เมตา (Meta) เผยครึ่งปี 2569 ลบโฆษณาหลอกลวงบน Facebook และ Instagram กว่า 65 ล้านรายการ โดย 94% ตรวจพบผ่านระบบเชิงรุก ก่อนผู้ใช้รายงาน พร้อมเดินหน้าใช้เอไอตรวจจับภัยและแจ้งเตือนผู้ใช้
KEY POINTS
- เมตาใช้เอไอตรวจจับและลบโฆษณาหลอกลวงบน Facebook และ Instagram กว่า 65 ล้านรายการในช่วงครึ่งแรกของปี 2569
- มีการพัฒนาเครื่องมือแจ้งเตือนความเสี่ยงในบริการต่างๆ เช่น Messenger สามารถตรวจสอบข้อความที่น่าสงสัย และ WhatsApp กำลังพัฒนาฟีเจอร์ Scam Alert เพื่อเตือนผู้ใช้
- เมตาร่วมมือกับหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายทั่วโลกเพื่อสืบสวนและทลายเครือข่ายอาชญากรรมข้ามชาติ
ข้อความจากคนแปลกหน้าที่ชวนลงทุน ลิงก์แจ้งเตือนพัสดุที่ไม่เคยสั่งซื้อ หรือบัญชีปลอมที่แอบอ้างเป็นคนรู้จัก สิ่งเหล่านี้เป็นเพียงส่วนหนึ่งของกลโกงออนไลน์ที่พบเห็นได้ในชีวิตประจำวัน แต่เบื้องหลังการหลอกลวงอาจไม่ได้มีแค่คนร้ายหนึ่งคนหรือบัญชีปลอมหนึ่งบัญชี เพราะเครือข่ายมิจฉาชีพในปัจจุบันสามารถทำงานเป็นระบบ ใช้หลายแพลตฟอร์มเชื่อมต่อกัน และขยายการก่อเหตุข้ามประเทศได้
โจทย์จึงไม่ใช่แค่ทำอย่างไรให้ผู้ใช้รู้ทันกลโกง แต่คือจะตรวจจับและหยุดเครือข่ายเหล่านี้ได้อย่างไร ก่อนที่ความเสียหายจะเกิดขึ้น ประเด็นนี้เป็นหนึ่งในหัวข้อสำคัญของงาน Global Anti-Scam Summit Asia ประจำปี 2569 เวทีที่รวบรวมหน่วยงานภาครัฐ ตำรวจ ธนาคาร ผู้ให้บริการโทรคมนาคม บริษัทเทคโนโลยี และองค์กรภาคประชาสังคม เพื่อแลกเปลี่ยนแนวทางรับมือภัยหลอกลวงออนไลน์ โดยเฉพาะปัญหาอาชญากรรมที่ดำเนินงานข้ามแพลตฟอร์มและพรมแดน
ภายในงาน เมตา (Meta) เปิดเผยแนวทางรับมือมิจฉาชีพผ่าน 4 ด้าน ตั้งแต่การใช้เอไอตรวจจับภัยคุกคาม การพัฒนาเครื่องมือแจ้งเตือนผู้ใช้ การสืบสวนเครือข่ายอาชญากรรม ไปจนถึงการร่วมมือกับหน่วยงานต่างๆ
ข้อมูลจากเมตาระบุว่า ในช่วงครึ่งแรกของปี 2569 บริษัทลบโฆษณาหลอกลวงบน Facebook และ Instagram ทั่วโลกกว่า 65 ล้านรายการ โดย 94% เป็นโฆษณาที่ระบบตรวจพบและจัดการก่อนที่ผู้ใช้จะรายงานเข้ามา
เบื้องหลังการทำงานคือ การใช้เอไอวิเคราะห์พฤติกรรมที่ผิดปกติ ควบคู่กับระบบตรวจสอบความน่าเชื่อถือของบัญชีและแพลตฟอร์ม เพื่อค้นหารูปแบบการหลอกลวงที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา แต่การลบโฆษณาเป็นเพียงด่านแรก เพราะมิจฉาชีพอาจใช้บัญชีปลอมเข้าหาเหยื่อโดยตรง หรือย้ายการสนทนาไปยังแอปพลิเคชันส่งข้อความเพื่อดำเนินแผนหลอกลวงต่อ เมตาจึงเพิ่มเครื่องมือแจ้งเตือนความเสี่ยงในบริการต่างๆ
บน Facebook ระบบสามารถแจ้งเตือนคำขอเป็นเพื่อนที่อาจน่าสงสัย เช่น บัญชีที่มีเพื่อนร่วมกันน้อย หรือระบุที่ตั้งในโปรไฟล์ว่าอยู่ต่างประเทศ เพื่อให้ผู้ใช้ตรวจสอบก่อนกดยอมรับ ส่วน Messenger มีระบบตรวจจับรูปแบบการหลอกลวงที่พบบ่อย หากพบความเสี่ยง ผู้ใช้สามารถเลือกแชร์ข้อความสนทนาล่าสุดให้เอไอช่วยตรวจสอบ พร้อมรับคำแนะนำว่าควรทำอย่างไรต่อ
ขณะที่ WhatsApp พัฒนาฟีเจอร์ Scam Alert ซึ่งผู้ใช้สามารถเลือกเปิดใช้งานเพื่อรับคำเตือนบนอุปกรณ์เมื่อพบความพยายามที่อาจเป็นการหลอกลวง โดยสามารถเลือกบล็อก รายงาน หรือสนทนาต่อได้
