‘ไชยชนก’ รมว.ดีอี เผย Apple ตรวจพบสัญญาณพยายามโจมตีผ่านข้อมูลทางเทคนิค จึงส่งคำเตือนผู้ใช้กว่า 150 ประเทศ แต่ยังไม่ยืนยันเป็น Pegasus หรือเจาะระบบสำเร็จ แนะเปิด Lockdown Mode พร้อมเตรียมขยายหารือแพลตฟอร์ม-โทรคมนาคม ยกระดับรับมือภัยไซเบอร์ครอบคลุม Android
KEY POINTS
- กระทรวงดีอีหารือกับ Apple ยืนยันว่าการแจ้งเตือนภัยคุกคามที่ส่งไปยังผู้ใช้ iPhone เป็นเพียงการเตือนถึงความพยายามโจมตี ไม่ได้หมายความว่าถูกเจาะระบบสำเร็จแล้ว
- Apple ชี้แจงว่าการอ้างอิงชื่อสปายแวร์ Pegasus ในข้อความแจ้งเตือน มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ผู้ใช้เข้าใจถึงความรุนแรงและลักษณะการโจมตี แต่ยังไม่มีข้อมูลยืนยันว่าการโจมตีครั้งนี้เกี่ยวข้องกับ Pegasus จริง
- Apple แนะนำให้ผู้ที่ได้รับแจ้งเตือนเปิดใช้งาน Lockdown Mode และทำการรีสตาร์ทเครื่อง เพื่อเพิ่มความปลอดภัยและจำกัดช่องทางการเข้าถึงของซอฟต์แวร์อันตราย
- สำนักงานคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (สกมช.) พร้อมให้บริการตรวจสอบอุปกรณ์ของผู้ที่ได้รับแจ้งเตือนและมีความกังวล เพื่อตรวจหาร่องรอยการโจมตี
- กระทรวงดีอีเตรียมขยายวงหารือไปยังผู้ประกอบการแพลตฟอร์มและระบบปฏิบัติการอื่น ๆ เพื่อวางมาตรการรับมือภัยคุกคามทางไซเบอร์ในภาพรวม ไม่จำกัดเฉพาะ Apple
เมื่อวันที่ 11 พ.ย. 2569 นายไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) เปิดเผยภายหลังหารือกับผู้บริหารบริษัท Apple ถึงกรณีการส่งข้อความแจ้งเตือนภัยคุกคามทางไซเบอร์ไปยังผู้ใช้ iPhone ในกว่า 150 ประเทศทั่วโลกว่า การได้รับข้อความแจ้งเตือนไม่ได้หมายความว่าโทรศัพท์ทุกเครื่องถูกแฮกหรือเจาะระบบสำเร็จแล้ว ขณะเดียวกัน ยังไม่มีข้อมูลยืนยันว่าการโจมตีครั้งนี้เกี่ยวข้องกับสปายแวร์ Pegasus โดย Apple เตรียมออกแถลงการณ์เพิ่มเติม เพื่อสร้างความเข้าใจให้ประชาชนไทยเกี่ยวกับสถานการณ์และแนวทางป้องกันตนเอง
การหารือครั้งนี้สืบเนื่องจากการประชุมสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) ซึ่งนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ให้ความสำคัญกับภัยคุกคามทางไซเบอร์ที่เกิดขึ้นทั่วโลก พร้อมมอบนโยบายให้กระทรวงดีอีและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งประเมินสถานการณ์และกำหนดมาตรการรับมือ
โดย Apple ได้ส่งผู้บริหารระดับ Global Senior Director of Global Policy เข้าหารือกับฝ่ายไทย ซึ่งนายไชยชนกระบุว่า ประเทศไทยเป็นหนึ่งในประเทศแรกๆ ที่มีโอกาสหารือกับบริษัทภายหลังเกิดเหตุการณ์ดังกล่าว
สำหรับระบบ Threat Notification หรือระบบแจ้งเตือนภัยคุกคาม Apple ชี้แจงว่า บริษัทตรวจพบสัญญาณความพยายามโจมตีจากข้อมูลทางเทคนิค (Metadata) จึงส่งคำเตือนไปยังบัญชีผู้ใช้ที่เกี่ยวข้อง อย่างไรก็ตาม ด้วยนโยบายคุ้มครองความเป็นส่วนตัว บริษัทไม่สามารถระบุตัวเจ้าของอุปกรณ์ หรือยืนยันได้ว่าการโจมตีประสบความสำเร็จหรือไม่ รวมถึงยังไม่ได้เปิดเผยจำนวนผู้ได้รับแจ้งเตือนเฉพาะในประเทศไทย
ส่วนกรณีที่มีการกล่าวถึง Pegasus ในข้อความแจ้งเตือน นายไชยชนกอธิบายว่า Apple ใช้ชื่อโปรแกรมดังกล่าวเพื่อให้ผู้ใช้เข้าใจถึงระดับความรุนแรงและลักษณะของการโจมตี เนื่องจากเป็นสปายแวร์ที่รู้จักกันทั่วโลก โดยเฉพาะการโจมตีแบบ No-click ซึ่งผู้โจมตีไม่จำเป็นต้องหลอกให้ผู้ใช้กดลิงก์หรือเปิดไฟล์ แต่สามารถเจาะระบบโทรศัพท์ของบุคคลเป้าหมายได้
