รายงานล่าสุดจากการจัดอันดับ "ประเทศที่ดีที่สุดในโลก ประจำปี 2026" (Best Countries 2026) โดย U.S. News & World Report ได้เปิดเผยคะแนนประเมินศักยภาพของนานาประเทศทั่วโลก โดยในปีนี้ประเทศไทยได้รับการจัดให้อยู่ในอันดับที่ 46 ของโลก ด้วยคะแนนภาพรวม 55.6 คะแนน การจัดอันดับดังกล่าวเป็นการวิเคราะห์ความสำเร็จใน 8 มิติหลัก ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าประเทศไทยมีความแข็งแกร่งอย่างมีนัยสำคัญในด้านโครงสร้างพื้นฐานและสุขภาพพลเมือง อย่างไรก็ตาม ผลการประเมินยังชี้ให้เห็นถึงประเด็นที่ควรปรับปรุงเร่งด่วนในด้านธรรมาภิบาลและความหลากหลายทางชีวภาพเพื่อให้ทัดเทียมกับมาตรฐานสากล
"ดินแดนแห่งเสรีภาพ" ในเวทีโลก
ประเทศไทย หรือที่มักถูกนิยามว่า "Land of the Free" (ดินแดนแห่งเสรีภาพ) มีเอกลักษณ์ที่โดดเด่นในฐานะประเทศเดียวในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ไม่เคยตกเป็นอาณานิคมของชาติตะวันตก ด้วยที่ตั้งทางภูมิศาสตร์บนคาบสมุทรอินโดจีน มีพรมแดนติดกับเมียนมา ลาว และกัมพูชา พร้อมพื้นที่ส่วนด้ามขวานที่ทอดยาวไปสู่มาเลเซีย ทำให้ไทยเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญในภูมิภาคอาเชีย
ประเทศไทยมีประชากรประมาณ 66 ล้านคน บนพื้นที่ทั้งหมด 513,120 ตารางกิโลเมตร (หรือราว 320 ล้านไร่) โดยมีกรุงเทพมหานครเป็นเมืองหลวงและศูนย์กลางหลัก ในมิติทางเศรษฐกิจ ไทยมีมูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) อยู่ที่ 18.97 ล้านล้านบาท และมีรายได้ต่อหัวประชากร (GDP per capita, PPP) ที่ 823,000–880,000 บาทต่อคนต่อปี
รายงานระบุว่าความแข็งแกร่งของภาคการเกษตรและการผลิตส่งผลให้ไทยมีอัตราความยากจนและการว่างงานในระดับต่ำ โดยไทยยังครองตำแหน่งผู้ส่งออกข้าวรายใหญ่ที่สุดของโลก และเป็นผู้นำในอุตสาหกรรมสิ่งทอ ดีบุก และอิเล็กทรอนิกส์
เจาะลึกคะแนนรายหมวดหมู่ 'จุดแข็งและจุดอ่อน'
การประเมินความสำเร็จของประเทศไทยใน 8 หมวดหมู่หลัก เผยให้เห็นลำดับความสำคัญและระดับการพัฒนาที่แตกต่างกัน ดังนี้
- สุขภาพพลเมือง: ทำคะแนนได้โดดเด่นที่สุดในอันดับที่ 38 ด้วยคะแนน 62.1
- โครงสร้างพื้นฐาน: อันดับที่ 50 ด้วยคะแนนสูงถึง 68.1 ซึ่งถือเป็นคะแนนดิบที่สูงที่สุดในบรรดาทุกหมวดหมู่
- สุขภาพ: อยู่ในอันดับที่ 55 ด้วยคะแนน 59.9
- การพัฒนาเศรษฐกิจ: อันดับที่ 48 ด้วยคะแนน 54.3
- สิ่งแวดล้อมธรรมชาติ: อันดับที่ 60 ด้วยคะแนน 58.0
- โอกาส: คว้าอันดับที่ 55 ด้วยคะแนน 48.7
- วัฒนธรรมและการท่องเที่ยว: อยู่ในอันดับที่ 48 ด้วยคะแนน 45.5
- ธรรมาภิบาล: เป็นหมวดที่ไทยทำอันดับได้น้อยที่สุดคืออันดับที่ 67 ด้วยคะแนน 48.2
ในเชิงบริบท รายงานได้อ้างถึงประวัติศาสตร์ทางการเมืองของไทยที่เผชิญกับการรัฐประหารบ่อยครั้ง โดยเฉพาะเหตุการณ์ในปี 2014 ที่ส่งผลต่อภาพลักษณ์ด้านธรรมาภิบาลในสายตาโลก
มิติสิ่งแวดล้อม คะแนนเชิงลึกที่น่าจับตามอง
หมวดสิ่งแวดล้อมธรรมชาติ ซึ่งไทยได้อันดับที่ 60 นั้น มีตัวเลขเชิงลึกที่สะท้อนถึงทั้งความสำเร็จและความท้าทายในด้านการจัดการทรัพยากร โดยในหัวข้อ มลพิษทางแสง ประเทศไทยทำคะแนนได้สูงถึง 93.6 คะแนน ซึ่งสะท้อนถึงการจัดการหรือสภาพแวดล้อมที่ส่งผลกระทบต่อท้องฟ้าน้อยในบางพื้นที่ อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาคะแนนในส่วนอื่น ๆ พบข้อมูลที่น่าสนใจ ดังนี้
- มลพิษทางแสง: 93.6 คะแนน
- การตัดไม้ทำลายป่า: 69.9 คะแนน
- พื้นที่คุ้มครอง: 66.7 คะแนน
- คุณภาพอากาศ: 65.2 คะแนน
- การค้าที่ยั่งยืน: 59.3 คะแนน
- การปล่อยคาร์บอน: 58.9 คะแนน
- ภาวะขาดแคลนน้ำ: 53.4 คะแนน
