คำว่า “ซื้อไฟตรง” ฟังดูเหมือนเป็นเรื่องระหว่างผู้ซื้อกับผู้ขาย โรงไฟฟ้าขายไฟให้ Data Center ตกลงราคากันได้ก็จบ
แต่ไฟฟ้าไม่ได้เดินทางจากโรงไฟฟ้ามาถึง Data Center ลอย ๆ ต่อให้เลือกผู้ขายเอง ไฟก็ยังต้องอาศัยสายส่ง สถานีไฟฟ้า ระบบควบคุม การรักษาสมดุล และในหลายกรณียังต้องพึ่งระบบส่วนกลางเมื่อแหล่งจ่ายหลักหยุดทำงานหรือผลิตไฟไม่พอ
พูดง่าย ๆ คือ ซื้อไฟตรงได้ แต่ไฟยังต้องเดินทางบน “ถนนไฟฟ้า” ของส่วนรวม
คำถามจึงไม่ได้มีเพียงว่า Data Center จะซื้อไฟหน่วยละเท่าไร แต่ต้องถามต่อว่า ใครจะจ่ายค่าทางเข้า ค่าผ่านทาง และค่าความพร้อมของระบบในวันที่ต้องกลับมาพึ่งโครงข่ายสาธารณะ
หากกติกาส่วนนี้ไม่ชัด ราคาที่ดูถูกในสัญญาระหว่างเอกชนอาจไม่ได้หมายความว่าต้นทุนหายไป แต่อาจหมายถึงต้นทุนบางส่วนถูกย้ายไปอยู่ในระบบ และกลับมาอยู่ในบิลค่าไฟของผู้ใช้รายอื่น
ซื้อไฟได้สามทาง แต่ยังต้องตอบเรื่องต้นทุน
สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน หรือ สำนักงาน กกพ. อยู่ระหว่างจัดทำหลักเกณฑ์การขายไฟให้ Data Center รวมถึงโครงสร้าง Direct PPA และอัตราค่าบริการผ่านสาย หรือ Wheeling Charge โดยมีรายงานว่าต้องการทำรายละเอียดให้ชัดภายในสิ้นปี 2569 [1]
รูปแบบการจัดหาไฟฟ้าที่กำลังถูกพูดถึงแบ่งได้เป็นสามทาง
ทางแรก ซื้อไฟจากระบบ Grid ตามปกติ รวมถึงการซื้อไฟฟ้าสะอาดผ่าน Utility Green Tariff
ทางที่สอง ทำ Direct PPA ระหว่างผู้ผลิตกับผู้ใช้ แต่ยังส่งไฟผ่านโครงข่ายสาธารณะและจ่ายค่าบริการผ่านสาย
ทางที่สาม ผลิตไฟใกล้พื้นที่แล้วเชื่อมสายตรงเข้าสู่ Data Center ในรูปแบบ Private Wire หรือ Direct Connection
ทั้งสามทางใช้เส้นทางต่างกัน แต่ไม่ได้แยกจากระบบส่วนรวมในระดับเดียวกัน Direct PPA ยังต้องใช้โครงข่าย
ส่วน Private Wire แม้มีสายตรงระหว่างแหล่งผลิตกับ Data Center แต่หากยังต้องการให้ Grid รับช่วงเมื่อโรงไฟฟ้าหยุดเดินเครื่อง สายขัดข้อง หรือกำลังผลิตไม่พอ ระบบส่วนกลางก็ต้องกันความสามารถไว้รองรับ
ในเวลาปกติ Data Center อาจซื้อไฟจากระบบไม่มาก แต่ระบบอาจต้องสร้างและรักษาความพร้อมเผื่อวันที่โครงการต้องการใช้ไฟเต็มกำลัง
ต้นทุนจึงมีมากกว่าค่าพลังงาน อย่างน้อยยังอาจมีค่าจุดเชื่อมต่อ ค่าใช้โครงข่าย ค่าไฟสูญเสีย ค่ารักษาสมดุล และค่าความพร้อมสำรอง
ต้นทุนเหล่านี้ควรถูกแยกให้เห็นว่า ส่วนใดเกิดขึ้นเพื่อโครงการใดโครงการหนึ่ง และส่วนใดเป็นการพัฒนาโครงข่ายที่ผู้ใช้หลายกลุ่มได้รับประโยชน์ร่วมกัน
ผู้ลงทุนควรรับผิดชอบต้นทุนที่โครงการของตนก่อขึ้น ขณะเดียวกันก็ไม่ควรถูกเรียกเก็บต้นทุนที่ตนไม่ได้ก่อหรือไม่ได้ใช้
