แคลิฟอร์เนียปลูกกาแฟ 'เกอิชา' เปิดประมูลครั้งแรกที่ดูไบ!

ความพยายามปลูกกาแฟในแคลิฟอร์เนียมีมาตั้งแต่ทศวรรษ 1870 ทว่าไม่ประสบความสำเร็จ แต่ตอนนี้ไร่กาแฟหลายแห่งในรัฐนี้ ประสบความสำเร็จในการปลูกกาแฟเกอิชา หนึ่งในสายพันธ์ได้รับการยกย่องว่าดีที่สุดและแพงที่สุดในโลก

...'นครดูไบ' เป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ มีร้านธุรกิจร้านกาแฟพิเศษแบบลักชัวรี่อยู่เป็นจำนวนมาก ทั้งแบรนด์ท้องถิ่นและแบรนด์ต่างประเทศ ซึ่งล้วนแล้วแต่เน้นนำเสนอกาแฟหรูหราราคาแพงระยับ แม้ปลูกกาแฟไม่ได้เนื่องสภาพพื้นที่ไม่เอื้ออำนวย แต่ดูไบมีการประมูลกาแฟพิเศษเป็นของตัวเอง แล้วก็เปิดดำเนินการกันมาในปีนี้เป็นปีที่ 2 แล้ว

เวทีประมูลกาแฟที่ดูไบ มีเชื่อภาษาอังกฤษอย่างเป็นทางการว่า Dubai Coffee Auction ดึงดูดความสนใจจากบรรดาผู้ผลิตกาแฟดัง ๆ ทั่วโลก ทั้งละติน อเมริกา, แอฟริกา และเอเชีย

การประมูลของปีนี้เพิ่งจบไปเมื่อ 20 มกราคมที่ผ่านมานี้เอง มีกาแฟสายพันธุ์ 'เกอิชา' ถูกส่งเข้าประกวดมากที่สุด ผู้เขียนเข้าไปสำรวจรายชื่อไร่ดูแล้วปรากฎว่ามีไร่กาแฟจาก 6 ประเทศด้วยกัน ได้แก่ ปานามา, โคลอมเบีย, กัวเตามาลา, โบลิเวีย, เอธิโอเปีย และไต้หวัน อาจเป็นด้วยอิทธิพลของร้านกาแฟระดับไฮเอนด์ 'จูลิธ คอฟฟี่' (Julith Coffee) ในดูไบ หรือไม่อย่างไรไม่ทราบได้

กาแฟเกอิชา ปลูกในแคลิฟอร์เนีย จากไร่คอนดอร์ ริดจ์ แรนช์  ร่วมประมูลกาแฟที่นครดูไบเมื่อเร็วๆนี้  (ภาพ : app-dubaicoffeeauction)

จูลิธ คอฟฟี่ สร้าง 'สถิติโลก' ด้วยการประมูลกาแฟปานามา เกอิชา ของไร่ฮาเซียนด้า ลา เอสเมอรัลด้า ในรายการเบสท์ ออฟ ปานามา 2025 ไว้ราคาสูงสุดกว่า 30,000 ดอลลาร์สหรัฐต่อกิโลกรัม หรือประมาณ 1 ล้านบาท เมื่อเดือนสิงหาคมปีที่แล้ว

ผลการประมูลปรากฎว่า ปานามา เกอิชา จากเจ้าเดิม ไร่ฮาเซียนด้า ลา เอสเมอรัลด้า ได้เงินประมูลสูงสุดอันดับ 1 ไปครอง ในราคา 3,075 ดอลลาร์สหรัฐต่อกิโลกรัม มีบริษัทกาแฟไต้หวันประมูลไปได้

อย่างไรก็ตาม มีเรื่องที่สร้างความฮือฮาไม่น้อยให้กับวงการกาแฟพิเศษระหว่างประเทศ และผู้นิยมชมชอบกาแฟสุดเทพสายพันธุ์นี้ก็คือ  มีกาแฟจากไร่ใน 'แคลิฟอร์เนีย' รัฐทางชายฝั่งตะวันตกของสหรัฐอเมริกาติดมหาสมุทรแปซิฟิก ส่งเข้าร่วมประมูลด้วย ใช่ครับ กาแฟตัวนี้คือ เกอิชา

