กูรูเตือนอุปสงค์ไฟผีจากกลุ่มดาต้าเซ็นเตอร์กระทรวงพลังงานระบุหั่นแผนเหลือ 8.8 กิกะวัตต์ในร่างแผน PDP ฉบับใหม่ หวังป้องกันภาระค่าไฟประชาชน พร้อมเตรียมทุ่ม 3.5 หมื่นล้านบาท อัปเกรดโครงข่ายไฟฟ้ารองรับพลังงานสะอาดในพื้นที่ EEC
วันที่ 16 ก.ย.2569 ในงาน GASTECH 2026 การเสวนาในส่วน “AI X Energy Strategy” หัวข้อ “กระแสความต้องการระบบประมวลผลโตก้าวกระโดด ส่งผลต่อการพยากรณ์ระยะยาวอย่างไร” ดำเนินรายการโดย “กรุงเทพธุรกิจ” ซึ่งได้รวบรวมมุมมองจาก 3 ภาคส่วน ได้แก่ ผู้ประกอบการเทคโนโลยี นักลงทุน และตัวแทนภาครัฐ เพื่อหาจุดสมดุลระหว่างการเติบโตของ AI และความมั่นคงทางพลังงาน
เตือนดีมานด์หลอกจากดาต้าเซ็นเตอร์
มาร์ค เบรสลิน ผู้ร่วมก่อตั้งและประธานกรรมการบริษัท Amplifi & Impact จากสหราชอาณาจักร ชี้ให้เห็นถึงความท้าทายระดับโลกที่เรียกว่า "Phantom Demand" หรือ "อุปสงค์ผี" ซึ่งหมายถึงความต้องการใช้ไฟฟ้าลวง
มาร์ค อธิบายว่า บริษัทเทคโนโลยีจำนวนมากเลือกยื่นคำขอเชื่อมต่อโครงข่ายไฟฟ้าซ้ำซ้อนกันมากถึง 10 จุด ทั้งที่ต้องการใช้งานจริงเพียงจุดเดียว เหตุผลสำคัญเกิดจากการบริหารความเสี่ยง เนื่องจากระยะเวลารอคอยโครงสร้างพื้นฐานทางไฟฟ้า เช่น สถานีฐานและหม้อแปลงไฟฟ้า ล่าช้าออกไปจากเดิม 6 เดือน กลายเป็นเกือบ 2 ปี ในปัจจุบัน ซึ่งความไม่แน่นอนนี้ทำให้ตัวเลขความต้องการไฟฟ้าตามพาดหัวข่าวแตกต่างจากความเป็นจริงอย่างสิ้นเชิง
“หากนักลงทุนแห่ลงทุนสร้างโรงไฟฟ้าตามตัวเลขพาดหัวข่าว โดยไม่ตรวจสอบให้ลึกซึ้ง อาจเสี่ยงที่จะเกิดปัญหาสินทรัพย์ด้อยค่า หรือลงทุนไปแล้วสูญเปล่า” มาร์คกล่าว
ทั้งนี้ การประเมินผลตอบแทนจากการลงทุน (ROI) และการประมาณการทางการเงินสำหรับโครงสร้างพื้นฐานดาต้าเซ็นเตอร์มีความซับซ้อนมากกว่าที่เห็นในพาดหัวข่าว โดยเฉพาะความเหลื่อมล้ำระหว่างรอบการตัดค่าเสื่อมราคาของชิปประมวลผล GPU ในแบบจำลองอยู่ที่ 5-6 ปี ขณะที่รอบการเปลี่ยนฮาร์ดแวร์จริงของผู้ให้บริการ Hyperscaler อย่าง AWS กลับมีรอบการปรับเปลี่ยนและอัปเกรดฮาร์ดแวร์ประมวลผล ภายในดาต้าเซ็นเตอร์ทุกๆ 2 ถึง 3 ปีเท่านั้น
มาร์ค เสนอแนะว่า ภาครัฐและนักลงทุนควรเลือกแนวทางการวางแผนแบบระมัดระวัง เพราะการขยายระบบไฟฟ้าแบบค่อยเป็นค่อยไปสามารถปรับเปลี่ยนได้ตามจริง ในขณะที่การลงทุนก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานล่วงหน้าเกินความจำเป็น จะกลายเป็นภาระต้นทุนผูกพันระยะยาวที่ไม่สามารถถอนทุนคืนได้
มาร์ค กล่าวทิ้งท้ายโดยสะท้อนมุมมองจากสหราชอาณาจักรว่า หากสามารถเนรมิตให้อุปสรรคของการพัฒนาหายไป เขาอยากเห็นความร่วมมือและการประสานงานที่ใกล้ชิดยิ่งขึ้นระหว่างผู้พัฒนา ดาต้าเซ็นเตอร์ ผู้ให้บริการระบบสายส่ง ภาครัฐ รวมไปถึงชุมชนท้องถิ่น ซึ่งได้รับผลกระทบโดยตรงจากการตั้งโครงการ
พฤติกรรมใหม่ของ AI
ไครุล ชัซวาลี ตาอิบ ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายปฏิบัติการจาก AFED Digital ประเทศมาเลเซีย กล่าวว่า เรากำลังอยู่ระหว่างการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างพื้นฐาน AI แม้ประสิทธิภาพของชิป ซอฟต์แวร์ และโมเดล AI จะพัฒนาจนทำให้ต้นทุนต่อหน่วยการประมวลผลลดลงถึง 10 เท่า แต่ปรากฏการณ์นี้กลับยิ่งกระตุ้นให้เกิดการใช้งานประมวลผลเพิ่มขึ้นอย่างมหาศาล
