วันพุธ ที่ 18 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

‘ดาต้าเซ็นเตอร์’ สหรัฐปล่อย ‘คาร์บอน’ เท่า ‘เดนมาร์ก’ ดันยอดใช้ ‘เชื้อเพลิงฟอสซิล’ พุ่ง

“ดาต้าเซ็นเตอร์” ในสหรัฐปล่อย “ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์” ปีละ 25.7 ล้านเมตริกตัน เท่ากับปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั้งประเทศของ “เดนมาร์ก” ขณะที่ COP31 เปิดตัว “ข้อตกลงปัญญาประดิษฐ์อันทัลยา” เรียกร้องให้ใช้พลังงานสะอาดและเปิดเผยผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมของดาต้าเซ็นเตอร์

KEY POINTS

  • ผลการศึกษาจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดพบว่า ดาต้าเซ็นเตอร์ขนาดใหญ่กว่า 400 แห่งในสหรัฐฯ ปล่อยก๊าซเรือนกระจกในปริมาณสูงกว่าการปล่อยก๊าซฯ รวมของประเทศเดนมาร์กทั้งปี
  • พลังงานที่ใช้ในดาต้าเซ็นเตอร์เหล่านี้กว่า 54% มาจากการเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิล เช่น ก๊าซธรรมชาติและถ่านหิน ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของการปล่อยคาร์บอน
  • การปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ต่อปีอยู่ที่ประมาณ 25.7 ล้านเมตริกตัน เทียบเท่ากับไอเสียจากรถยนต์ 5-6 ล้านคัน หรือการปล่อยก๊าซฯ ของรัฐมิชิแกน
  • การปล่อยก๊าซฯ ประมาณครึ่งหนึ่งมาจากดาต้าเซ็นเตอร์ที่ตั้งอยู่ใน 3 รัฐ คือ เวอร์จิเนีย ไอโอวา และโอไฮโอ โดยเฉพาะรัฐเวอร์จิเนียซึ่งเป็นศูนย์กลางหลัก

ผลการศึกษาจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ระบุว่า “ดาต้าเซ็นเตอร์” ระดับไฮเปอร์สเกลขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศจำนวนมากกว่า 400 แห่ง ปล่อย “ก๊าซเรือนกระจก” ออกสู่ชั้นบรรยากาศในปริมาณสูงกว่าการปล่อยก๊าซเรือนกระจกรวมของ “เดนมาร์ก” ตลอดทั้งปี

คณะนักวิจัยทำการวิเคราะห์ “ดาต้าเซ็นเตอร์ขนาดใหญ่” จำนวน 403 แห่ง ในช่วงระหว่างเดือนพฤษภาคม 2024-เมษายน 2025 โดยใช้แบบจำลองและการรวบรวมข้อมูลไฟฟ้าที่มีอยู่ ผลการคำนวณพบว่า การใช้ไฟฟ้าของศูนย์ข้อมูลเหล่านี้ก่อให้เกิด “ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์” ประมาณ 25.7 ล้านเมตริกตันต่อปี ปริมาณนี้ เทียบเท่ากับปริมาณไอเสียจากรถยนต์ที่ใช้น้ำมันเบนซินจำนวน 5-6 ล้านคัน 

 

“ดาต้าเซ็นเตอร์” ใช้ไฟจากเชื้อเพลิงฟอสซิล

ดาต้าเซ็นเตอร์ระดับไฮเปอร์สเกลเหล่านี้ มีความต้องการใช้ไฟฟ้ารวมสูงถึงประมาณ 82 เทราวัตต์-ชั่วโมงต่อปี ปริมาณไฟฟ้านี้คิดเป็นประมาณ 1.8-2% ของการใช้ไฟฟ้าทั้งหมดในสหรัฐ ซึ่งเป็นปริมาณพลังงานที่มากพอสำหรับจ่ายไฟให้กับบ้านเรือนประชาชนเกือบ 7 ล้านหลังคาเรือนได้ตลอดทั้งปี หรือเทียบเท่ากับปริมาณการใช้ไฟฟ้าของมหานครนิวยอร์กรวมกับนครลอสแอนเจลิส

54% ของพลังงานที่นำมาป้อนดาต้าเซ็นเตอร์มาจาก “การเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิล” ซึ่งรวมถึงก๊าซธรรมชาติและถ่านหิน ในขณะที่พลังงานหมุนเวียน มีสัดส่วนเพียง 25% และพลังงานนิวเคลียร์อยู่ที่ 21%

