เช็คอิน! ร้านเจลาโต้อิตาลี เมนูนี้ห้ามพลาด 'อัฟโฟกาโต้'

ในประเทศอิตาลี หนึ่งในดินแดนที่มีวัฒนธรรมอาหารและเครื่องดื่มที่เก่าแก่, รุ่มรวย และมีอิทธิพลมากที่สุดในโลกนั้น เมนูกึ่งของหวานกึ่งเครื่องดื่มอย่าง 'อัฟโฟกาโต้' (Affogato) ถือว่าโด่งดังและขายดีมาก ๆ ไม่เฉพาะคนท้องถิ่นเท่านั้นที่ชอบ แต่รวมไปถึงนักท่องเที่ยวต่างประเทศด้วย

มีร้านไอศกรีม 'เจลาโต้' หลายแห่ง รวมไปถึงร้านกาแฟ, เอสเพรสโซบาร์ ที่เสิร์ฟกาแฟเอสเพรสโซ่กับเจลาโต้ ในรูปแบบที่เป็นเอกลักษณ์ โดยเฉพาะในเมืองท่องเที่ยวหลักอย่างเมืองฟลอเรนซ์และกรุงโรม ซึ่งมีร้านระดับตำนานที่กลายเป็นกระแสในโซเชียลมีเดียหลายร้านด้วยกัน

คำว่า 'Affogato' ในภาษาอิตาลี แปลว่า จม หรือ ถูกทำให้จม สื่อถึงการนำไอศกรีมเจลาโต้มา 'จม' ลงในกาแฟ

ร้านไอศกรีมเจลาโต้ในอิตาลี เรียกกันว่า 'เจลาเทเรีย' (Gelateria)  หลาย ๆ ร้านเป็นระดับตำนาน เปิดมาแล้วอย่างต่ำเป็นร้อยปี ถ้าใครชอบความเนียนนุ่มและเนื้อละเอียดแน่น ๆ ของไอศกรีม ก็อยากแนะนำให้มาลองชิมอัฟโฟกาโต้ตามร้านเจลาเทเรีย กันดูบ้างครับ รับรองไม่ผิดหวัง

รูปแบบการเสิร์ฟอัฟโฟกาโต้ของร้านวิโวลี อัฟโฟกาโต้ บาร์ ในเมืองฟลอเรนซ์  (ภาพ : facebook.com/VivoliGelateria)

ในภาพประกอบบทความ มีเมนูอัฟโฟกาโต้ตัวเบสท์ เซลเลอร์ ของร้าน 'วิโวลิ เจลาเทเรีย' (Vivoli Gelateria) ร้านเก่าแก่ในเมืองฟลอเรนซ์ที่ก่อตั้งมาตั้งแต่ปีค.ศ. 1929  อัฟโฟกาโต้ของร้านนี้มีชื่ออย่างเป็นทางการว่า กราน เครมา อัล คาเฟ่ 

วิโวลิ เจลาเทเรีย เพิ่งเปิด 'อัฟโฟกาโต้ บาร์' ไปเมื่อปีที่แล้วนี้เอง หลังอัฟโฟกาโต้ สูตรลับเฉพาะของทางร้าน ได้รับความนิยมมากมายจากนักท่องเที่ยวทั่วโลก รวมถึงคนไทยเราด้วย

เรื่องราวต้องย้อนกลับไปเมื่อ 3 ปีที่แล้ว มีช่างภาพแฟชั่นชื่อดังโพสต์คลิปวิดีโอลงบนอินสตาแกรม ทำให้เมนูอัฟโฟกาโต้ของร้านนี้ กลายเป็นกระแสไวรัลไปทั่วโลก จากวิธีเสิร์ฟที่แปลกตาและการรับเครื่องดื่มผ่าน 'ช่องหน้าต่าง' อันเป็นเอกลักษณ์ทางประวัติศาสตร์ของร้าน

ช่องหน้าต่างนี้...ซึ่งแต่เดิมเรียกว่า 'หน้าต่างไวน์' (Buchette del Vino) นี่อาจเป็นโมเดลต้นแบบของระบบบริการ 'ไดร์ฟทรู' ในปัจจุบันก็ได้นะ

อัฟโฟกาโต้ ของร้านช็อกโกลาติตาลิอานี ใช้เทคนิคปาดเจลาโต้ให้เป็นช่องตรงกลาง แล้วใส่กาแฟลงไป  (ภาพ : facebook.com/cioccolati.italiani)

