ธุรกิจไทยจะก้าวนำในทศวรรษหน้าได้อย่างไร เมื่อโลกไม่หยุดเปลี่ยน

เศรษฐกิจไทย กำลังเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง ซึ่งนับเป็นบททดสอบความสามารถในการปรับตัวและความยืดหยุ่นของภาคธุรกิจ การเปลี่ยนรูปแบบการค้าในภูมิภาคได้ส่งผลกระทบต่อห่วงโซ่อุปทานของผู้ส่งออกไทย ขณะที่การเติบโตของธุรกิจดาต้าเซ็นเตอร์และต้นทุนพลังงานที่เพิ่มสูงขึ้นได้สร้างความกดดันต่อโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงาน ในขณะเดียวกัน นักลงทุนยังคาดหวังกับมาตรฐานการกำกับดูแลกิจการและความโปร่งใสที่สูงขึ้น

ดังนั้น องค์กรที่จะก้าวขึ้นเป็นผู้นำในทศวรรษหน้าจึงต้องมีรากฐานทางกลยุทธ์ที่แข็งแกร่ง มีวินัยในการบริหารจัดการ และมีความสามารถในการปรับตัว เพื่อเปลี่ยนความท้าทายและความผันผวน ให้เป็นโอกาสในการเติบโตอย่างยั่งยืน

วินัยในการดำเนินธุรกิจ คือรากฐานของความยืดหยุ่น

นายชนิตร ชาญชัยณรงค์ ที่ปรึกษาสถาบันวิทยาการตลาดทุน ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ชี้ให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างองค์กรที่สามารถรับมือกับความผันผวนได้อย่างมีประสิทธิภาพ กับองค์กรที่ได้รับผลกระทบจนเสียศูนย์ กล่าวว่า ความแตกต่างสำคัญอยู่ที่ความสามารถในการคาดการณ์ความเปลี่ยนแปลงล่วงหน้า และการไม่พึ่งพาผลิตภัณฑ์ ตลาด หรือแหล่งที่มาของการเติบโตเพียงด้านใดด้านหนึ่ง ดังนั้นเมื่อปัจจัยภายนอกเปลี่ยนแปลงไป การกระจายความเสี่ยงจึงช่วยให้องค์กรมีความยืดหยุ่นและมีทางเลือกมากขึ้น อย่างไรก็ตาม การกระจายความเสี่ยงต้องดำเนินการควบคู่ไปกับวินัยในการบริหารจัดการ องค์กรที่บริหารจัดการได้ดีที่สุดจะมุ่งสร้างผลลัพธ์ในระยะยาว มากกว่ามุ่งเน้นเพียงผลประกอบการของไตรมาสนั้นๆ โดยต้องรักษาสมดุลระหว่างการเติบโตอย่างยั่งยืน อัตรากำไร และกระแสเงินสดที่แข็งแกร่ง พร้อมเดินหน้าลงทุนอย่างต่อเนื่องเพื่อพัฒนาขีดความสามารถที่จำเป็นต่อการแข่งขันในอนาคต

ช่องว่างระหว่างเป้าหมายของฝ่ายบริหารกับขีดความสามารถที่องค์กรมีอยู่จริง ปรากฏให้เห็นอย่างชัดเจนในการเปลี่ยนผ่านทางดิจิทัล (Digital Transformation) แม้องค์กรไทยจะตื่นตัวและนำ AI มาใช้มากขึ้นอย่างรวดเร็ว แต่หลายแห่งยังเผชิญความท้าทายในการต่อยอดจากโครงการทดลองให้เกิดผลลัพธ์ทางธุรกิจในวงกว้าง

ผลสำรวจการเปลี่ยนผ่านทางดิจิทัลของประเทศไทย ปี 2569 : ด้าน AI สำหรับองค์กร (Thailand Digital Transformation Survey 2026 – Enterprise AI Focus) ของดีลอยท์ พบว่า มีองค์กรไทยเพียง 19% ที่สามารถขยายการใช้งาน AI ให้ครอบคลุมทั่วทั้งองค์กร ขณะที่องค์กรส่วนใหญ่ยังคงอยู่ในขั้นของการทดลองหรือโครงการนำร่อง การปิดช่องว่างดังกล่าวจำเป็นต้องอาศัยการบูรณาการ AI เข้ากับกระบวนการดำเนินธุรกิจอย่างเป็นระบบ ภายใต้การกำกับดูแลและความรับผิดชอบที่ชัดเจนของผู้บริหารองค์กร พร้อมมุ่งเน้นการสร้างผลลัพธ์ที่สามารถวัดผลได้อย่างเป็นรูปธรรม