ความเป็นธรรมจึงไม่จำเป็นต้องหมายถึงทุกคนจ่ายอัตราเดียวกัน หากผู้ใช้แต่ละรายสร้างภาระและให้ประโยชน์แก่ระบบไม่เท่ากัน
เมื่อ Power Availability กลายเป็นราคาที่ดิน
ข้อเสนอของสำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC เริ่มสะท้อนหลักคิดนี้ โดยเสนอให้จัด Zoning สำหรับ Data Center ตามความพร้อมของโครงข่าย
มองพื้นที่ตามแนวสายส่งบางปะกงและจังหวัดฉะเชิงเทรา และให้ความต้องการไฟใหม่มีกำลังผลิตใหม่รองรับ ไม่เข้ามาแย่งไฟก้อนเดิม ขณะที่ EEC ประเมิน Potential Demand ไว้ประมาณ 20 กิกะวัตต์ [3]
กระแสลงทุนยังทำให้คำว่า “ทำเลทอง” ของนิคมอุตสาหกรรมเปลี่ยนไป ผู้ลงทุนไม่ได้ถามเพียงว่าที่ดินราคาไร่ละเท่าไร แต่อยากรู้ว่ามีไฟกี่เมกะวัตต์ พร้อมจ่ายเมื่อไร มีน้ำและ Fiber หรือไม่ จน Power Availability กำลังกลายเป็นส่วนหนึ่งของมูลค่าที่ดิน [13]
อย่างไรก็ดี คำว่า “มีไฟพร้อม” ต้องมีความหมายมากกว่าการอยู่ใกล้สายส่ง ผู้ลงทุนควรรู้ว่าพื้นที่นั้นมีกำลังไฟที่ยืนยันแล้วเท่าใด เป็นกำลังไฟที่จ่ายได้อย่างมั่นคงหรืออาจถูกลดโหลด พร้อมจ่ายได้เมื่อไร ต้องสร้างสถานีหรือสายส่งเพิ่มหรือไม่ และใครเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่าย
หากข้อมูลเหล่านี้ไม่ชัด ราคาที่ดินอาจวิ่งนำความพร้อมของระบบ และต้นทุนของการเพิ่มมูลค่าให้ทรัพย์สินบางแปลงอาจถูกผลักกลับมายังผู้ใช้โครงข่ายทั้งหมด
ตัวเลข 20 กิกะวัตต์ของ EEC ก็ต้องอ่านอย่างระมัดระวัง เพราะเป็นความต้องการตามศักยภาพ ไม่ใช่กำลังไฟที่อนุมัติให้ใช้แล้ว
เช่นเดียวกับยอดคำขอใช้ไฟ 35 กิกะวัตต์ และตัวเลข 8.8 กิกะวัตต์ที่ถูกนำไปใช้ในร่าง PDP 2026 ตัวเลขทั้งสามมีขอบเขตและสถานะแตกต่างกัน จึงไม่ควรนำมาบวกลบกันตรง ๆ
เมื่อคำขอใช้ไฟยังไม่เท่ากับโครงการจริง
กระทรวงพลังงานระบุว่า Data Center มียอดคำขอใช้ไฟรวมประมาณ 35 กิกะวัตต์ ขณะที่ร่าง PDP 2026 บรรจุความต้องการของ Data Center ไว้ประมาณ 8.8 กิกะวัตต์ เพื่อหลีกเลี่ยงการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานเกินความจำเป็น [2]
ยอดคำขอ 35 กิกะวัตต์ไม่ใช่ปริมาณไฟฟ้าที่จะถูกใช้จริงพร้อมกัน จึงไม่ควรนำไปเปรียบเทียบโดยตรงกับความต้องการใช้ไฟฟ้าสูงสุดของประเทศประมาณ 40 กิกะวัตต์ แล้วสรุปว่า Data Center จะใช้ไฟเกือบเท่าทั้งประเทศ
แต่ช่องว่างระหว่าง 35 กับ 8.8 กิกะวัตต์กำลังบอกว่า ระบบคำขอเชื่อมต่ออาจสะท้อน “ทางเลือกของผู้พัฒนา” มากกว่า “ความต้องการที่พร้อมเกิดขึ้นจริง”
ในมุมผู้ลงทุน การยื่นขอไฟหลายทำเลเพื่อรักษาทางเลือกเป็นพฤติกรรมที่เข้าใจได้ หากการจองแทบไม่มีต้นทุน แต่ในมุมระบบไฟฟ้า ทุกคำขอทำให้การไฟฟ้าต้องกันพื้นที่ในสถานี วางแผนสายส่ง จัดลำดับคิว และบางกรณีเตรียมลงทุนล่วงหน้า