กาแฟเกอิชา แบบวอช โพรเซส จำนวน 20 กิโลกรัม ปลูกโดย 'คอนดอร์ ริดจ์ แรนช์' (Condor Ridge Ranch) ไร่กาแฟบริเวณเชิงเขาซานตาบาร์บารา ซึ่งเป็นของบริษัทกาแฟฟรินจ์ คอฟฟี่ (Frinj Coffee) ในแคลิฟอร์เนีย กลายเป็นกาแฟล็อตแรกจากแผ่นดินใหญ่ของสหรัฐอเมริกาที่ถูกขายในการประมูลระดับนานาชาติ ได้ราคาประมูลสูงสุดที่ 256 ดอลลาร์สหรัฐต่อกิโลกรัม มีร้านกาแฟพิเศษญี่ปุ่น ฟิโลคอฟเฟีย ชนะประมูลไป 

น่าสนใจครับ ไร่กาแฟจากแผ่นดินใหญ่สหรัฐอเมริกา ส่งกาแฟร่วมประมูลบนเวทีโลกครั้งแรก ก็จัดสายพันธุ์เกอิชากันเลยทีเดียว ส่วนไร่กาแฟนอกแผ่นดินใหญ่อย่างรัฐฮาวายหรือเปอร์โตริโก (เครือรัฐของสหรัฐอเมริกา) ก็ส่งกาแฟไปร่วมประมูลระดับนานาชาติเป็นประจำอยู่แล้ว

รัฐแคลิฟอร์เนียมีไร่กาแฟประมาณ 70 แห่ง แทบทั้งหมดปลูกสายพันธุ์ดังและแพงสุดอย่างเกอิชา  (ภาพ : facebook.com/FrinjCoffee)

ในช่วงทศวรรษ 1870 บรรดาผู้อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานพยายามปลูกกาแฟในทางตอนกลางและตอนใต้ของแคลิฟอร์เนีย แต่ต้องพบกับความ 'ล้มเหลว' เนื่องจากเกษตรกรเข้าใจผิดว่าระดับความสูงเป็นกุญแจสำคัญนำไปสู่ความสำเร็จ จึงปลูกในพื้นที่สูงๆ ตามไหล่เขา เลยเจอกับปัญหาน้ำค้างแข็ง ขณะที่ต้นกาแฟต้องการสภาพอากาศแบบเขตร้อนหรือกึ่งเขตร้อน

จริง ๆ ผู้เขียนก็เคยได้ยินมาก่อนว่า ปัจจุบัน ที่แคลิฟอร์เนียมีการปลูกกาแฟกันในบางพื้นที่ แต่นึกไม่ถึงว่าจะปลูกกาแฟเกอิชากัน พิจารณาดูแล้วสภาพอากาศและภูมิประเทศของแคลิฟอร์เนียไม่น่าจะเหมาะสำหรับการเพาะปลูกกาแฟอาราบิก้า โดยเฉพาะสายพันธุ์เกอิชาที่ชอบพื้นที่สูงมากกว่า 1,400 เมตรเหนือระดับน้ำทะเลขึ้นไป อากาศเย็นตลอดปี, ดินที่อุดมสมบูรณ์โดยดินภูเขาไฟ และมีร่มเงาจากไม้ใหญ่

ที่สำคัญ ต้องมีการบริหารจัดการแปลงที่พิถีพิถัน เพราะเป็นสายพันธุ์ที่เติบโตช้า แต่ต้องการสภาพแวดล้อมที่พิเศษแบบ 'เฉพาะตัว' สูงมาก จึงไม่ง่ายเลยครับที่ปลูกกาแฟที่ได้รับการยกย่องว่ามีรสชาติโดดเด่น ซับซ้อน และเป็นที่ต้องการในตลาดโลก

กาแฟพันธุ์เกอิชาค่อนข้างปลูกยาก เพราะอ่อนไหวต่อลมแรง และต้องใช้แรงงานมากในการดูแล อย่างไร่กาแฟ 'แรนโช เดลฟิโน' (Rancho Delfino) เคยสูญเสียต้นกาแฟไปครึ่งหนึ่งจากจำนวน 500 ต้นแรกที่เริ่มลงมือปลูกในปี ค.ศ. 2015