อย่างไรก็ตาม พฤติกรรมการใช้ไฟของ AI ต่างจากโรงงานอุตสาหกรรมแบบเดิม เพราะสามารถใช้แนวคิด "Programmable Demand" หรือการตั้งเวลาใช้ไฟให้ยืดหยุ่นได้ โดยงานประมวลผลบางอย่างไม่จำเป็นต้องเดินเครื่องตลอด 24 ชั่วโมง ผู้ให้บริการจึงสามารถตั้งเวลาให้ระบบทำงานเฉพาะในช่วงที่ค่าไฟถูก ช่วงที่สายส่งว่าง หรือช่วงที่มีพลังงานสะอาดผลิตออกมามาก เช่น เวลากลางคืน ซึ่งผู้วางแผนพลังงานควรนำจุดนี้มาใช้พยากรณ์ความต้องการไฟฟ้าระยะยาว
“ผู้วางแผนพลังงานปรับเปลี่ยนวิธีคิดดั้งเดิม โดยการนำตัวแปร ความต้องการประมวลผล (Compute Demand) เข้ามาเป็นปัจจัยหลักในการคำนวณแบบจำลองพยากรณ์พลังงานระยะยาว” ไครุล กล่าว
ไทยหั่นเป้าไฟดาต้าเซ็นเตอร์ ร่าง PDP 2026
พงศ์พล ยอดเมืองเจริญ โฆษกกระทรวงพลังงาน เปิดเผยว่า ตัวเลขคำขอใช้ไฟฟ้าจากกลุ่มทุน Data Center ที่ยื่นเข้ามาสูงถึง 35 กิกะวัตต์นั้น คิดเป็นปริมาณที่ใกล้เคียงกับความต้องการใช้ไฟฟ้าสูงสุด (Peak Demand) ของทั้งประเทศไทยซึ่งอยู่ที่ประมาณ 40 กิกะวัตต์
สาเหตุหลักเกิดจากการจองสิทธิ์เชื่อมต่อไฟฟ้าทำได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย นักลงทุนจึงมักยื่นขอเผื่อไว้หลายพื้นที่และหลายเท่าตัว
ทั้งนี้ เพื่อป้องกันไม่ให้ประเทศเกิดการลงทุนสร้างโรงไฟฟ้าเกินความจำเป็นจนกระทบต่ออัตราค่าไฟฟ้าของประชาชน กระทรวงพลังงานจึงได้ทำการสกรีนอุปสงค์ผีออก และเสนอตัวเลข 8.8 กิกะวัตต์ ลงในร่างแผนพัฒนากำลังการผลิตไฟฟ้าของประเทศไทย (PDP 2026) ซึ่งถือเป็นตัวเลขเป้าหมายที่สมเหตุสมผลและยอมรับได้ในการเริ่มต้น
นอกจากนี้ พงศ์พลยังชี้ให้เห็นถึงความท้าทายเชิงโครงสร้างในประเทศไทย ซึ่งมีหน่วยงานไฟฟ้า 3 แห่ง ได้แก่ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) และ การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) โดยมีคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) แต่เนื่องจาก กฟน. และ กฟภ. อยู่ภายใต้กระทรวงมหาดไทย ขณะที่ กฟผ. อยู่ภายใต้กระทรวงพลังงาน ทำให้เกิดอุปสรรคในการเชื่อมโยงข้อมูลแบบเรียลไทม์
พงศ์พล ระบุว่า เขาอยากเห็นการรวมศูนย์บริหารจัดการหน่วยงานไฟฟ้าทั้งสามแห่งไว้ด้วยกัน เพื่อสร้างแผนที่ข้อมูลศูนย์กลาง (Data Backbone)
นอกจากนี้ นโยบายสำคัญของรัฐบาลไทยที่จะเข้ามามีบทบาทอย่างมากต่อโครงสร้างพลังงานของประเทศ นั่นคือนโยบายส่งเสริมการติดตั้ง โซลาร์เซลล์ภาคครัวเรือนจำนวน 1 ล้านครัวเรือน
โครงการนี้นอกจากจะเป็นการสนับสนุนพลังงานสะอาดแล้ว ยังคาดว่าจะสามารถเพิ่มกำลังการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียนเข้าสู่ระบบได้สูงถึง 5,000 เมกะวัตต์
อย่างไรก็ตาม พลังงานแสงอาทิตย์เป็นพลังงานที่มีความผันผวนสูงและขึ้นอยู่กับปัจจัยทางสภาพอากาศอย่างมากส่งผลให้ระบบการส่งจ่ายไฟฟ้าของประเทศต้องปรับเปลี่ยนจากรูปแบบเดิมไปสู่ โครงข่ายไฟฟ้าแบบสองทางที่มีความพลวัตสูง (Two-way dynamic grid)
“ความผันผวนของอุปทานพลังงานสะอาดที่เพิ่มขึ้น กับภาระการใช้ไฟฟ้าที่พุ่งสูงขึ้นจากกลุ่มดาต้าเซ็นเตอร์ ทำให้ประเทศไทยจำเป็นต้องเร่งลงทุนปรับปรุงโครงข่ายไฟฟ้าให้มีความทันสมัยและยืดหยุ่นยิ่งขึ้น”
โดยกระทรวงพลังงานประเมินว่า เฉพาะการพัฒนาระบบสายส่งและโครงสร้างพื้นฐานทางไฟฟ้าในพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (EEC) จะต้องใช้วงเงินลงทุนสูงถึง 35,000 ล้านบาท เพื่อยกระดับระบบไฟฟ้าเดิม และรองรับการเปลี่ยนผ่านไปสู่พลังงานสะอาดได้อย่างมั่นคงในระยะยาว
