หลบร้อนไปชมแรร์ไอเท็มในห้องแอร์เย็นๆ ในพิพิธภัณฑ์กันค่ะ
‘มิวเซียมวัดโพธิ์’ เป็นแหล่งเรียนรู้ที่เปิดให้ชมกันทุกวันแต่ทำไมเรากลับรู้สึกราวกับเป็นพิพิธภัณฑ์ลับ เหตุผลอาจเกิดจากมีพิพิธภัณฑ์และห้องจัดแสดงที่แทรกตัวอยู่ในเขตพุทธาวาสและสังฆาวาสกระจายอยู่ 5 แห่ง จากประสบการณ์ที่เดินหาจนหลงทางมาแล้ว จึงอยากรวบรวมพิกัด ‘มิวเซียมวัดโพธิ์’ เพื่อให้เป็นพิพิธภัณฑ์ที่รับรู้กันโดยทั่วไป
‘มิวเซียมวัดโพธิ์’ ประกอบไปด้วยห้องจัดแสดงอยู่ 5 แห่ง ได้แก่
-
พิพิธภัณฑ์เฉลิมพระเกียรติหกรอบ ร.9 ตั้งอยู่ชั้นใต้ดินอาคารหอสมุดสมเด็จ ว.ผ.ต.ในบริเวณสังฆาวาส เปิดให้เข้าชม 08.30-16.30 น.
-
ห้องจัดแสดงเครื่องถ้วยและเครื่องแก้ว อยู่ในศาลาพระมณฑปด้านทิศตะวันตกเปิดให้เข้าชม 08.00-18.30 น.
-
พิพิธภัณฑ์นวดไทย อยู่ภายในพระวิหารขาวและศาลาพระมณฑปด้านทิศใต้ เปิดให้ชม 08.00-17.00 น.
-
พิพิธภัณฑ์เครื่องมุก อยู่ในพระวิหารทิศใต้ (พระปัญจวัคคีย์) เปิดให้เข้าชม 08.00-17.00 น
-
พิพิธภัณฑ์โบราณวัตถุพระมหาเจดีย์สี่รัชกาล อยู่ในพระวิหารทิศตะวันตก(พระนาคปรก) เปิดให้ชม 08.00 -17.00 น.
เริ่มต้นที่ไหนดี ไม่มีข้อจำกัดสามารถเลือกชมได้ตามความสนใจ แต่ถ้าต้องการเห็นภาพรวมทั้งหมดแนะนำให้ไปที่ พิพิธภัณฑ์เฉลิมพระเกียรติหกรอบ ร.9 ในอาคารหอสมุดสมเด็จ ว.ผ.ต.ซึ่งตั้งอยู่ในเขตสังฆาวาสเป็นลำดับแรก
หอสมุดแห่งนี้สร้างขึ้นเพื่อเป็นอนุสรณ์แด่สมเด็จพระวันรัต (เผื่อน ติสฺสทตฺโต) อดีตเจ้าอาวาสวัดโพธิ์ หรือ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม จึงมีอักษรย่อว่า ว.ผ.ต. ปัจจุบันนอกจากจะเป็นห้องสมุด ห้องประชุม และสำนักงานแล้ว บริเวณชั้นใต้ดินยังเป็นพิพิธภัณฑ์จัดแสดงโบราณวัตถุและศิลปวัตถุล้ำค่าของวัดโพธิ์ที่ได้รับพระราชทานจากพระมหากษัตริย์ และผู้มีจิตศรัทธานำมาถวาย ได้แก่ เครื่องลายคราม เครื่องประดับมุก เครื่องเบญจรงค์ และเครื่องแก้วเจียระไน เป็นต้น
พระภาณุพงศ์ ฐานิสฺสรธีโร กรรมการแผนกพิพิธภัณฑ์ วัดโพธิ์ กล่าวถึงพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ว่าเปรียบเสมือนคลังเก็บสมบัติล้ำค่าของวัดที่มีจำนวนมากว่า 1,400 รายการ สำหรับศิลปวัตถุชิ้นสำคัญที่ไม่อยากให้พลาดชมนั้น ได้แก่ ฝาบาตรประดับมุกและเชิงบาตรประดับมุก ศิลปะรัตนโกสินทร์ (พ.ศ.2416) พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าให้ทำขึ้นเพื่อพระราชทานพระราชาคณะ เมื่อครั้งพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ฝาบาตรประดับมุกมีลวดลายเป็นตราประจำรัชกาล
กล่องที่ระลึกในงานพระเมรุสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอเจ้าฟ้าศิริราชกุธภัณฑ์ กล่องกระเบื้องที่สั่งทำจากยุโรป ไข่นกกระจอกเทศ ที่ได้รับพระราชทานมาจากรัชกาลที่ 5 ครั้งเสด็จประพาสยุโรป
“พระองค์ทรงนำมาถวายเจ้าอาวาส ถือว่าเป็นของแปลกของสยามในสมัยนั้น” พระภาณุพงศ์ ฐานิสฺสรธีโร อธิบาย
“ส่วนเครื่องแก้วเจียระไนมาจากยุโรปเช่นเดียวกัน ความน่าสนใจ คือ จากที่เคยเป็นเครื่องใช้บนโต๊ะอาหารในวัฒนธรรมตะวันตก เมื่อมาอยู่ในสังคมไทยได้ปรับเปลี่ยนเครื่องแก้วให้เป็นเครื่องนมัสการ เช่น แก้วทรงกลมใหญ่ หรือ แจกันทรงเตี้ย นำมาใช้เป็นประถางธูป ถ้วยแก้วสำหรับวางไข่ลวกนำมาใช้วางพุ่มเทียน โถใส่ลูกกวาดเรานำมาจัดดอกไม้บูชาพระ อย่างนี้เป็นต้น”
นอกจากเครื่องแก้วเจียระไนแล้ว ยังมีโถแก้วบรรจุน้ำพร้อมจอกเล็กๆจัดเรียงกันอยู่เป็นจำนวนมาก กรรมการแผนกพิพิธภัณฑ์ กล่าวว่า “เดิมเป็นโถบรรจุน้ำสำหรับพระเวลาสวดมนต์แล้วเกิดกระหายน้ำ มีจอกเล็กๆใช้สำหรับดื่มน้ำ เป็นของที่คนนิยมนำมาถวายวัด ปัจจุบันเวลาพระสวดปาฏิโมกข์ จะมีโถน้ำตั้งอยู่ด้วย”
ในส่วนของเครื่องลายครามแบ่งออกเป็นงานประติมากรรม เช่น พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร (กวนอิม) เทพเจ้า เซียน งานตกแต่งเครื่องโต๊ะ เช่น ตุ๊กตารูปกวาง กลองจำลอง กระบี่จำลอง รวมไปถึงและเครื่องถ้วยต่างๆจำนวนมากที่สามารถตามไปชมกันต่อได้ที่ ห้องจัดแสดงเครื่องถ้วยและเครื่องแก้ว อยู่ในศาลาพระมณฑปด้านทิศตะวันตก
ทั้งหมดนี้เป็นเพียงไฮไลท์ส่วนหนึ่งของพิพิธภัณฑ์ที่ทำให้เราได้เห็นภาพรวมของโบราณวัตถุและศิลปวัตถุของวัดโพธิ์ ที่ชวนให้เราไปตามชมภาคต่อกันได้ในพิพิธภัณฑ์ย่อยอีก 4 แห่ง ที่อยู่ในเขตพุทธาวาส
มิวเซียมวัดโพธิ์ทั้ง 5 แห่ง เปิดให้เข้าคนไทยได้เข้าชมฟรี คำแนะนำมีเพียงอย่างเดียว คือ ควรวางแผนเรื่องเวลาให้ดี เพราะแต่ละที่ล้วนแล้วแต่น่าสนใจ รวมทั้งเผื่อเวลาหลงทางไว้ด้วย
พิกัดลับเปิดแล้ว ขอให้มิวเซียมวัดโพธิ์เป็นแหล่งเรียนรู้ที่รับทราบกันโดยทั่วกัน
ปักหมุด : วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม (วัดโพธิ์) ท่าเตียน ถนนสนามไชย กทม.
เฟซบุ๊ก : Museum Wat Pho – มิวเซียมวัดโพธิ์
เครื่องถ้วย
