ฝ่ายค้าน พยายามแก้เกม "สภาสีน้ำเงิน" ที่ออกกฎเหล็กคุม "กมธ." ล่าสุดสภา ถกแก้ข้อบังคับ แม้วิปรัฐบาลจะสนับสนุน ทว่าต้องจับตากลไกแก้ไข เพราะ 2ฝ่ายมีเป้าหมายต่างกัน
KEY POINTS
- ความพยายามออกแนวปฏิบัติ "แบบเข้มข้น" ให้การทำงานของคณะกรรมาธิการ (กมธ.) ต้องใช้มติเสียงข้างมาก เชิญบุคคลหรือเรียกเอกสาร กำหนดวาระประชุม ถูกฝ่ายค้านมองว่าเป็นอุปสรรคต่อการตรวจสอบรัฐบาล
- มีการเสนอแก้ไขข้อบังคับการประชุมสภาฯ โดยมีประเด็นสำคัญคือการเพิ่มความรับผิดชอบของนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีในการตอบกระทู้ถามของฝ่ายค้าน
- ฝ่ายค้านเสนอให้การเลื่อนตอบกระทู้ต้องทำเป็นหนังสือและระบุวันที่จะมาตอบให้ชัดเจน พร้อมให้สิทธิผู้นำฝ่ายค้านตั้งกระทู้ถามสดนายกฯ โดยห้ามมอบหมายผู้อื่นตอบแทน
- ฝ่ายรัฐบาลเสนอแก้ข้อบังคับให้รัฐมนตรีสามารถเลื่อนหรือมอบหมายผู้ตอบกระทู้แทนได้ โดยตัดเงื่อนไขที่ต้องระบุวันที่จะมาตอบออกไป ซึ่งทำให้การบังคับใช้ไม่มีผลจริง
- แม้ วิปรัฐบาล จะมีมติให้ โหวตรับ ทว่าต้องจับตาชั้น กมธ. จะแก้ไขเพื่อให้ "ฝ่ายค้าน" ได้สิทธิเต็มที่ เพื่อคุม "ฝ่ายบริหาร" หรือ ยังคงคุมกติกา ให้ ตรวจสอบได้ยาก
ความพยายามของ “สภาเสียงข้างมาก” ขันนอตการทำงานในฝ่ายนิติบัญญัติ เพื่อเป็นเกราะปกป้อง “รัฐบาลสีน้ำเงิน” โดยเฉพาะ การออกแนวทางปฏิบัติให้ “กรรมาธิการสามัญ” มีข้อจำกัดต่อการตรวจสอบ “ฝ่ายบริหาร” ยังไม่มีข้อสรุปชัดเจนว่า เป็นแนวปฏิบัติที่ต้องยึดถือปฏิบัติตามนั้นอย่างเคร่งครัดหรือไม่
หลัง “ฝ่ายค้าน” ใช้กลไก กรรมาธิการการกฎหมาย การยุติธรรม และสิทธิมนุษยชน ที่มี “รังสิมันต์ โรม” สส.พรรคประชาชน เป็นประธานกมธ. เรียก มัลลิกา จิระพันธุ์วาณิช รองประธานสภาฯ คนที่หนึ่ง ที่มีหน้าที่กำกับ เข้าไปหารือ เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา
ก่อนมีบทสรุปในรอบนั้นว่า ให้ กรรมการประสานงาน (วิป) ฝ่ายค้าน และ วิปฝ่ายรัฐบาล หารือ “โสภณ ซารัมย์” ประธานสภาฯ เรียกประธานกมธ.สามัญ ทั้ง 35 คณะ ถกต่อแนวปฏิบัติอีกครั้ง
สำหรับเจตนาของ “พรรคประชาชน” มีเป้าประสงค์ต้องการใช้มติ ประธานกมธ. 35 คณะ ล้ม “กฎเหล็ก” โดยเฉพาะ แนวทางที่เขียนให้ใช้มติที่ประชุม กมธ. เพื่อนำทางไปสู่ การบรรจุวาระ-เรียกเอกสาร - เรียกบุคคลเข้าชี้แจงต่อกมธ.