แต่ลิขิตฟ้าหรือจะสู้มานะคน... สายพันธุ์กาแฟอาราบิก้าคุณภาพสูงที่นำมาจากแดนละตินอเมริกา สามารถปลูกได้ดีในแคลิฟอร์เนีย โดยเฉพาะแถบชายฝั่งตอนกลางและตอนใต้ของรัฐ มีไร่กาแฟเกิดขึ้นหลายแห่งในเขตซานตาบาร์บารา, เวนทูร่า และซานดิเอโก ที่สามารถใช้ประโยชน์จากสภาพภูมิอากาศที่เหมาะสมแถบชายฝั่ง, ความเสี่ยงจากน้ำค้างแข็งที่ลดลง และหมอกชายฝั่งที่ให้ร่มเงาตามธรรมชาติ พร้อม ๆ กับการพัฒนาเทคนิคการทำฟาร์มเกษตรอินทรีย์ และระบบจัดการน้ำขั้นสูง

ไร่หลายแห่งในแคลิฟอร์เนีย นิยมปลูกกาแฟแซมใต้ร่มเงาต้นอะโวคาโด  (ภาพ : facebook.com/FrinjCoffee)

นอกเหนือจากไร่คอนดอร์ ริดจ์ แรนช์ แล้วก็มีไร่กาแฟ 'ฮ็อบสัน แฟมิลี่' (Hobson Family) ที่เป็นหัวหอกบุกเบิก ทำให้แคลิฟอร์เนียกลายเป็นแหล่งผลิตกาแฟคุณภาพสูงแห่งใหม่ จากเดิมที่เคยมีชื่อเสียงอยู่แล้วในด้านความเป็นเมืองวัฒนธรรมกาแฟอันเก่าแก่แห่งเมืองลุงแซม

ฮ็อบสัน แฟมิลี่ สร้างประวัติศาสตร์หน้าใหม่ด้วยการผลิตกาแฟเกอิชาได้สำเร็จเป็นแห่งแรกบนแผ่นดินใหญ่ของสหรัฐอเมริกา ส่วนคอนดอร์ ริดจ์ แรนช์  เป็นรายแรกที่ส่งกาแฟดังสายพันธุ์นี้เข้าร่วมประมูลระดับนานาชาติเป็นครั้งแรก  อย่างไรก็ตาม ไร่กาแฟส่วนใหญ่ในแคลิฟอร์เนีย อยู่ภายใต้ความร่วมมือของบริษัทฟรินจ์ คอฟฟี่  ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการช่วยพัฒนาและยกระดับกาแฟในรัฐท่องเที่ยวแห่งนี้

ส่วนฟาร์มกาแฟแห่งแรกและเก่าแก่ที่สุดในแคลิฟอร์เนีย ก็คือ คอนดอร์ ริดจ์ แรนช์ นั่นแหละครับ ไร่แห่งนี้เดิมชื่อ กู๊ด แลนด์ ออร์แกนิค มีพื้นที่ประมาณ 100 ไร่ ก่อตั้งขึ้นในปีค.ศ. 2002 มี 'เจย์ รัสกี้' ซีอีโอของฟรินจ์ คอฟฟี่ เป็นเจ้าของ พื้นที่ของไร่ตั้งอยู่ทางเหนือของเส้นทรอปิกออฟแคนเซอร์ (Tropic of Cancer) ที่ 12 องศา ที่ระดับความสูงเพียง 200 เมตรเหนือระดับน้ำทะเล

ใช่ครับ... พื้นที่ของไร่อยู่เลยเขต 'คอฟฟี่ เบลท์' (Coffee Belt) ขึ้นไปทางเหนือเล็กน้อย  ซึ่งตามทฤษฎีแล้ว คอฟฟี่ เบลท์ คือ เขตปลูกกาแฟแบบดั้งเดิม ในบริเวณเส้นศูนย์สูตรของโลก ระหว่างละติจูดที่ 25 องศาเหนือ ถึง 30 องศาใต้ บริเวณนี้ถือเป็นแหล่งผลิตกาแฟหลักที่ได้รับความนิยมทั่วโลก เนื่องจากภูมิประเทศเอื้ออำนวยต่อการเจริญเติบโตของต้นกาแฟ