หลาย ๆ ร้านในอิตาลีที่จำหน่ายเจลาโต้ โดยเฉพาะเมืองโรแมนติกอย่าง 'ฟลอเรนซ์' มีวิธีทำอัฟโฟกาโต้ต่างไปจากร้านกาแฟ ซึ่งปกติแล้วภาพจำโดยทั่วไป คือ ตักไอศกรีม 1-2 ลูก ใส่ในถ้วยหรือแก้ว แล้วค่อย ๆ ราดเอสเพรสโซ่ลงไปจนไอศกรีมเริ่มละลาย

แต่ที่ร้านเจลาโต้ในเมืองนี้ จะใช้เทคนิคการ 'ปาด' เจลาโต้ให้ติดขอบถ้วย จนเหลือช่องว่างสี่เหลี่ยมตรงกลาง จากนั้นค่อย ๆ รินกาแฟใส่ลงไป น้ำกาแฟจะอยู่ตรงกลางเหมือนอ่างน้ำร้อน ขณะที่ที่เนื้อเจลาโต้ยังดูสวยงาม ไม่ละลายเร็วเกินไป

เทคนิคนี้ ช่วยให้แยกชิมได้ถึง 3 รสชาติในถ้วยเดียว กาแฟ, ไอศกรีม และกาแฟผสมไอศกรีม

ร้านกาแฟชาช่า คัฟเฟ่ 1919 กับอัฟโฟกาโต้ ทำจากเจลาโต้รสซาบาโยเน่ กับเอสเพรสโซ่สูตรเฉพาะของร้าน  (ภาพ : facebook.com/sciasciacaffe1919)

เอสเพรสโซ่กับไอศกรีมเป็นเมนูอยู่ในร้านวิโวลิ เจลาเทเรีย มาตั้งแต่มาตั้งแต่ทศวรรษ 1960  ซึ่งเป็นช่วงที่เครื่องชงกาแฟเอสเพรสโซ่เริ่มแพร่หลายในอิตาลี  สมัยนั้นริ่มนำเจลาโต้รสนมวัวแท้ ๆ มาผสมกับเอสเพรสโซ่ เสิร์ฟในถ้วยเซรามิคขนาดเล็ก แต่ยังไม่ได้เรียกว่าอัฟโฟกาโต้  ต่อมาทายาทรุ่นหลังได้คิดค้นเทคนิคการปาดเจลาโต้ให้เป็นทรงสี่เหลี่ยมตรงกลางถ้วย

ร้านวิโวลิ เจลาเทเรีย ถือเป็นร้านแรก ๆ ที่เสิร์ฟอัฟโฟกาโต้จนเป็น 'เอกลักษณ์' แม้จะไม่มีข้อมูลยืนยันว่าเป็นเจ้าแรกของโลก แต่ก็เป็นร้านที่ทำให้เมนูนี้กลายเป็นที่รู้จักไปทั่วโลกมากที่สุด หลังจากคลิปของช่างภาพดัง มียอดชมกว่า 20 ล้านครั้ง และทำให้เกิดแถวยาวเหยียดหน้าร้านจนถึงปัจจุบัน

จนถึงปัจจุบัน ไม่มีใครกล้า 'เคลม' ว่าเป็นผู้ให้กำเนิดอัฟโฟกาโต้หรือเป็นเจ้าแรก แต่สิ่งที่ชัดเจนก็คือเป็นการต่อยอดวัฒนธรรมจากเจลาโต้รสกาแฟแบบเดิม ๆ แล้วเปลี่ยนเป็นการนำกาแฟร้อนมาราดลงบนเจลาโต้เย็นแทน

ร้านเจลาเทเรีย เด เนรี ในเมืองฟลอเรนซ์ มีชื่อเสียงมากในบรรยากาศร้านเจลาโต้แบบคลาสสิค  (ภาพ : facebook.com/gelateriadeneri?locale=it_IT)

นอกเหนือจากวิโวลิ เจลาเทเรีย แล้ว ร้านระดับตำนานที่เป็นผู้บุกเบิกกาแฟไอศกรีมสไตล์อิตาลีก็มีอยู่หลายแห่งทีเดียว แต่ละร้านเก่าแก่ สืบทอดกิจการกันมาหลายรุ่น เช่น 'เจลาเทเรีย เด เนรี' (Gelateria dei Neri), 'เจลาเทเรีย บาติอานี่' (Gelateria Badiani), 'จิโอลิตติ' (Giolitti), 'เจลาเทเรีย อุมแบร์โต 1934' (Gelateria Umberto 1934) และ 'ฟิออคโก ดี เนเว' (Fiocco di Neve)