ศาสตราจารย์พิเศษ กิติพงศ์ อุรพีพัฒนพงศ์ ประธานกรรมการตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย มองเรื่องนี้ว่า เป็นหนึ่งในความท้าทายสำคัญของการบริหารจัดการในอนาคต กล่าวว่า องค์กรที่จะประสบความสำเร็จได้อย่างยั่งยืนในอนาคตจะเป็นองค์กรที่สามารถปรับตัวได้อย่างรวดเร็ว และใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยี และ AI ในการบริหารความเสี่ยง ขับเคลื่อนการเติบโต และยกระดับประสิทธิภาพการดำเนินงานทั่วทั้งองค์กร นอกจากนี้ปัจจัยสำคัญไม่ได้อยู่ที่ได้นำเทคโนโลยีมาใช้หรือไม่ แต่อยู่ที่องค์กรสามารถบูรณาการเทคโนโลยีเข้ากับวิธีการดำเนินธุรกิจได้อย่างลึกซึ้งเพียงใด ขณะเดียวกัน องค์กรควรต้องให้ความสำคัญกับการเรียนรู้และพัฒนาทักษะของบุคลากรอย่างต่อเนื่อง พร้อมยึดแนวทางการพัฒนาองค์กรในทุกมิติ

 

มุมมองจากภายนอก ช่วยให้องค์กรมองเห็นโอกาสใหม่

ในยุคที่ความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นรวดเร็ว การพึ่งพามุมมองจากภายในองค์กรเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพออีกต่อไป องค์กรชั้นนำจำนวนมากจึงให้ความสำคัญกับการเปิดรับมุมมองจากภายนอก เพื่อทบทวนและท้าทายสมมติฐานเดิม เปรียบเทียบผลการดำเนินงานกับมาตรฐานที่เป็นที่ยอมรับ (Benchmarking) และค้นหาจุดบอดที่อาจพัฒนาเป็นความเสี่ยงเชิงกลยุทธ์ในอนาคต ปัจจุบันผู้นำธุรกิจไทยจำนวนมากเริ่มมองหาแนวทางที่เป็นระบบในการประเมินว่าองค์กรของตนมีความสามารถที่จะแข่งขันในอนาคตหรือไม่ โดยมุมมองนี้เป็นหัวใจสำคัญของโครงการ Best Managed Companies ของ ดีลอยท์ ซึ่งมุ่งส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการขององค์กรที่เข้าร่วมโครงการ

โครงการดังกล่าวไม่ได้เป็นเพียงการมอบรางวัลเพื่อยกย่ององค์กรที่มีผลการดำเนินงานที่โดดเด่นเท่านั้น แต่ยังเปิดโอกาสให้องค์กรที่เข้าร่วมโครงการได้เปรียบเทียบศักยภาพการบริหารจัดการของตนกับมาตรฐานการประเมินที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล พร้อมรับมุมมองจากผู้เชี่ยวชาญภายนอกผ่านการประเมิน 4 ด้านสำคัญ ได้แก่ กลยุทธ์ ความสามารถและนวัตกรรม วัฒนธรรมองค์กรและพันธสัญญา ตลอดจนการกำกับดูแลและการเงินขององค์กร

นายวีร์ สุจริต ลีดเดอร์ โครงการ Best Managed Companies ดีลอยท์ ประเทศไทย กล่าวว่า จุดเด่นของโครงการนี้ไม่ได้อยู่ที่ผลการประเมิน แต่เป็นการเปิดโอกาสให้คณะผู้บริหารได้ก้าวออกจากการบริการงานประจำวัน เพื่อทบทวนและท้าทายสมมติฐานเดิม รวมถึงค้นพบโอกาสที่อาจถูกมองข้ามไป องค์กรที่สามารถพัฒนาได้อย่างก้าวหน้ามากที่สุดมักเป็นองค์กรที่พร้อมทดสอบแนวคิดของตนเอง เปิดรับมุมมองจากภายนอก และนำสิ่งที่ได้เรียนรู้ไปปรับใช้จริง

หนึ่งในองค์กรที่เข้าร่วมโครงการในปีนี้ คือ บริษัท ซีพี-เมจิ จำกัด ซึ่งได้รับรางวัลระดับโกลด์สแตนดาร์ด (Gold Standard) ต่อเนื่องเป็นปีที่ 5 ในกลุ่มอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม

นายอภิสิทธิ์ ธีรภาพรุ่งโรจน์ กรรมการผู้จัดการ บริษัท ซีพี-เมจิ จำกัด กล่าวว่า ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา องค์กรของเราต้องบริหารธุรกิจท่ามกลางสภาพแวดล้อมที่ซับซ้อนและการแข่งขันที่เข้มข้นขึ้น โครงการนี้ช่วยให้เราได้มองธุรกิจรอบด้านยิ่งขึ้น และเปิดโอกาสให้เราก้าวออกมาเพื่อประเมินองค์กรอย่างเป็นกลางและรอบด้าน อีกทั้งยังช่วยตอกย้ำหลักการสำคัญสองประการที่เราใช้เป็นแนวทางในการดำเนินธุรกิจ ได้แก่ ความคล่องตัวในการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลง (Stay Agile) และการพัฒนาองค์กรอย่างต่อเนื่องเพื่อรองรับอนาคต (Keep Reinventing) ซึ่งครอบคลุมการเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับธุรกิจหลัก และการแสวงหาโอกาสการเติบโตในกลุ่มสินค้ามูลค่าสูงและตลาดใหม่ทั่วภูมิภาค