ทางเลือกของเอกชนจึงสามารถกลายเป็นต้นทุนของส่วนรวมได้ แม้สุดท้ายโครงการจะสร้างจริงเพียงแห่งเดียว
นี่คือเหตุผลที่ค่าจองหรือหลักประกันไม่ควรถูกมองเป็นเครื่องมือหารายได้ แต่เป็นกลไกคัดกรองความจริงจัง
มีรายงานว่าสำนักงาน กกพ. กำลังพิจารณาหลักประกันสำหรับ Data Center ในอัตรา 4.5 ล้านบาทต่อเมกะวัตต์ และทยอยคืนเมื่อมีการใช้ไฟจริงตามเงื่อนไข ทั้งนี้ ข้อเสนอดังกล่าวยังไม่ใช่กติกาที่มีผลใช้แล้ว [4]
หลักประกันอย่างเดียวก็ยังไม่พอ คำขอควรผูกกับหมุดหมายความคืบหน้า เช่น สิทธิในที่ดิน ใบอนุญาต แหล่งเงินทุน การสั่งซื้ออุปกรณ์ และสัญญากับผู้ใช้ปลายทาง หากไม่ถึงหมุดหมายภายในเวลาที่กำหนด สิทธิใน Capacity ควรถูกปล่อยกลับเข้าสู่ระบบ
มีกฎหมายเพิ่ม แต่ใครเห็นภาพโครงการทั้งก้อน
ขณะที่กติกาไฟฟ้ากำลังจัดทำ ระบบกำกับ Data Center ของไทยก็กำลังเปลี่ยนพร้อมกันหลายด้าน
มีร่างพระราชบัญญัติการประกอบกิจการให้บริการโครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัล พ.ศ. .... อยู่ระหว่างรับฟังความคิดเห็นผ่านระบบของรัฐสภาถึงวันที่ 15 ตุลาคม 2569
ร่างดังกล่าวเสนอระบบใบอนุญาตสำหรับ Data Center, Cloud และแพลตฟอร์มดิจิทัล รวมถึงกำหนดว่า Data Center ที่ใช้ไฟถึงเกณฑ์อาจต้องผลิตไฟเอง ซื้อจากผู้ผลิตเอกชน หรือใช้สองวิธีร่วมกัน [5]
ร่างนี้ยังไม่ใช่กฎหมายที่มีผลใช้ และเกณฑ์สำคัญหลายเรื่องจะไปกำหนดในกฎหมายลำดับรอง แม้ร่างจะพูดถึงแหล่งพลังงาน แต่คำถามเรื่องค่าจุดเชื่อมต่อ ค่าใช้โครงข่าย และค่าความพร้อมสำรองยังต้องอาศัยกติกาของภาคพลังงานมาประกอบ
กรณี Data Center ย่านพระราม 9 แสดงให้เห็นอีกด้านของปัญหา หลังประชาชนร้องเรียน หน่วยงานรัฐตรวจพบการเก็บน้ำมันดีเซลสำรองกว่า 200,000 ลิตรโดยไม่ได้รับอนุญาตและสั่งเคลื่อนย้ายออก
ขณะเดียวกัน กทม. ต้องสำรวจสถานะ Data Center ในพื้นที่และชะลอการพิจารณาโครงการใหม่บางส่วนระหว่างรอหลักเกณฑ์ที่ชัดเจน [6]
โครงการหนึ่งจึงไม่ได้มีเพียงใบอนุญาตเดียว แต่เกี่ยวข้องกับอาคาร ผังเมือง ไฟฟ้า น้ำ เชื้อเพลิง สิ่งแวดล้อม โทรคมนาคม และการส่งเสริมการลงทุน
หากแต่ละหน่วยงานเห็นเพียงคำขอในส่วนของตน รัฐอาจไม่เห็นความพร้อมและความเสี่ยงของโครงการในภาพเดียวกัน
ไทยจึงต้องมีมากกว่าคิวไฟฟ้าร่วมกัน ควรมีรหัสโครงการเดียวที่เชื่อมข้อมูลของ BOI หน่วยงานท้องถิ่น สำนักงาน กกพ. กฟผ. กฟน. กฟภ. กรมธุรกิจพลังงาน และหน่วยงานสิ่งแวดล้อม
ตั้งแต่เริ่มขอส่งเสริมการลงทุนจนถึงวันที่จ่ายไฟจริง โครงการเดียวกันจะได้ไม่ปรากฏเป็นความต้องการหลายก้อนโดยไม่มีทางรู้ว่าเป็นผู้พัฒนารายเดียวที่กำลังรักษาทางเลือกหลายทำเล