ร้านเจลาโต้ยุคใหม่ที่เพิ่งเปิดได้ไม่นาน แต่เป็นที่รู้จักในหมู่นักท่องเที่ยว ก็ได้แก่ 'เจลาเทเรีย ลา คาร์ราย่า' (Gelateria La Carraia), 'เจลาเทเรีย บาร์รอคคิโน่' (Gelateria Barroccino) และ 'ช็อกโกลาติตาลิอานี' (Cioccolatitaliani) แบรนด์ร้านเจลาโตและช็อกโกแลตพรีเมียมต้นตำรับจากเมืองมิลาน

ร้านเจลาเทเรีย เด เนรี มีชื่อเสียงมากในบรรยากาศร้านเจลาโต้แบบคลาสสิค เสิร์ฟอัฟโฟก้าโต้ด้วยไอศกรีมเจลาโต้รสนมวัวแท้ ๆ ซึ่งเป็นสูตรดั้งเดิม

ร้านฟีออคโก ดี เนเว จากกรุงโรม ซึ่งชื่อร้านแปลว่า 'เกล็ดหิมะ' เสิร์ฟอัฟโฟกาโต้ในสไตล์ของร้านเอง ใช้ไอศกรีมรสซาบาโยเน่ ซึ่งขนมหวานอิตาลีแบบดั้งเดิมชนิดหนึ่ง ผสมกับไวน์มาร์ซาล่า แล้ววางไว้บนช็อตเอสเพรสโซ่ เสิร์ฟในแก้วใสเพื่อให้เป็นเลเยอร์ที่ซับซ้อน

เจลาเทเรีย อุมแบร์โต 1934 ร้านเจลาโต้ดั้งเดิมในมิลาน มีเมนูยอดนิยมอย่าง พิสตาชิโอ อัฟโฟกาโต้  (ภาพ : IG Gelateria Umberto 1934)

หนึ่งในร้านเจลาโต้ดั้งเดิมในมิลาน คือ เจลาเทเรีย อุมแบร์โต 1934 มีเมนูยอดนิยมอย่าง 'พิสตาชิโอ อัฟโฟกาโต้' ที่ใช้เจลาโต้รสพิสตาชิโอคุณภาพสูงราดด้วยเอสเพรสโซ่

ส่วนร้านช็อกโกลาติตาลิอานี มีสาขาใน 'ประเทศไทย' ด้วยนะครับ

ปกติร้านดังตามเมืองใหญ่ ๆ จะคับคั่งไปด้วยลูกค้าหรือนักท่องเที่ยว หลายคนพบกับปัญหาคิวยาวเหยียด ถ้าบังเอิญไปเจอสถานการณ์แบบนี้  'ร้านลับในซอยลึก'  ต้องมาแล้วล่ะครับ ซึ่งก็มีอยู่มากมายเช่นกัน ร้านเหล่านี้ส่วนใหญ่เป็นร้านอิสระขนาดเล็ก ราคาก็เข้าถึงได้ง่ายกว่า

และเพื่อเน้นย้ำถึงความแตกต่างระหว่างเจลาโต้กับไอศกรีม วลียอดฮิตที่บางร้านชอบใช้เป็นแคมเปญหรือสโลแกนหลัก คือ  "Gelato is NOT ice cream" (เจลาโต้ไม่ใช่ไอศกรีม)  อาทิ 'ออจจี้ เจลาโต้' (Oggi Gelato) หนึ่งในร้านเจลาโต้ต้นตำรับของอิตาลี มักสื่อสารด้วยประโยค "And remember, it's not ice cream… it's Gelato!" (อย่าลืมนะ นี่ไม่ใช่ไอศกรีม... แต่คือเจลาโต้) 

ปกติร้านเจลาเทเรียทุกร้านจะเสิร์ฟ 'อัฟโฟกาโต้' ด้วย แน่นอนว่ารูปโฉมโนมพรรณและสูตรของอัฟโฟกาโต้แต่ละแห่ง จะมีเอกลักษณ์เป็นของตัวเอง ไม่ค่อยจะเหมือนกับที่ร้านกาแฟทำขายแบบที่คุ้นตากัน ที่เป็นไอศกรีมรูปทรงกลม ๆ อาบด้วยช็อตกาแฟเอสเพรสโซ่

เจลาเทเรีย บาร์รอคคิโน่ ร้านเจลาโต้ยุคใหม่ในเมืองฟลอเรนซ์ เสิร์ฟเมนูอัฟโฟกาโต้ด้วยเช่นกัน  (ภาพ : facebook.com/barroccinofirenze)