ผลการศึกษายังพบว่า ประมาณครึ่งหนึ่งของปริมาณการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ทั้งหมด มาจากดาต้าเซ็นเตอร์ที่ตั้งอยู่ใน 3 รัฐ ได้แก่ รัฐเวอร์จิเนีย, รัฐไอโอวา และรัฐโอไฮโอ โดยเฉพาะในรัฐเวอร์จิเนีย ซึ่งเป็นศูนย์กลางของดาต้าเซ็นเตอร์ของสหรัฐ จนถูกเรียกว่าเป็น “เมืองหลวงของดาต้าเซ็นเตอร์” มีการปล่อยก๊าซคิดเป็นมากกว่า 25% ของปริมาณการปล่อยมลพิษทั้งหมดในงานวิจัยนี้

ในทางกลับกัน บางพื้นที่ เช่นรัฐโอเรกอน มีอัตราการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ต่อหน่วยไฟฟ้าต่ำกว่าอย่างเห็นได้ชัด เนื่องจากระบบโครงข่ายไฟฟ้าในภูมิภาคดังกล่าว ใช้พลังงานที่ไม่ได้มาจากเชื้อเพลิงฟอสซิลในสัดส่วนที่สูงกว่า ซึ่งแสดงให้เห็นว่ารอยเท้าคาร์บอนของเทคโนโลยีนี้ ขึ้นอยู่กับแหล่งพลังงานในพื้นที่ที่ศูนย์ข้อมูลนั้นตั้งอยู่

การดำเนินงานวิจัยครั้งนี้ สะท้อนถึงด้านมืดของอุตสาหกรรมเทคโนโลยี เนื่องจากไม่มีการเปิดเผยข้อมูลสาธารณะเกี่ยวกับตำแหน่งและการใช้พลังงาน ทีมวิจัยต้องใช้เวลาหลายชั่วโมงในการวิเคราะห์ภาพถ่ายดาวเทียมและข้อมูลเชิงพาณิชย์ เพื่อระบุพิกัดและขนาดของอาคาร ก่อนนำมาประเมินการใช้ไฟฟ้าและการปล่อยมลพิษร่วมกับระบบโครงข่ายไฟฟ้าในแต่ละภูมิภาค

ทั้งนี้ ทีมวิจัยเตือนว่าตัวเลขนี้เป็นเพียง “การประเมินขั้นต่ำ” เนื่องจากวิเคราะห์ข้อมูลจนถึงเดือนเมษายน 2025 เท่านั้น ขณะที่การขยายตัวของดาต้าเซ็นเตอร์เพื่อรองรับเอไอ ยังคงพุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องหลังจากนั้น

ฟรานเซสกา โดมินิชี ศาสตราจารย์ด้านชีวสถิติ มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด และผู้นิพนธ์กิตติมศักดิ์ กล่าวว่า ปริมาณคาร์บอนนี้เทียบเท่ากับการปล่อยก๊าซของทั้งรัฐมิชิแกนหรือประเทศขนาดเล็กในยุโรป และเสริมว่า “สิ่งที่เราเห็นอยู่นี้ ถือว่าน่าตกใจแล้ว แต่มันเป็นเพียงภาพสะท้อนส่วนหนึ่งของอุตสาหกรรมที่กำลังขยายตัวอย่างรวดเร็ว เรากำลังเดินสวนทางกับเป้าหมายในการลดก๊าซเรือนกระจก”

แม้ ศ.โดมินิชีจะยืนยันว่า เธอสนับสนุนการใช้ปัญญาประดิษฐ์เพื่อการวิจัยทางวิทยาศาสตร์อย่างยิ่ง แต่เธอก็ชี้ว่าสังคมจำเป็นต้องศึกษาผลกระทบอย่างเป็นระบบ โดยเธอกล่าวว่า “เราจำเป็นต้องศึกษาเรื่องนี้อย่างตรงไปตรงมาและตามหลักวิทยาศาสตร์ และเราต้องวางแผนการขยายตัวนี้อย่างรับผิดชอบ” พร้อมเรียกร้องให้มีข้อกำหนดการรายงานข้อมูลที่เข้มงวดขึ้นจากภาครัฐ

ขณะเดียวกัน จีนา แมคคาร์ธี อดีตที่ปรึกษาด้านสภาพภูมิอากาศประจำทำเนียบขาว ในรัฐบาลของประธานาธิบดีโจ ไบเดน กล่าวว่า “ฉันไม่ประหลาดใจเลยที่ดาต้าเซ็นเตอร์ระดับไฮเปอร์สเกลส่วนใหญ่ ยังคงพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลในการผลิตไฟฟ้า ทั้งที่มีผลกระทบอย่างลึกซึ้งและยาวนานต่อสภาพภูมิอากาศและสุขภาพที่ควรจะหลีกเลี่ยงได้”

 

“ดาต้าเซ็นเตอร์” ใช้พลังงานเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง

รายงานจากองค์กรภาคประชาสังคม Climate Action Against Disinformation ชี้ว่าความต้องการพลังงานของยักษ์ใหญ่เทคโนโลยีอย่าง Amazon, Microsoft และ Google พุ่งสูงขึ้นถึง 240% ในช่วงปี 2022-2025 ท่ามกลางการแข่งขันด้านปัญญาประดิษฐ์ ส่งผลให้บริษัทเหล่านี้ล้มเหลวในการบรรลุเป้าหมายด้านสภาพภูมิอากาศ และถูกกล่าวหาว่าทำการ “ฟอกเขียว” ด้วยการปกปิดผลกระทบในปัจจุบัน และหันไปซื้อพลังงานสะอาดแทน

ฟิลิป นิวเอลล์ โฆษกของกลุ่ม Climate Action Against Disinformation ระบุว่า “พวกเขากำลังขายความหวังให้เรา ไปพร้อมกับซ่อนความเสียหายทางสิ่งแวดล้อมไว้ไม่ให้เราเห็น”

อย่างไรก็ตาม คาเล็บ แม็กซ์ ประธานสมาคมปัญญาประดิษฐ์แห่งชาติ โต้แย้งว่า “เอไอจะไม่เพียงแต่แก้ปัญหาการใช้พลังงานที่ดาต้าเซ็นเตอร์เผชิญอยู่เท่านั้น แต่ยังจะปลดล็อกความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่ยังไม่ค้นพบอีกมากมาย เพื่อแก้ไขปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยเขามองว่าความวิตกกังวลเรื่องการใช้พลังงานและน้ำอาจเป็นการวิตกที่เกินกว่าเหตุ

ในการประชุมสมัชชาประเทศภาคีว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ครั้งที่ 31 หรือ “COP31” ณ เมืองอันทัลยา ประเทศตุรกี ได้เปิดเผย “ข้อตกลงปัญญาประดิษฐ์อันทัลยา” (Antalya Artificial Intelligence Pledge) เพื่อเรียกร้องให้ประเทศและบริษัทต่าง ๆ ทั่วโลกขับเคลื่อนดาต้าเซ็นเตอร์ด้วยพลังงานสะอาด พร้อมทั้งใช้ระบบพลังงานและน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ

นอกจากนี้ ยังกำหนดให้มีการประเมินและเปิดเผยข้อมูลผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ตลอดจนปริมาณการใช้ไฟฟ้า น้ำ และการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของศูนย์ข้อมูลอย่างเปิดเผยและโปร่งใส อีกทั้งระบบปัญญาประดิษฐ์ต้องได้รับการออกแบบและบริหารจัดการอย่างมีความรับผิดชอบ โดยปฏิบัติตามมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อม รวมถึงการนำโครงสร้างพื้นฐานและฮาร์ดแวร์กลับมาใช้ใหม่หรือรีไซเคิล

ไซมอน สตีลล์ หัวหน้าฝ่ายการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศแห่งองค์การสหประชาชาติกล่าวเตือนว่า “เราไม่สามารถขอให้ผู้คนยอมรับค่าไฟที่สูงขึ้น มลพิษที่ทำให้โลกร้อนขึ้น และความเหลื่อมล้ำที่รุนแรงยิ่งขึ้นในวันนี้ เพื่อแลกกับคำสัญญาถึงอนาคตที่ดีกว่าในวันข้างหน้า”

ขณะเดียวกัน ข้อตกลงได้สนับสนุนให้ดึงศักยภาพของปัญญาประดิษฐ์มาใช้เป็นเครื่องมือในการช่วยแก้ไขปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญด้านสภาพภูมิอากาศบางส่วนมองว่า การสนับสนุนให้ใช้เอไอสำหรับแก้ปัญหาภูมิอากาศเป็นเรื่องที่ย้อนแย้ง เนื่องจากตัวเทคโนโลยีเอไอ เองก็กำลังสร้างรอยเท้าทางสิ่งแวดล้อมที่พุ่งสูงขึ้นเรื่อย ๆ

ความกังวลที่เพิ่มขึ้น ทำให้ในหลายพื้นที่ทั่วโลกเริ่มต่อต้านการสร้างดาต้าเซ็นเตอร์ โดยในการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐ ประชาชนในหลายพื้นที่ได้ลงมติจำกัดหรือห้ามการก่อสร้างดาต้าเซ็นเตอร์ใน 40 จาก 41 ข้อเสนอระดับท้องถิ่น ขณะที่นักการเมืองหลายฝ่ายเริ่มเรียกร้องให้มีการชะลอหรือระงับการก่อสร้างโครงการใหม่ไว้ชั่วคราว เพื่อประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและชุมชนอย่างรอบคอบ


ที่มา: AP News, CBC, South China Morning Post, The Guardian, The New York Times