มีไฟพอ ไม่ได้แปลว่าส่งไฟถึงได้ทัน
รัฐยะโฮร์ของมาเลเซีย กำลังให้บทเรียนที่ตรงกับโจทย์ไทย
Wood Mackenzie ประเมินว่า Data Center อาจใช้ไฟประมาณ 40% ของความต้องการไฟฟ้าปลายทางของรัฐภายในปี 2578 แต่คอขวดของการขยายตัวไม่ได้อยู่ที่กำลังผลิตรวมเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่สายส่ง สถานีไฟฟ้า หม้อแปลง และจุดเชื่อมต่อในพื้นที่ด้วย [14]
บริษัท Tenaga Nasional Berhad หรือ TNB ผู้ให้บริการไฟฟ้ารายใหญ่ของมาเลเซีย จึงจัดทำ Green Lane Pathway เพื่อเร่งกระบวนการจัดหาและเชื่อมต่อไฟฟ้าสำหรับโครงการที่เข้าเกณฑ์ จากระยะเวลาปกติประมาณ 36–48 เดือน เหลือราว 12 เดือน
พร้อมจัดตั้งศูนย์ประสานงานเฉพาะ [14] บทเรียนสำคัญคือ การเร่งเชื่อมต่อจะทำได้เมื่อผู้ให้บริการวางแผนโครงข่ายและเตรียมอุปกรณ์ล่วงหน้า ไม่ใช่อาศัยการลดขั้นตอนเอกสารเพียงอย่างเดียว
อุปกรณ์เองก็กลายเป็นข้อจำกัด ในสหรัฐฯ ระยะเวลารอหม้อแปลงบางประเภทที่ใช้ยกระดับแรงดันแตะมากกว่า 160 สัปดาห์ในไตรมาสแรกของปี 2569 [15] ต่อให้มีโรงไฟฟ้าและเงินลงทุน หากหม้อแปลงหรือสถานีไฟฟ้ายังมาไม่ถึง โครงการก็จ่ายไฟไม่ได้ตามกำหนด
ปัญหาไม่ได้มีเฉพาะช่วงขอเชื่อมต่อ เมื่อเดือนกรกฎาคม 2569 สายส่งในรัฐเวอร์จิเนียขัดข้อง ทำให้ Data Center จำนวนหนึ่งสลับไปใช้ไฟสำรองอัตโนมัติ
ส่งผลให้โหลดในระบบของ PJM Interconnection ซึ่งเป็นผู้บริหารโครงข่ายไฟฟ้าระดับภูมิภาคของสหรัฐฯ หายไปฉับพลันมากกว่า 3 กิกะวัตต์ เกิดความเปลี่ยนแปลงด้านแรงดันและความถี่
แม้ PJM ระบุว่าเหตุการณ์ดังกล่าวไม่ได้กระทบต่อความมั่นคงของระบบ [15] เหตุการณ์นี้แสดงให้เห็นว่า ผู้ใช้ไฟขนาดใหญ่ไม่ได้สร้างโจทย์เฉพาะเวลาที่ต้องการไฟเพิ่ม แต่การตัดโหลดพร้อมกันในปริมาณมากก็อาจรบกวนสมดุลของระบบไฟฟ้าได้เช่นกัน
ต่างประเทศเริ่มคิดค่าจองและต้นทุนส่วนเพิ่ม
อังกฤษกำลังเผชิญคำขอเชื่อมต่อ Data Center จำนวนมาก สำนักงานกำกับตลาดไฟฟ้าและก๊าซของเกรตบริเตน หรือ Ofgem จึงเสนอให้เรียกเก็บค่าประกันความจริงจังของโครงการ หรือ Data Centre Commitment Fee
โดยจะคืนให้เมื่อโครงการเริ่มรับไฟจากระบบตามเงื่อนไข แต่อาจถูกยึดหากผู้พัฒนาถอนโครงการออกจากคิวก่อน พร้อมกำหนดหมุดหมายให้พิสูจน์ความพร้อมด้านที่ดิน เงินทุน ผู้ใช้ปลายทาง และการสั่งซื้ออุปกรณ์ไฟฟ้าที่ใช้เวลาผลิตนาน [7]
ไอร์แลนด์ ซึ่ง Data Center ใช้ไฟถึง 22% ของความต้องการไฟฟ้าประเทศในปี 2567 กำหนดให้พิจารณาคำขอตามข้อจำกัดของแต่ละพื้นที่ และให้โครงการใหม่จัดหากำลังผลิตหรือระบบกักเก็บพลังงานในพื้นที่หรือบริเวณใกล้เคียงให้สอดคล้องกับกำลังนำเข้าสูงสุด รวมทั้งจัดหาพลังงานหมุนเวียนเพิ่มเติมตามเกณฑ์ที่กำหนด