นอกจากนี้ WhatsApp ยังมีระบบแจ้งเตือนเมื่อพบคำขอเชื่อมโยงอุปกรณ์ที่อาจผิดปกติ รวมถึงการแสดงข้อมูลประกอบสายเรียกเข้าจากหมายเลขที่ไม่รู้จักบน Android เช่น หมายเลขดังกล่าวมาจากต่างประเทศหรือไม่ และมีสมาชิกกลุ่มร่วมกันหรือไม่ เครื่องมือเหล่านี้สะท้อนการเปลี่ยนบทบาทของแพลตฟอร์ม จากเดิมที่เน้นจัดการเนื้อหาหรือบัญชีที่ถูกรายงาน ไปสู่การใช้ระบบตรวจจับเพื่อเตือนผู้ใช้ตั้งแต่ก่อนที่การหลอกลวงจะดำเนินไปถึงขั้นสร้างความเสียหาย
การรับมือมิจฉาชีพไม่ได้จบลงที่การปิดบัญชี เพราะบัญชีที่ปรากฏบนแพลตฟอร์มอาจเป็นเพียงส่วนหนึ่งของเครือข่ายที่มีผู้จัดการและกระบวนการทำงานอยู่เบื้องหลัง เมตาระบุว่า ในปี 2568 บริษัทปิดบัญชีที่เชื่อมโยงกับกิจกรรมของศูนย์หลอกลวงบน Facebook และ Instagram รวม 10.9 ล้านบัญชี และบน WhatsApp อีก 6.8 ล้านบัญชี
ในเดือนตุลาคม 2569 เมตาเข้าร่วมปฏิบัติการสกัดกั้นเครือข่ายอาชญากรรมหลอกลวงในแอฟริกาตะวันตก ร่วมกับบริษัทเทคโนโลยีอีก 14 แห่ง และหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายจากทั่วโลก 10 แห่ง โดยเครือข่ายดังกล่าวมุ่งเป้าหลอกลวงผู้คนในหลายประเทศ
ผลการดำเนินงานที่เมตาเปิดเผย ได้แก่ การลบบัญชี เพจ และกลุ่มบน Facebook และ Instagram รวมกว่า 3.7 ล้านรายการ การส่งต่อข้อมูลเกี่ยวกับศูนย์หลอกลวงมากกว่า 30 แห่งให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ขณะที่เจ้าหน้าที่สามารถจับกุมผู้กระทำผิดได้ 28 คน และช่วยเหลือผู้เสียหาย 117 คน ซึ่งถูกค้ามนุษย์และกักขังไว้ในศูนย์หลอกลวงโดยไม่สมัครใจ
นอกจากการพัฒนาเทคโนโลยีตรวจจับ เมตายังเปิดตัวแคมเปญ One Step Ahead ในปี 2569 เพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับการป้องกันภัยออนไลน์ โดยร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐ หน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย และองค์กรด้านความปลอดภัยกว่า 25 แห่ง ครอบคลุม 18 ประเทศในเอเชียแปซิฟิก รวมถึงประเทศไทย
เนื้อหาของแคมเปญเน้นการใช้เครื่องมือที่ผู้ใช้สามารถตั้งค่าได้ด้วยตัวเอง เช่น การยืนยันตัวตนแบบสองชั้น (Two-Factor Authentication) และพาสคีย์ (Passkey) ซึ่งเป็นวิธีเข้าสู่ระบบด้วยการยืนยันตัวตนผ่านลายนิ้วมือ การสแกนใบหน้า หรือรหัสล็อกหน้าจอ แทนการใช้รหัสผ่านเพียงอย่างเดียว เมตาระบุว่า ปัจจุบันมีผู้ใช้งานพาสคีย์บน WhatsApp มากกว่า 1,000 ล้านคน
ส่วนแคมเปญ One Step Ahead ตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2569 มียอดเข้าถึงรวมกว่า 439 ล้านครั้ง มีการแสดงผลมากกว่า 2,670 ล้านครั้ง และมียอดคลิกลิงก์เพื่อศึกษาวิธีเพิ่มความปลอดภัยให้บัญชีกว่า 2.4 ล้านครั้ง
อย่างไรก็ตาม ยอดเข้าถึงและจำนวนการแสดงผลไม่ได้หมายความว่าผู้ใช้ทั้งหมดสามารถหลีกเลี่ยงการถูกหลอกลวงได้จริง สิ่งสำคัญจึงยังอยู่ที่การนำความรู้และเครื่องมือเหล่านี้ไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เบธ แอน ลิม ผู้อำนวยการฝ่ายกลยุทธ์นโยบายสาธารณะ ประจำภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกของเมตา มองว่า เครือข่ายมิจฉาชีพทำงานข้ามพรมแดนและเกี่ยวข้องกับหลายภาคส่วน จึงไม่มีบริษัทเทคโนโลยีหรือหน่วยงานภาครัฐแห่งใดสามารถจัดการปัญหานี้ได้เพียงลำพัง
ความร่วมมือระหว่างแพลตฟอร์มออนไลน์ ธนาคาร ผู้ให้บริการโทรคมนาคม หน่วยงานกำกับดูแล และตำรวจ จึงเป็นองค์ประกอบสำคัญ เพราะแต่ละฝ่ายมีข้อมูลเกี่ยวกับการหลอกลวงเพียงบางส่วน การเชื่อมโยงข้อมูลและประสานงานกันจะช่วยให้ติดตามเครือข่ายอาชญากรรมได้ครอบคลุมมากขึ้น
