกันในการคุ้มครองผู้บริโภค เพื่อแบ่งปันความเชี่ยวชาญ และร่วมขับเคลื่อนมาตรการรับมือภัยหลอกลวง
ด้าน ดร.นครินทร์ อมเรศ รองผู้อำนวยการ สายนโยบายระบบการชำระเงิน และคุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) กล่าวว่า ภัยจากสแกมเป็นปัญหาด้านความไว้วางใจที่เกิดขึ้นก่อนจะกลายเป็นความสูญเสีย การรับมือจึงต้องอาศัยระบบนิเวศความร่วมมือที่เปิดให้ธนาคาร ผู้ให้บริการโทรคมนาคม แพลตฟอร์ม และหน่วยงานภาครัฐทั้งในประเทศ และต่างประเทศ แลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารแบบเรียลไทม์ เพื่อให้ระบบมีส่วนรับผิดชอบในการคุ้มครองประชาชน แทนการผลักภาระไปยังผู้เสียหาย
แก๊งสแกมเมอร์ย้ายฐาน แตกเครือข่ายข้ามประเทศ
เบธ แอน ลิม ผู้อำนวยการฝ่ายกลยุทธ์นโยบายสาธารณะภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก Meta กล่าวว่า มิจฉาชีพทำงานเป็นเครือข่ายข้ามประเทศ โดยอาศัยช่องทาง และกลไกจากหลายภาคส่วน จึงไม่มีบริษัทหรือรัฐบาลใดสามารถจัดการปัญหาได้เพียงลำพัง การเชื่อมโยงแพลตฟอร์ม ธนาคาร ผู้ให้บริการโทรคมนาคม หน่วยงานกำกับดูแล และหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายจึงมีความสำคัญ
ในปีที่ผ่านมา Meta สามารถดำเนินการกับองค์ประกอบที่เกี่ยวข้องกับเครือข่ายมิจฉาชีพได้ 15,000 รายการ โดยเครือข่ายดังกล่าวใช้ตัวตนปลอมเป็นหญิงชาวจีนเพื่อหลอกลวงผู้ชายชาวญี่ปุ่น ขณะที่ผู้ปฏิบัติการกระจายตัวอยู่ใน 7 ประเทศ ได้แก่ โคลอมเบีย เมียนมา จีน ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย ไนจีเรีย และสหรัฐ
กรณีนี้แสดงให้เห็นว่า เครือข่ายมิจฉาชีพสามารถดำเนินงานข้ามเขตอำนาจศาล โดยมีผู้ปฏิบัติการอยู่ในหลายประเทศ แต่มีเหยื่อเป้าหมายอยู่ในกลุ่มประชากรเดียวกัน ทำให้ไม่มีหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งสามารถมองเห็น และจัดการเครือข่ายทั้งหมดได้
นอกจากนี้ การกดดัน และปราบปรามศูนย์ปฏิบัติการสแกมเมอร์ในเมียนมา และกัมพูชาในปี 2568 ยังพบว่า กลุ่มอาชญากรรมไม่ได้ยุติการดำเนินงาน แต่เลือกแตกตัวเป็นกลุ่มย่อย และย้ายไปยังพื้นที่อื่น การบังคับใช้กฎหมายเฉพาะจุดจึงไม่เพียงพอต่อการจัดการเครือข่ายทั้งหมด
เบธ ระบุว่า แพลตฟอร์มออนไลน์มีความสามารถในการตรวจจับ และดำเนินการได้ชัดเจนในช่วงที่มิจฉาชีพเข้ามามีปฏิสัมพันธ์กับเหยื่อ แต่กระบวนการอื่นยังเกี่ยวข้องกับผู้ให้บริการโดเมน อุปกรณ์ ระบบชำระเงิน ตลาดผิดกฎหมาย ธนาคาร และผู้ให้บริการทางการเงิน
ในช่วงครึ่งแรกของปี 2569 Meta สามารถลบเนื้อหา และรายการหลอกลวงบน Facebook และ Instagram ได้มากกว่า 65 ล้านรายการ โดย 94% เป็นการตรวจจับ และดำเนินการเชิงรุกของระบบ Meta เอง ก่อนที่ผู้ใช้งานจะแจ้งรายงาน
การปราบปรามจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือข้ามพรมแดน และข้ามอุตสาหกรรม เนื่องจากแพลตฟอร์มไม่สามารถเข้าจับกุมผู้กระทำผิดได้ ขณะที่ตำรวจไม่สามารถมองเห็นกิจกรรมบนแพลตฟอร์มออนไลน์ได้ทั้งหมด
พิสูจน์อักษร....สุรีย์ ศิลาวงษ์