ขณะที่ EirGrid ผู้บริหารระบบส่งไฟฟ้าของไอร์แลนด์ กำหนดหลักประกันตามกำลังไฟฟ้าสูงสุดที่ขอใช้ หรือ Maximum Import Capacity และคิดค่าจุดเชื่อมต่อตามทางเลือกที่มีต้นทุนต่ำที่สุด หากลูกค้าต้องการวิธีเชื่อมต่อแบบอื่น ก็ต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายส่วนเพิ่ม [8][9]
สหรัฐฯ มีกรณี Data Center ของ Amazon ที่เชื่อมตรงกับโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ Susquehanna เมื่อมีการขอเพิ่มกำลัง หน่วยงานกำกับของรัฐบาลกลางปฏิเสธข้อตกลงแก้ไข เนื่องจากยังมีคำถามเรื่องความมั่นคงของระบบและการแบ่งจ่ายค่าปรับปรุงโครงข่าย
กรณีนี้แสดงให้เห็นว่า แม้ Data Center ตั้งอยู่ข้างโรงไฟฟ้า ผลกระทบต่อระบบส่วนรวมก็ยังไม่หายไป หากไฟที่เคยจ่ายเข้าสู่ตลาดถูกเปลี่ยนไปให้ลูกค้ารายเดียว ระบบส่วนอื่นอาจต้องหากำลังผลิตหรือโครงข่ายมาทดแทน [10]
เมื่อวันที่ 18 มิถุนายน 2569 คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานแห่งสหรัฐอเมริกา หรือ FERC (Federal Energy Regulatory Commission) มีคำสั่งให้ผู้บริหารโครงข่ายไฟฟ้าระดับภูมิภาคทั้ง 6 แห่งที่อยู่ภายใต้การกำกับ ชี้แจงหรือปรับปรุงกติกาการเชื่อมต่อ Data Center และผู้ใช้ไฟรายใหญ่
โดยต้องคำนึงถึงความรวดเร็วในการเชื่อมต่อ ความมั่นคงของระบบ และการป้องกันไม่ให้ต้นทุนโครงสร้างพื้นฐานที่สร้างขึ้นเพื่อรองรับโครงการใหม่ถูกผลักไปยังผู้ใช้ไฟรายอื่น [11]
ล่าสุด รัฐเท็กซัสขยับจากการตรวจคำขอเชื่อมต่อไปถึงการระงับใบอนุญาตใหม่ของรัฐสำหรับ Data Center ระหว่างตรวจสอบผลกระทบด้านไฟฟ้า น้ำ สิทธิประโยชน์ทางภาษี และชุมชน
ก่อนหน้านั้นมีคำขอเชื่อมต่อจาก Data Center และผู้ใช้ไฟขนาดใหญ่กว่า 470 กิกะวัตต์ มากกว่าพีกของรัฐหลายเท่า
กรณีนี้เตือนว่า หากเปิดรับคำขอโดยยังไม่มีระบบคัดกรองและข้อมูลที่เชื่อถือได้ การอนุญาตที่เร็วในช่วงแรกอาจนำไปสู่การหยุดทั้งระบบในภายหลัง [12]
สาระร่วมของตัวอย่างเหล่านี้ไม่ได้อยู่ที่การทำให้ Data Center จ่ายแพงที่สุด แต่อยู่ที่การตอบว่า ใครก่อให้เกิดต้นทุน ใครได้รับประโยชน์ และใครควรรับผิดชอบ
ห้าคำถามที่กติกาไทยต้องตอบ
ข้อแรก แต่ละพื้นที่รับ Data Center ได้จริงเท่าไร
Zoning ต้องวางทับกับข้อมูลสายส่ง สถานีไฟฟ้า แหล่งน้ำ โครงข่ายสื่อสาร ข้อจำกัดสิ่งแวดล้อม และผลกระทบต่อชุมชน พร้อมเปิดเผยกำลังไฟที่ยืนยันแล้วและวันที่พร้อมจ่ายให้เพียงพอต่อการตัดสินใจลงทุน
ข้อสอง ใครจ่ายค่าทางเข้า