- พื้นที่สีเขียวในเมือง: 43.4 คะแนน
- ความหลากหลายของสายพันธุ์: 36.2 คะแนน
- สถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติ: 33.7 คะแนน
นอกจากนี้ รายงานยังแสดงข้อมูลทางสถิติที่สำคัญด้านสิ่งแวดล้อม โดยระบุว่าประเทศไทยมี พื้นที่ธรรมชาติที่ได้รับการคุ้มครอง คิดเป็น ร้อยละ 13.4 ของพื้นที่ทั้งหมดของประเทศ ในขณะที่ค่าความหนาแน่นของ "สัตว์พื้นเมือง" อยู่ที่ 0.8 ต่อ 10,000 ตารางไมล์ สำหรับประเด็นด้านมลพิษทางอากาศ พบว่ามีค่า ฝุ่นละออง เฉลี่ยอยู่ที่ 21.4 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร
ภาพรวมของประเทศไทยจากการจัดอันดับ "Best Countries 2026" แสดงให้เห็นถึงสถานะของประเทศที่มีรากฐานทางกายภาพที่มั่นคง โดยมีระบบโครงสร้างพื้นฐานและสุขภาพพลเมืองที่ได้รับคำชมในระดับสากล อย่างไรก็ตาม ความสมดุลระหว่างการเติบโตทางเศรษฐกิจและการรักษาสิ่งแวดล้อมยังคงเป็นโจทย์ใหญ่ เนื่องจากคะแนนในด้านสถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพยังอยู่ในเกณฑ์ที่ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของหมวดอื่น ๆ อย่างเห็นได้ชัด
การที่ประเทศไทยอันดับ 46 ในภาพรวม จึงเป็นทั้งเครื่องสะท้อนถึงความสำเร็จในฐานะศูนย์กลางเศรษฐกิจของภูมิภาค และเป็นสัญญาณเตือนให้ภาครัฐและเอกชนหันมาให้ความสำคัญกับการพัฒนาธรรมาภิบาล รวมถึงการเพิ่มพื้นที่สีเขียวในเขตเมืองและการอนุรักษ์สายพันธุ์สัตว์พื้นเมือง เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชากรและอันดับความน่าเชื่อถือในเวทีโลกต่อไป
ระเบียบวิธีวิจัย
U.S. News & World Report ทำการจัดอันดับ วิเคราะห์ และนำเสนอข่าว เพื่อดูว่าประเทศต่าง ๆ ถูกมองอย่างไรในระดับโลก ประเมิน 100 ประเทศ และใช้ 26 การจัดอันดับย่อย ที่สร้างขึ้นจากการสำรวจความคิดเห็นของประชาชนทั่วโลกเกือบ 17,000 คน ซึ่งแต่ละการจัดอันดับย่อยจะวัดรวมกันเป็น 100 มิติ เช่น เศรษฐกิจ วัฒนธรรม สุขภาพ โครงสร้างพื้นฐาน ฯลฯ
การจัดอันดับ Best Countries 2026 ได้ปรับปรุงระเบียบวิธีวิจัย โดยเปลี่ยนจากการอาศัยการสำรวจความคิดเห็น (Perception Survey) เป็นหลัก มาใช้ข้อมูลเชิงประจักษ์ (Data-driven Framework) เพื่อให้ผลการจัดอันดับสะท้อนศักยภาพและผลการดำเนินงานของแต่ละประเทศได้อย่างแม่นยำมากขึ้น
ทีมวิจัยได้รวบรวมข้อมูลจากฐานข้อมูลระหว่างประเทศหลายร้อยชุด ก่อนคัดเลือก 100 ตัวชี้วัด จากองค์กรชั้นนำกว่า 30 แห่ง เช่น ธนาคารโลก (World Bank) องค์การสหประชาชาติ (UN) และสถาบันวิจัยเฉพาะทาง โดยข้อมูลที่นำมาใช้ต้องมีความน่าเชื่อถือ ครอบคลุมประเทศส่วนใหญ่ของโลก และเป็นข้อมูลที่ทันสมัย
จากนั้น U.S. News & World Report ได้สอบถามความคิดเห็นของผู้เชี่ยวชาญระดับนานาชาติ 42 คน เพื่อนำมากำหนดน้ำหนักของการประเมินใน 8 หมวดหลัก ได้แก่ ธรรมาภิบาล (16.7%) การพัฒนาเศรษฐกิจ (16.5%) สุขภาพ (15.3%) สุขภาวะของพลเมือง (14.1%) โครงสร้างพื้นฐาน (11.3%) โอกาส (10.8%) สิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ (9.2%) และวัฒนธรรมและการท่องเที่ยว (6.1%)
ในขั้นตอนการคำนวณคะแนน ทีมวิจัยใช้เทคนิคทางสถิติหลายรูปแบบ เช่น Z-score เพื่อปรับข้อมูลที่มีหน่วยวัดแตกต่างกันให้อยู่ในมาตรฐานเดียวกัน และ Winsorization เพื่อลดผลกระทบจากข้อมูลที่มีค่าสูงหรือต่ำผิดปกติ ก่อนนำคะแนนทั้งหมดมาคำนวณด้วย ค่าเฉลี่ยเรขาคณิต ซึ่งเป็นวิธีที่ให้ความสำคัญกับ ความสมดุลของการพัฒนาในทุกด้าน กล่าวคือ ประเทศที่จะได้รับการจัดอันดับสูงจะต้องมีผลการดำเนินงานที่ดีอย่างรอบด้าน ไม่ใช่โดดเด่นเพียงบางด้านแล้วชดเชยจุดอ่อนในด้านอื่นได้