ข้อมูลในเว็บประมูลกาแฟดูไบ ระบุว่า ไร่กาแฟคอนดอร์ ริดจ์ แรนช์ ได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่าสิ่งที่เคยคิดว่าเป็นไปไม่ได้นั้นเป็นจริง นั่นคือ การปลูกกาแฟเหนือเส้นคอฟฟี่ เบลท์  ภายใต้สภาวะที่เหมาะสม ผสานกับสภาพภูมิอากาศเฉพาะถิ่นชายฝั่งแบบเมดิเตอร์เรเนียน และการทำเกษตรอินทรีย์ ก็สามารถแข่งขันกับการปลูกบนพื้นที่สูง ในด้านการผลิตกาแฟคุณภาพเยี่ยมได้

ไร่กาแฟแคลิฟอร์เนีย กับหนึ่งในวิธีดูแลป้องกันปัญหาน้ำค้างแข็งในช่วงฤดูหนาว  (ภาพ : facebook.com/FrinjCoffee)

กาแฟเกอิชาล็อตที่นำไปประมูลของไร่นี้ เก็บเกี่ยวโดยมือเมื่อสุกเต็มที่ มีค่าความหวาน (Brix) สูงกว่า 20% ผ่านกระบวนการวอช โพรเซส แบบดั้งเดิม หมักในน้ำนาน 26 ชั่วโมงโดยไม่เติมสารใด ๆ จากนั้นจึงนำไปตากแห้งเป็นเวลา 14 วัน เพื่อให้กาแฟสำแดงเอกลักษณ์ของดินแดนเกอิชาแห่งแคลิฟอร์เนียอย่างชัดเจน

สำหรับฟรินจ์ คอฟฟี่ ถือเป็นศูนย์กลางสำคัญของการปลูกกาแฟในภูมิภาคนี้ นอกจากยังจะมีไร่กาแฟเป็นของตัวเองแล้ว ยังทำหน้าที่ให้บริการด้านการให้คำปรึกษา, เทคโนโลยี และการตลาดแก่ชาวไร่รายย่อย รวมไปถึงการช่วยแปรรูปและคั่วกาแฟ ทำให้มีไร่กาแฟอยู่ใน 'เครือข่าย' เป็นจำนวนมาก

ในโอกาสเปิดตัวสตูดิโอกาแฟแห่งใหม่ที่ญี่ปุ่นและโตเกียวเมื่อหลายปีก่อน 'บลู บอทเทิล' เชนร้านกาแฟดัง ก็เคยนำกาแฟเกอิชาแบบซิงเกิล ออริจิ้น ของแคลิฟอร์เนีย จากฟรินจ์ คอฟฟี่  มาให้ร่วมเทสรสชาติกัน ร่วมกันกาแฟสายพันธ์ดังอื่น ๆ จากเยเมน, ปานามา และโคลอมเบีย

สำหรับไร่ที่ปลูกกาแฟในแคลิฟอร์เนีย มีประมาณ 70 แห่ง เดิมทีไม่ได้ปลูกกาแฟมาตั้งแต่ต้น เพิ่งนำกาแฟมาปลูกเพิ่มเติมเพราะเห็นว่ามีมูลค่าสูง ก่อนจะมีกาแฟ ก็ปลูกพืชผลไม้เขตร้อนกันมาก่อน เช่น อะโวคาโด, เสาวรส, ทับทิม, แก้วมังกร, ลูกพลับ, ส้ม, มะละกอ, กล้วย และฝรั่ง ดังนั้น การปลูกกาแฟในย่านนี้จึงมี 2 รูปแบบด้วยกัน คือ ปลูกแซมใต้ร่มเงาต้นอะโวคาโด กับปลูกเรียงเป็นพืชเชิงเดี่ยว

สตูดิโอของบลู บอทเทิ่ล ในเกียวโต เปิดประสบการณ์ในการเทสกาแฟ หนึ่งใน 3 ชนิดเป็นกาแฟเกอิชาจากแคลิฟอร์เนีย  (ภาพ : facebook.com/FrinjCoffee)

กลยุทธ์หนึ่งที่เกษตรกรในแคลิฟอร์เนียนำมาใช้เพื่อ 'ดูแลรักษา' ต้นกาแฟคือ ระบบวนเกษตร หรือการปลูกพืชแซม ข้อดีคือช่วยบังแดดและป้องกันลม ทำให้ต้นกาแฟแข็งแรงและทนต่อสภาพอากาศที่รุนแรงได้ดีขึ้น อุณหภูมิที่ต่ำกว่าจุดเยือกแข็งในเวลากลางคืนของช่วงฤดูหนาวก็เป็นอีกปัญหาหนึ่งที่พบได้บ่อย โครงสร้างต่าง ๆ เช่น ผ้าบังแดดหรือผ้าพลาสติกคลุม สามารถช่วยปกป้องต้นกล้ากาแฟได้