สายเชื่อม หม้อแปลง หรือสถานีไฟฟ้าที่สร้างขึ้นเพื่อโครงการใดโครงการหนึ่งควรแยกออกจากการลงทุนในโครงข่ายที่ผู้ใช้หลายกลุ่มได้รับประโยชน์ ต้นทุนเฉพาะโครงการควรตามไปที่ผู้ก่อ ส่วนต้นทุนร่วมควรแบ่งตามเหตุและประโยชน์ที่ได้รับ
ข้อสาม จองแล้วไม่สร้างจะเกิดอะไรขึ้น
คำขอเชื่อมต่อควรมีทั้งหลักประกันและหมุดหมายความคืบหน้า หากโครงการไม่เดินหน้าตามกำหนด ต้องคืนสิทธิให้คิว ส่วนโครงการที่จ่ายไฟจริงควรได้รับหลักประกันคืนตามเงื่อนไข
ข้อสี่ ค่าผ่านทางคิดจากอะไร
Wheeling Charge ควรแยกให้เห็นต้นทุนของระบบส่ง ระบบจำหน่าย การสูญเสียไฟฟ้า การรักษาสมดุล บริการเสริม และระบบสำรอง นักลงทุนจะตรวจสอบได้ว่าตนไม่ถูกเรียกเก็บซ้ำ ขณะที่ประชาชนก็เห็นได้ว่า Direct PPA ไม่ได้หลบต้นทุนของระบบส่วนรวม
ข้อห้า ใครจ่ายค่าความพร้อม
หาก Data Center มี Private Wire แต่ยังต้องการให้ระบบสาธารณะพร้อมจ่ายไฟแทน ระบบต้องกัน Capacity ไว้รองรับและควรมีผู้รับผิดชอบต้นทุนนั้น ในทางกลับกัน โครงการที่มีแบตเตอรี่ มีกำลังผลิตสำรอง ยอมลดโหลดเมื่อระบบตึงตัว หรือทำ Demand Response ได้ ก็ควรได้รับผลตอบแทนจากการช่วยลดต้นทุนของระบบ
กติกาที่ดีจึงต้องคิดทั้งค่าใช้ระบบและคุณค่าที่โครงการมอบกลับให้ระบบ
ก่อนที่ไทยจะเร่งสร้างโรงไฟฟ้า สายส่ง หรือสถานีไฟฟ้าเพื่อรองรับ Data Center สิ่งที่ควรสร้างให้เสร็จก่อนคือ “แผนที่ไฟฟ้าและคิวเชื่อมต่อชุดเดียวกัน” พร้อมข้อมูลใบอนุญาตและความคืบหน้าของโครงการที่เชื่อมถึงกัน
หากผู้ลงทุนรู้ตั้งแต่ต้นว่าพื้นที่ใดมี Capacity เหลือเท่าไร พร้อมจ่ายเมื่อไร ต้องสร้างอะไรเพิ่ม และต้องรับผิดชอบต้นทุนใดบ้าง ความจำเป็นในการยื่นจองเผื่อหลายพื้นที่ก็จะลดลง
ไทยสามารถต้อนรับ Data Center พร้อมกับคุ้มครองผู้ใช้ไฟรายเดิมได้ หากต้นทุนตามไปอยู่กับผู้ที่ก่อให้เกิดต้นทุนนั้น กติกาคาดการณ์ได้ และผู้ลงทุนเห็นราคาจริงก่อนตัดสินใจ
Direct PPA จึงเป็นมากกว่าการเปิดทางให้ผู้ซื้อกับผู้ขายทำสัญญากันเอง เพราะเป็นการจัดสรรสิทธิบนโครงข่ายไฟฟ้าของประเทศ
ใครสร้างทางเข้า ใครจ่ายค่าผ่านทาง ใครรับผิดชอบความพร้อมของระบบ และใครต้องคืน Capacity เมื่อโครงการไม่เกิด ล้วนเป็นคำถามที่ต้องตอบก่อนต้นทุนถูกสร้างขึ้น
ใบอนุญาตที่เร็วอาจพา Data Center มาถึงหน้าประตูประเทศไทย แต่กติกาจุดเชื่อมต่อจะเป็นตัวตัดสินว่า ถนนไฟฟ้าเส้นนี้จะพาเศรษฐกิจไทยไปข้างหน้า หรือทิ้งใบแจ้งหนี้ไว้ให้คนทั้งประเทศ
หมายเหตุผู้เขียน:
บทความนี้เป็นการวิเคราะห์เชิงนโยบายจากข้อมูล เอกสาร และรายงานข่าวที่เปิดเผยต่อสาธารณะ โดยมุ่งพิจารณาการจัดสรรต้นทุนและความรับผิดชอบในการเชื่อมต่อ Data Center เข้ากับระบบไฟฟ้า มิได้มุ่งสนับสนุนหรือคัดค้านโครงการ ผู้ประกอบการ หรือรูปแบบการจัดหาไฟฟ้าใดเป็นการเฉพาะ