อีกหนึ่งองค์กรที่สามารถรักษามาตรฐานการบริหารจัดการตามแนวทาง Best Managed Companies ได้อย่างต่อเนื่อง แม้จะต้องเผชิญกับความผันผวนอย่างหนักในอุตสาหกรรมอาหารสัตว์น้ำคือ บริษัท ไทยยูเนี่ยน ฟีดมิลล์ จำกัด (มหาชน) 

นายพีระศักดิ์ บุญมีโชติ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ไทยยูเนี่ยน ฟีดมิลล์ จำกัด (มหาชน) กล่าวว่า โครงการนี้ทำให้เรามองไกลกว่าการบริหารต้นทุนในระยะสั้น และหันมาให้ความสำคัญกับการสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันในระยะยาว ท่ามกลางความผันผวนของตลาด เรานำประสบการณ์และความเข้าใจในอุตสาหกรรมมาปรับตัวให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลง โดยยังคงรักษามาตรฐานคุณภาพอาหารสัตว์และความเชื่อมั่นของลูกค้า นอกจากนี้เรามุ่งพัฒนาผลิตภัณฑ์อย่างต่อเนื่อง เพื่อเพิ่มมูลค่าให้แก่เกษตรกรและยกระดับอุตสาหกรรมอาหารสัตว์ไทยสู่ตลาดโลก ควบคู่ไปกับการเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้ธุรกิจเติบโตได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว

คุณภาพการบริหารจะเป็นตัวกำหนดความสำเร็จในทศวรรษหน้า

สิ่งที่เชื่อมโยงตัวอย่างจากองค์กรที่ได้รับรางวัลเหล่านี้เข้าด้วยกันไม่ใช่ประเภทอุตสาหกรรมหรือขนาดของบริษัท แต่คือวินัยในการทบทวนกลยุทธ์อย่างต่อเนื่อง ความกล้าที่จะท้าทายสมมติฐานเดิม และความมุ่งมั่นในการสร้างขีดความสามารถสำหรับอนาคต

เมื่อ AI เข้าถึงได้ง่ายขึ้น และเงินทุนทั่วโลกเคลื่อนย้ายได้สะดวกยิ่งขึ้น ความได้เปรียบทางการแข่งขันที่ยั่งยืนจะขึ้นอยู่กับคุณภาพของการบริหารจัดการมากขึ้น ทั้งด้านกระบวนการตัดสินใจ การพัฒนาบุคลากร และความพร้อมของผู้บริหารในการประเมินสถานะที่แท้จริงขององค์กรอย่างตรงไปตรงมา

แม้ ธุรกิจไทย ยังต้องเผชิญความท้าทายหลายด้าน แต่นายชนิตร และศาสตราจารย์พิเศษ กิตติพงษ์ ยังคงมองอนาคตของภาคธุรกิจไทยในเชิงบวก

ศาสตราจารย์พิเศษ กิตติพงษ์ กล่าวอีกว่า ผมรู้สึกยินดีที่เห็นองค์กรต่างๆ นำเทคโนโลยีและข้อมูลมาใช้เพื่อเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับธุรกิจมากขึ้น ทั้งนี้ความพร้อมขององค์กรในการเปิดรับเครื่องมือใหม่ๆ และปรับปรุงรูปแบบการดำเนินงาน สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพที่แข็งแกร่งสำหรับการเติบโตอย่างยั่งยืน

นายชนิตร กล่าวทิ้งท้ายว่า ธุรกิจไทยเริ่มสามารถแข่งขันกับผู้เล่นรายเดิมในตลาดได้ ด้วยความเข้าใจตลาดของตนเองอย่างลึกซึ้ง และความสามารถในการดำเนินงานที่แตกต่างและมีประสิทธิภาพ โดยแนวคิดแบบผู้ประกอบการและความสามารถในการปรับตัว ทำให้ผมเชื่อมั่นในอนาคตของธุรกิจไทย

องค์กรที่จะก้าวขึ้นเป็นผู้นำในทศวรรษหน้าอาจไม่ใช่องค์กรที่มีขนาดใหญ่หรือเติบโตเร็วที่สุด แต่เป็นองค์กรที่มีวินัยในการบริหารจัดการ พร้อมปรับตัวและพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่องให้ทันต่อความเปลี่ยนแปลงของโลกธุรกิจ ทั้งนี้ ในโลกที่เต็มไปด้วยความไม่แน่นอนมากขึ้น คุณภาพของการบริหารจัดการอาจความได้เปรียบทางการแข่งขันที่สำคัญและยั่งยืนที่สุดของธุรกิจไทย