การระบุชื่อ Pegasus มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ผู้ใช้เข้าใจถึงระดับความรุนแรงและรูปแบบการโจมตีทางไซเบอร์ที่เคยเกิดขึ้นในต่างประเทศ ซึ่งสามารถเจาะระบบของบุคคลเป้าหมายได้โดยไม่จำเป็นต้องกดลิงก์หรือเชื่อมต่อกับระบบใด อย่างไรก็ตาม Apple ยืนยันว่า ยังไม่มีข้อมูลที่สามารถระบุได้ว่าการโจมตีครั้งนี้เกี่ยวข้องกับ Pegasus หรือเป็นสปายแวร์ชนิดใด
ด้าน พลตรี ธีรวุฒิ วิทยากรณ์ เลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (สกมช.) กล่าวว่า ประชาชนที่ได้รับข้อความแจ้งเตือนและกังวลว่าโทรศัพท์อาจถูกเจาะระบบ สามารถนำอุปกรณ์มาให้ สกมช. ตรวจสอบ หรือใช้บริการจากหน่วยงานภายนอกที่ไว้วางใจได้ โดย สกมช. มีเครื่องมือสำหรับตรวจหาซอฟต์แวร์ผิดปกติที่อาจถูกติดตั้งในอุปกรณ์ ตลอดจนตรวจสอบการเชื่อมต่อไปยังระบบควบคุมของผู้โจมตี (Command and Control)
กระบวนการตรวจสอบสามารถวิเคราะห์ร่องรอยการติดตั้งซอฟต์แวร์ต้องสงสัย การเชื่อมต่อไปยังหมายเลขไอพีต่างๆ รวมถึงข้อมูลที่อาจถูกส่งออกจากอุปกรณ์ โดยผู้ใช้สามารถส่งข้อมูลบันทึกการทำงานของระบบ (System Log) ให้เจ้าหน้าที่นำไปตรวจวิเคราะห์ เพื่อประเมินว่ามีการโจมตีเกิดขึ้นจริงหรือไม่
นายไชยชนกกล่าวเพิ่มเติมว่า Apple แนะนำให้ผู้ที่ได้รับข้อความแจ้งเตือนเปิดใช้งาน Lockdown Mode ซึ่งเป็นระบบเพิ่มความปลอดภัยที่อยู่ในเมนูการตั้งค่าของ iPhone โดยแม้ผู้ใช้จะได้รับคำเตือนไปแล้ว การเปิดโหมดดังกล่าวควบคู่กับการปิดและเปิดเครื่องใหม่ ก็ยังอาจช่วยจำกัดช่องทางที่ซอฟต์แวร์อันตรายใช้เข้าถึงอุปกรณ์ได้
การเปิดใช้งานระบบ Lockdown Mode และปิดเครื่องก่อนเปิดใช้งานใหม่ จะช่วยเพิ่มความปลอดภัย โดยทำให้ผู้โจมตีเข้าถึงอุปกรณ์ได้ยากขึ้น หรืออาจไม่สามารถเข้าถึงได้
ทั้งนี้ การเปิดใช้งาน Lockdown Mode อาจทำให้การใช้ฟังก์ชันบางอย่างต้องมีขั้นตอนเพิ่มเติม โดย Apple ได้เผยแพร่รายละเอียดเกี่ยวกับระบบดังกล่าวผ่านช่องทางทางการของบริษัทแล้ว ขณะที่กระทรวงดีอีได้ขอให้ Apple ชี้แจงข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับความเสี่ยงและข้อควรปฏิบัติ พร้อมขอรายชื่อหน่วยงานหรือกลุ่มผู้เชี่ยวชาญที่บริษัทแนะนำสำหรับตรวจสอบอุปกรณ์ เพื่อนำข้อมูลไปประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนรับทราบอย่างทั่วถึง
สำหรับสถานการณ์ในกลุ่มบุคคลที่ได้รับคำเตือนก่อนหน้านี้ นายไชยชนกกล่าวว่า เท่าที่ทราบยังไม่มีรายงานผู้ได้รับคำเตือนเพิ่มเติมจากกลุ่มแรก โดยผู้เกี่ยวข้องได้ดำเนินการอัปเดตซอฟต์แวร์และนำอุปกรณ์เข้ารับการตรวจสอบแล้ว ส่วนกรณีนายกรัฐมนตรีได้รับข้อความแจ้งเตือนด้วยหรือไม่นั้น ยังไม่มีข้อมูลยืนยัน ขณะที่การตรวจสอบว่าภัยคุกคามขยายวงไปยังบุคคลกลุ่มอื่นหรือไม่ จำเป็นต้องสอบถามข้อมูลจาก Apple เพิ่มเติม
ในส่วนของการยกระดับมาตรการรับมือ กระทรวงดีอีเตรียมขยายวงหารือในวันถัดไปไปยังผู้ประกอบการด้านแพลตฟอร์ม ซอฟต์แวร์ ฮาร์ดแวร์ และโทรคมนาคม เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลเกี่ยวกับรูปแบบการโจมตี มาตรการป้องกัน และแนวทางประสานงานกับรัฐบาล รวมถึงพิจารณาการรับมือภัยคุกคามบนระบบปฏิบัติการ Android ซึ่งยังไม่อยู่ในขอบเขตการหารือกับ Apple ครั้งนี้ โดยคาดว่าจะมีผู้แทนระดับสำนักงานใหญ่ของบริษัทต่างๆ เข้าร่วมด้วย