ตัวเลข 20 กิกะวัตต์ 35 กิกะวัตต์ และ 8.8 กิกะวัตต์มีขอบเขตและสถานะแตกต่างกัน ขณะที่หลักเกณฑ์ค่าไฟ Direct PPA, Wheeling Charge, Zoning, ข้อเสนอหลักประกัน และร่างพระราชบัญญัติการประกอบกิจการให้บริการโครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัลยังอยู่ระหว่างการพิจารณาหรือรับฟังความคิดเห็น มิใช่กติกาที่มีผลใช้บังคับแล้ว ข้อมูลและสถานะนโยบายตรวจสอบถึงวันที่ 24 กันยายน 2569
หมายเหตุประกอบบทความและแหล่งอ้างอิง:
[1] กรุงเทพธุรกิจ, “กกพ. เล็งเคาะเกณฑ์ Data Center สิ้นปีนี้ ปรับโครงสร้าง Direct PPA คุมการขายไฟ”, 17 กันยายน 2569.
https://www.bangkokbiznews.com/economics/1251801
[2] กรุงเทพธุรกิจ, “พลังงานเบรก ‘ดีมานด์ไฟผี’ เคาะ PDP 2026 รับ Data Center 8.8 กิกะวัตต์” และ “‘กรุงเทพธุรกิจ’ ร่วมเวที ‘Gastech’ ครั้งที่ 2 ถกดาต้าเซนเตอร์ปลุก ‘อุปสงค์ไฟฟ้าลวง’”, 16–18 กันยายน 2569.
https://www.bangkokbiznews.com/economics/1252136
https://www.bangkokbiznews.com/world/economics/1252130
[3] THE STANDARD WEALTH, “‘EEC’ ชี้ Data Center ต้องไม่แย่งไฟก้อนเดิม ชง Zoning 20 GW เล็งแนวสายส่งบางปะกง-ฉะเชิงเทรา”, 17 กันยายน 2569; ฐานเศรษฐกิจ, “EEC เร่งจัดโซนนิ่ง ‘Data Center’ แนวสายส่งบางปะกง จี้รัฐเคาะนโยบายหวั่นทุนไหลออก”, 17 กันยายน 2569.
https://thestandard.co/eec-data-center-new-power-zoning/
https://www.thansettakij.com/economy/669116
[4] RECCESSARY, “Thailand weighs financial guarantees, higher power tariffs for data center developers”, 14 August 2026. รายงานกล่าวถึงข้อเสนอหลักประกัน 4.5 ล้านบาทต่อเมกะวัตต์ ซึ่งยังไม่ใช่มาตรการที่ประกาศใช้แล้ว
https://www.reccessary.com/en/news/thailand-weighs-financial-guarantees-for-data-centre-developers
[5] ฐานเศรษฐกิจ, “ชำแหละร่าง พ.ร.บ.โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล คุมดาต้าเซ็นเตอร์”, 23 กันยายน 2569; ระบบรับฟังความคิดเห็นต่อร่าง พ.ร.บ. ตามมาตรา 77 ของรัฐธรรมนูญ รัฐสภา ร่างลำดับที่ 620.
https://www.thansettakij.com/economy/669583
https://www.parliament.go.th/section77/survey_detail.php?id=620
[6] สำนักข่าวกรมประชาสัมพันธ์, “พบน้ำมันดีเซลกว่า 2 แสนลิตรใน Data Center ย่านพระราม 9 โดยไม่ได้รับอนุญาต”, กันยายน 2569; Thai PBS, “กทม.สแกน Data Center ทั่วกรุง คุมเข้ม 5 มาตรการ สั่งชะลอโครงการใหม่”, กันยายน 2569; ฐานเศรษฐกิจ, “DATA CENTER ยอดภูเขาน้ำแข็งของปัญหาระบบธรรมาภิบาลไทย”, 22 กันยายน 2569.