สายพันธุ์กาแฟที่ปลูก นอกเหนือจากเกอิชาที่นิยมกันมากแล้ว ก็มีสายพันธุ์เยลโล่ คาทูร์ร่า, จาวา, มุนดู นูวู, ลอริน่า ซึ่งมีระดับคาเฟอีนต่ำ และเทคิซิค จากเอลซัลวาดอร์

'วัลเลย์ ฮาร์ท แรนช์'  (Valley Heart Ranch) เปิดมาตั้งแต่ปีค.ศ.1920 ปลูกส้มเสียเป็นส่วนใหญ่ พอถึงปีค.ศ. 2016 ก็หันมาทำไร่กาแฟแบบออร์แกนิค อีก 4 ปีต่อมาก็เริ่มเก็บเกี่ยวกาแฟชุดแรกได้ โดยผลกาแฟสุกเมื่อเก็บแล้วก็ส่งไปยังฟรินจ์ คอฟฟี่ เพื่อแปรรูป, คั่ว และจัดจำหน่าย 

'เจสัน มราซ' นักร้องนักดนตรีชื่อดังชาวอเมริกัน เจ้าของเพลงรักหวานลุ่มลึกอย่าง I'm Yours  เป็นเจ้าของฟาร์มเกษตรอินทรีย์ชื่อ 'มราซ แฟมิลี่ ฟาร์ม' (Mraz Family Farms) ในเขตซานดิเอโก เน้นปลูกอะโวคาโดเป็นหลัก ต่อมาก็เริ่มลงมือปลูกกาแฟเกอิชาด้วยเช่นกัน โดยมีฟรินจ์ คอฟฟี่ สนับสนุนทางด้านเทคนิคต่าง ๆ

'ฟินคา 1890' (Finca 1890) เป็นไร่กาแฟที่ตั้งอยู่บนเนินเขาเหนือเมืองคาร์ปินเทเรีย เมืองชายฝั่งทางใต้ของซานตาบาร์บารา แม้จะอยู่ระดับความสูงราว 60 เมตรเหนือระดับน้ำทะเล ก็สามารถปลูกกาแฟเกอิชาจนให้ผลผลิตมาได้ ไร่นี้มีต้นกาแฟเกือบ 3,000 ต้น ปลูกแซมกับต้นไอศกครีม

กาแฟจากไร่ในแคลิฟอร์เนียที่อยู่ในเครือข่ายฟรินจ์ คอฟฟี่ รวมไปถึงมราซ แฟมิลี่ ฟาร์ม  (ภาพ : facebook.com/FrinjCoffee)

บอกเลยว่าผู้เขียนไม่เคยชิมมาก่อน เลยไม่รู้ว่าคุณภาพรสชาติของกาแฟเกอิชาจากฟินคา 1890 เป็นอย่างไรบ้าง แต่แอบไปเห็นว่ามีเมล็ดกาแฟคั่วบรรจุถุงจำหน่ายบนเว็บไซต์ของฟรินจ์ คอฟฟี่เสียด้วย ในราคา 50 ดอลลาร์สหรัฐต่อหนึ่ง 100 กรัม

รัฐแคลิฟอร์เนีย มีสมญานามหลักคือ 'รัฐสีทอง' (The Golden State)  สะท้อนถึงประวัติศาสตร์การตื่นทอง (Gold Rush) ในช่วงศตวรรษที่ 19

ตอนนี้การตื่นทองกลายเป็นตำนานไปแล้ว แต่ก็ไม่แน่ว่านับจากนี้ไปอาจเกิดปรากฎการณ์ตื่น 'ทองคำสีดำ' (Black Gold) ซึ่งเป็นอีกสมญานามของกาแฟ เนื่องจากมีมูลค่าทางเศรษฐกิจสูงมหาศาลในปัจจุบันและอนาคต เป็นที่ต้องการของตลาดอย่างมาก

..................................

เขียนโดย : ชาลี วาระดี