อย่างที่เรารู้กัน ในอิตาลี อัฟโฟกาโต้ถือเป็น 'ของหวาน' หรือขนมหวานประเภทหนึ่ง ประกอบด้วยช็อตเอสเพรสโซ่กับเจลาโต้ (หรือจะใช้ไอศกรีมก็ได้) มาในสไตล์อิตาลีเลย คือ เรียบง่ายแต่เข้มข้น โดยปกติแล้ว เมนูนี้นิยมเสิร์ฟเพื่อปิดท้ายมื้ออาหารในร้านอาหารอิตาเลียน

ส่วนรสชาติเจลาโต้ที่นิยมใช้ก็คือ เจลาโต้รสนมแท้ ๆ (ไม่มีส่วนผสมอื่นใด) เป็นรส 'ต้นตำรับ' ที่ชาวอิตาลีเลือกใช้เพื่อชูรสชาติกาแฟให้โดดเด่น ตามด้วยรสพิมพ์นิยมที่มีในทุกร้านอย่างรสวานิลลา ตอนหลังมีเติมท็อปปิ้งเข้าไปด้วย เช่น ถั่วพิสตาชิโอ และถั่วเฮเซลนัท เพื่อเพิ่มมิติทางรสชาติและเพิ่มเนื้อสัมผัส

ในบางภูมิภาคของอิตาลี อาจมีการเพิ่มส่วนผสมจาก 'เหล้าหวาน' ลงไปด้วย เช่น  อะมาเร็ตโต้ เหล้ากลิ่นอัลมอนด์ และฟรังเจลิโก้ เหล้ากลิ่นเฮเซลนัท

หากร้านเจลาโต้ร้านไหนไม่มีเมนูอัฟโฟกาโต้เขียนไว้ชัดเจน แต่บังเอิญเป็นร้านที่มีเครื่องชงเอสเพรสโซ่ประจำการอยู่ ลูกค้าก็สามารถสั่งได้ครับ ส่วนใหญ่ยินดีทำให้เป็นพิเศษ

ร้านฟีออคโก ดี เนเว จากกรุงโรม เสิร์ฟอัฟโฟกาโต้ในสไตล์ของร้านเอง ใช้ไอศกรีมรสซาบาโยเน่ผสมกับไวน์มาร์ซาล่า  (ภาพ : facebook.com/FioccodiNeveRoma)

ถ้าเกิดชอบกาแฟมากกว่าเจลาโต้ขึ้นมา ร้านกาแฟรุ่นลายครามแบบคอฟฟี่เฮ้าส์และเอสเพรสโซ่บาร์ ที่เสิร์ฟอัฟโฟกาโต้ก็มีหลายร้าน เช่น 'ชาช่า คัฟเฟ่ 1919' (Sciascia Caffè 1919)  เป็นร้านกาแฟระดับตำนานในกรุงโรม หนึ่งในเมนูซิกเนเจอร์ของร้าน ได้แก่ 'อัฟโฟกาโต้ มาร์ซาลีโน' ผสมผสานเจลาโต้รสมาร์ซาลา เข้ากับเอสเพรสโซ่สูตรลับเฉพาะของร้าน

ร้านต่อไปนี้ก็เป็นร้านกาแฟระดับตำนานทั้งนั้น เช่น 'คัฟเฟ่ ฟลอเรียน' (Caffè Florian), 'คัฟเฟ่ กิลลี่' (Caffè GilliCa) และ 'อันติโก คัฟเฟ่ สปินนาโต' (Antico Caffè Spinnato) ร้านหลังตั้งอยู่ที่เมืองปาแลร์โม โดดเด่นจากการเสิร์ฟกาแฟเอสเพรสโซ่ที่คั่วแบบเข้มข้นตามสไตล์ซิซิลี

ถ้าท่านผู้อ่านตัดสินใจไม่ถูก จะเลือกอัฟโฟกาโต้จากร้านไหน ระหว่างร้านเจลาโต้หรือร้านกาแฟ  ก็มีคำแนะนำมาฝากกันดังนี้ครับ

ชอบกาแฟดี ๆ ราดไอศกรีม ก็ให้ไปที่ร้านกาแฟ ส่วนถ้าใครชอบไอศกรีมพรีเมียมอาบกาแฟ ให้ไปร้านเจลาโต้ 

..........................................

เขียนโดย : ชาลี วาระดี