https://educhanthaburi.prd.go.th/th/content/category/detail/id/39/iid/538110
https://www.thaipbs.or.th/news/content/557903
https://www.thansettakij.com/sustainable/net-zero/669513
[7] Ofgem, “Ofgem acts to free up grid capacity by tackling speculative data centre projects”, 29 July 2026. Commitment Fee และ milestones ยังเป็นข้อเสนอในกระบวนการปรึกษาหารือ
https://www.ofgem.gov.uk/press-release/ofgem-acts-free-grid-capacity-tackling-speculative-data-centre-projects
[8] Commission for Regulation of Utilities, Ireland, “The CRU Publishes its Decision on New Electricity Connection Policy for Data Centres”, 12 December 2025.
https://www.cru.ie/about-us/news/the-cru-publishes-its-decision-on-new-electricity-connection-policy-for-data-centres/
[9] EirGrid, “Connection Charges and Security”.
https://www.eirgrid.ie/industry/customer-information/connection-charges-and-security
[10] Reuters, “US regulators reject amended interconnect agreement for Amazon data center”, 2 November 2024.
https://www.reuters.com/business/energy/us-regulators-reject-amended-interconnect-agreement-amazon-data-center-2024-11-02/
[11] Federal Energy Regulatory Commission, “FERC Launches Aggressive Targeted Action to Speed Large Load Integration”, 18 June 2026; “Interconnection of Large Loads to the Interstate Transmission System (Docket No. RM26-4-000)”. คำสั่งวันที่ 18 มิถุนายนให้ผู้ดูแลโครงข่ายทั้ง 6 แห่งชี้แจงหรือปรับกติกา ส่วนกระบวนการใน docket กลางยังมีเอกสารที่อยู่ระหว่างรับฟังความคิดเห็น
https://www.ferc.gov/news-events/news/ferc-launches-aggressive-targeted-action-speed-large-load-integration
https://www.ferc.gov/rm26-4
[12] Office of the Texas Governor, “Governor Abbott Directs Comprehensive Data Center Audit”, 3 August 2026; Reuters, “Texas Governor Abbott halts all state-issued permits for data centers until grid audit is complete”, 21 September 2026.
https://gov.texas.gov/news/post/governor-abbott-directs-comprehensive-data-center-audit
https://www.reuters.com/business/energy/texas-gov-abbott-halts-all-state-issued-permits-data-centers-until-grid-audit-is-2026-09-21/
[13] iBusiness, “Data Center เปลี่ยนเกมที่ดินนิคมฯ จาก ‘ทำเลทอง’ สู่ ‘Power Availability’”, กันยายน 2569. ใช้เป็นกรอบอธิบายแนวโน้มตลาดอสังหาริมทรัพย์ มิใช่ข้อมูลยืนยันกำลังไฟที่ได้รับอนุมัติในแต่ละพื้นที่
https://ibusiness.co/detail/9690000092219
[14] ฐานเศรษฐกิจ, “บทเรียนมาเลเซีย-สหรัฐฯ วางโครงข่ายไฟฟ้ารับ Data Center”, 24 กันยายน 2569; Tenaga Nasional Berhad, “TNB Establishes Exclusive Green Lane Pathway & One Stop Centre to Enhance Malaysia’s Data Centre Market”, 9 August 2023; Wood Mackenzie, “JB data center expansion”, 18 June 2026. ตัวเลข 40% เป็นประมาณการสัดส่วนการใช้ไฟฟ้าปลายทางของ Data Center ในรัฐยะโฮร์ภายในปี 2578 มิใช่โหลดที่เชื่อมต่อแล้ว
https://www.thansettakij.com/economy/669656
https://www.tnb.com.my/announcements/tnb-establishes-exclusive-green-lane-pathway
https://www.woodmac.com/press-releases/jb-data-center-expansion/
[15] Reuters, “US power companies scramble to secure equipment as surging data center demand strains supplies”, 9 July 2026; “Massive disconnect of power roils largest US electric grid”, 22 July 2026. ตัวเลขมากกว่า 160 สัปดาห์เป็นระยะเวลารอ Generator Step-up Transformer ในไตรมาสแรกของปี 2569 ส่วนเหตุ PJM เป็นเหตุการณ์เฉพาะวันที่ 22 กรกฎาคม มิใช่การใช้ไฟตามปกติของ Data Center ทั้งระบบ
https://www.reuters.com/business/energy/us-power-companies-scramble-secure-equipment-surging-data-center-demand-strains-2026-07-09/
https://www.reuters.com/business/energy/massive-disconnect-power-roiled-largest-us-electric-grid-2026-07-22/