โดยมองว่าตีความเกินระเบียบ เนื่องจากการกำหนดวาระ-เรียกเอกสาร-เรียกบุคคล ใช้เพียงคำว่า “คณะ กมธ.” ไม่มีข้อใดกำหนดให้ต้องใช้ “มติ” ที่หมายถึงการโหวตและใช้เสียงข้างมากในกมธ. ชี้ขาด
แนวทางปฏิบัติของ “กมธ.สามัญ” ที่ทำมา การกำหนดวาระ หรือ กำหนดบุคคลที่จะเชิญมาชี้แจง เป็นเพียงการหารือ และสอบถามข้อขัดข้องเท่านั้น ไม่มีครั้งไหนที่ต้องลงมติ
ดังนั้นหาก "กฎเหล็ก” ยังมีผล ไม่ถูกโหวตล้มไป จะทำให้ “ฝ่ายค้าน” ทำงานตรวจสอบ ฝ่ายรัฐบาล ได้ยากยิ่ง
ขณะเดียวกัน ประเด็นที่เกิดขึ้นกับ “สภาฯ” มีเรื่องพิจารณาสืบเนื่องคือ การแก้ไขข้อบังคับการประชุมสภาฯ ที่เริ่มต้นพิจารณา ตั้งแต่สัปดาห์ที่ผ่านมา โดยมีร่างแก้ไข 4 ฉบับ เข้าสู่วาระ ประกอบด้วย ฉบับของพรรคประชาชน จำนวน 3 ฉบับ และ ฉบับของ “นิกร จำนง” สส.ภูมิใจไทย
เบื้องต้นมีข้อตกลงจาก “วิป” พร้อมสนับสนุนร่างแก้ไขทุกฉบับ เพื่อให้กลไกของ “กมธ.” ได้ถกรายละเอียด และในเวทีอภิปรายของ สส. จากผู้อภิปรายเกือบ 10 คน ไม่มีใครที่คัดค้านเนื้อหา ทว่ายังมีข้อติดใจต่อการกำหนดความเข้มข้น ในความรับผิดชอบของ “ฝ่ายบริหาร” ต่องานสภาฯ โดยเฉพาะ ตอบกระทู้ถามของ “ฝ่ายค้าน”
ทั้งนี้มีสถิติของสภาฯ จากการตั้งกระทู้ถามสดที่ผ่านมา “พริษฐ์ วัชรสินธุ” ประธานวิปฝ่ายค้าน บอกว่า กระทู้ถามสดของ “ฝ่ายค้าน” มีรัฐมนตรีมาตอบ คิดเป็น 70% แต่ตัวเลขนี้คือ ภาพลวงตา
เนื่องจากเชิงปฏิบัติพบว่า “รัฐมนตรี” ที่ถูกตั้งถาม เลี่ยงมาตอบ และใช้วิธีมอบหมายให้ “รัฐมนตรีตัวสำรอง” มาชี้แจงแทน ขณะที่ “อนุทิน ชาญวีรกูล” นายกรัฐมนตรี ไม่เคยมาตอบกระทู้ถาม แม้แต่ครั้งเดียวในสมัยประชุมสภาฯ ชุดปัจจุบัน
ดังนั้น “ฝ่ายค้าน” จึงต้องการปรับความเข้มข้นไม่ให้ “นายกฯ - รัฐมนตรี” หนีตอบกระทู้ได้โดยง่าย โดยเฉพาะเสนอให้เลื่อนตอบกระทู้ ต้องแจ้งสภาฯ เป็นหนังสือ
พร้อมระบุว่าจะมาตอบเมื่อใด โดยกำหนดให้เป็น “สภาพบังคับ” โดยให้ “ประธานสภาฯ” แจ้งเหตุจำเป็นที่เลื่อนตอบกระทู้ตามหนังสือ เป็นลายลักษณ์อักษรต่อ สส.การตั้งกระทู้ถามสด แม้ไม่มีบทบังคับให้ “นายกฯ - รัฐมนตรี” ต้องมาตอบแบบหลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่กลไกการเมืองที่คุมเข้มด้วย “มาตรฐานจริยธรรม” การขีดเงื่อนไขให้เปิดเผยหนังสือเลื่อนตอบกระทู้กับสภาฯ เป็นอีกช่องที่หากจะยื่นให้ตรวจสอบ ย่อมเกิดขึ้นได้
ส่วนที่ผ่านมาไม่เคยมีประเด็นดังกล่าว เพราะ “ฝ่ายค้าน” ไม่มีหลักฐานเชิงประจักษ์ที่จะประกอบเอาผิดได้ และกรณีที่ “นายกฯ” หนีตอบกระทู้สดแทบทุกครั้ง
นอกจากนั้นยังเติมกลไกพิเศษ ให้สิทธิ “ผู้นำฝ่ายค้าน” ตั้งกระทู้ถามสด “นายกฯ” จำนวน 4 กระทู้ ในสมัยประชุมสามัญประจำปี พร้อมขีดกฎห้ามหนี ห้ามให้ใครมาแทน
อย่างไรก็ดีในประเด็นนี้ “ภูมิใจไทย” เล็งเห็นว่า ข้อเสนอของ “ฝ่ายค้าน” อาจเป็นอันตราย หรือบีบบังคับ “ฝ่ายบริหาร” มากกว่าการขอความร่วมมือ จึงปรับข้อบังคับให้ชัดเจนว่า “นายกฯ - รัฐมนตรี” ที่ถูกตั้งกระทู้ถาม สามารถขอเลื่อนตอบ หรือมอบหมายรัฐมนตรีคนอื่นมาตอบแทน
โดยให้แจ้งเป็นหนังสือที่เปิดช่องให้ยื่นทางออนไลน์ได้อีกทาง และตัดเงื่อนไขที่ต้องระบุว่า “จะมาตอบได้เมื่อใด” ออกจากข้อบังคับ ซึ่งทำให้ภาระความรับผิดชอบเป็นเพียง “เสือกระดาษ” ไม่มีผลบังคับใดให้ต้องปฏิบัติ
ส่วนข้อเสนอให้ปรับปรุง เกี่ยวข้องกับการทำงานของ “กมธ.” พรรคภูมิใจไทย ตัดสินใจถอดออกในนาทีสุดท้าย เพื่อหวังผลถอนชนวนขัดแย้งในสภาฯ ทว่าต้องจับตาการแก้ไขข้อบังคับ
โดยในชั้น “กมธ.” ที่ “ระบอบน้ำเงิน” ยังกุมเสียงข้างมาก เพราะโดยนัยสำคัญ “เสียงข้างมาก” เป็นขั้วบริหาร อาจไม่มีทางปล่อยให้เกิดกลไกที่ควบคุมและตรวจสอบฝ่ายบริหารเกินความจำเป็น
ดังนั้นการแก้ไขข้อบังคับสภาฯ รอบนี้ไม่ใช่แค่เรื่องแทคติกทางกฎหมาย แต่เป็นเกมชิงความได้เปรียบระหว่าง กลไกตรวจสอบของ “ฝ่ายค้าน” กับ การปกป้อง “ระบอบสีน้ำเงิน”





