ลืมว่าเราเป็นคนสักชั่วขณะ มาสมมติว่าเราเป็นสิ่งมีชีวิตจากดาวดวงอื่นเดินทางมายังดาวเคราะห์ดวงที่สามในระบบสุริยะ (โลก) ถ้าพร้อมแล้วออกเดินทางไปสำรวจดาวเคราะห์ดวงนี้ไปพร้อมกันเลย
คุณรติยา จันทรเทียร กรรมการผู้จัดการ บริษัท เท็กซ์ไทล์ แกลลอรี่ จำกัด ผู้ผลิตและจำหน่ายสิ่งทอและเครื่องนอนแบรนด์ PASAYA กล่าวนำชมนิทรรศการ ผลึกอารยธรรมมนุษย์ (ที่กำลังใกล้วันดับสูญ) โดยให้เราจินตนาการถึงเหตุการณ์ในอีก 100 ปีข้างหน้า และสมมติให้เราเป็นผู้มาเยือนจากอวกาศที่เข้ามาสำรวจ ขุดค้นอารยธรรมที่ทับถมกันมานานหลายล้านปีใต้ผืนดิน โดยแบ่งการเล่าเรื่องผ่านชั้นตะกอน 3 ระดับ ได้แก่ ระดับพื้นผิว ระดับผืนโลก และ ระดับแก่นธาตุ
“เราตั้งใจจัดแสดงผลงานผ้าทอที่ผนังโค้ง 3 ชั้น แนวคิดของเราคือ การสำรวจจากชั้นบนลงไปชั้นล่าง การชมนิทรรศการจึงเริ่มต้นที่ผนังโค้งชั้นที่ 5 เป็นลำดับแรก จากระดับพื้นผิว -อารยธรรมปัจจุบันที่ย้อนคืนสู่อดีต
พื้นที่แรกที่ผู้มาเยือนจะได้เห็นบ้านเรือนที่มนุษย์โลกได้สร้างไว้แล้ว
ในชั้นนี้เรานำผลงานภาพวาดด้วยปากกาหัวสักหลาดขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางเล็กมากๆขนาด 0.5 - 1 มิลลิเมตรของอาจารย์ นิธิ สถาปิตานนท์ (ศิลปินแห่งชาติ) ที่ตีพิมพ์ไว้ในหนังสือมาแปลงเป็นผ้าทอ ขั้นตอนการทำนั้นไม่เหมือนกับการนำภาพมาซีร็อกซ์ขยาย แต่จะต้องนำมาสังเคราะห์ว่าจะทออย่างไร ใช้เส้นด้ายแบบไหน ใช้สีอะไรเพื่อนที่จะได้ภาพออกมาเหมือนต้นฉบับ”
“นอกจากนี้ยังมีผลงานวาดเส้น Falling Water งานออกแบบทางสถาปัตยกรรมของ Frank Lloud Wright ออกแบบบ้านอยู่เหนือลำธาร โดยไม่รบกวนธรรมชาติ รวมถึงภาพเมืองเวนิสที่กำลังถูกน้ำกลืนกินสูงขึ้นทุกปี”
ผ้าทอผลงานวาดเส้น Falling Water งานออกแบบทางสถาปัตยกรรมของ Frank Lloud Wright
คุณรติยา ยกตัวอย่างถึง “ภาพ” ที่นำมา “ทอ”ให้เห็นภาพ เพื่อสื่อถึงชั้นอารยธรรมที่มนุษย์โลกสร้างขึ้นซึ่งมีทั้งบ้านเรือนที่อยู่ร่วมกันกับธรรมชาติได้อย่างกลมกลืน และบ้านเมืองที่กำลังเผชิญหน้ากับปัญหาการเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศ
ผนังโค้งชั้น 4 จัดแสดงผ้าทอภาพดอกกุหลาบ ผลงานอาจารย์พันธุ์ศักดิ์ จักกะพาก
จากผนังโค้งชั้น 5 เดินทางลงมายังผนังโค้งชั้น 4 ที่สื่อความหมายถึง ระดับผืนโลก - ธรรมชาติ ผู้ให้กำเนิดมนุษย์
“ชั้นนี้ไม่เล่าเรื่องคนแล้ว แต่เราจะย้อนกลับไปเมื่อง 35 ล้านปีก่อนที่พบสายพันธุ์กุหลาบขึ้นเป็นครั้งแรก กุหลาบเป็นดอกไม้ที่มีความสำคัญในหลายอารยธรรมของมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นเครื่องบูชา เครื่องหอม และสัญลักษณ์ของความรัก
เรานำภาพวาดสีน้ำรูปดอกกุหลาบของอาจารย์พันธุ์ศักดิ์ จักกะพาก ซึ่งมีความละเอียดละออสูงมากมาเป็นต้นแบบในการทอ พูดได้ว่าถ้าไม่ได้งานอาจารย์พันธุ์ศักดิ์มาให้เราฝึกฝีมือเราอาจทอภาพนี้และภาพอื่นๆไม่ได้เลย
ล้มเหลวหลายครั้งมากกว่าจะสำเร็จ รูปดอกกุหลาบนี้ภาษาการทอเรียกว่า 14 ชั้น ในการทอจะต้องมีการหลบสี เช่น พื้นหลังสีขาวที่เราเห็นนี้ด้านหลังมีด้ายทุกสีซ่อนเอาไว้” คุณรติยา อธิบายถึงเบื้องหลังการทอที่ใช้เวลานานหลายเดือนกว่าจะจับทางได้
ผ้าทอลายดอกกุหลาบที่ถ่ายทอดรายละเอียดได้เป็นอย่างดี
ต่อเนื่องจากภาพดอกกุหลาบของอาจารย์พันธุ์ศักดิ์ จัดแสดงผลงานผ้าทอภาพพรรณไม้และนกหลากหลายสายพันธุ์จากภาพวาดของอาจารย์เจิง เสี้ยว เหลียน พฤกษศิลปินชาวจีน
“ท่านอายุ 80 กว่าแล้ว อาศัยอยู่ในมณฑลเสฉวน จึงวาดภาพธรรมชาติที่พบเห็นในถิ่นพำนัก จะเห็นได้ว่าต้นไม้บางพันธุ์มีความใกล้เคียงกับบ้านเรา เช่น หม้อข้าวหม้อแกงลิง พืชกินสัตว์ที่มีอยู่ 160 ชนิดทั่วโลก ปัจจุบันสูญพันธุ์ไปแล้ว 7 ชนิด เราอยากบอกว่าสิ่งมีชีวิตในโลกเกิดมาแล้วสูญพันธุ์เป็นเรื่องปกติ ไม่มียกเว้น”
มาถึงผนังโค้งชั้น 3 ซึ่งแทนความหมายของ ระดับแก่นธาตุ – กลับคืนสู่ดิน น้ำ ลม ไฟ ปฐมบทแห่งสรรพชีวิต
“เราเล่าเรื่องธาตุทั้งสี่ ผ่านงานพรมที่เราทอด้วยเส้นด้ายจากขวดพลาสติกทั้งหมดแล้วใส่สีที่ตีความจากผลงาน Color Field Painting ของ Mark Rothko สะท้อนถึงจุดเริ่มต้นของโลกเมื่อ 4,500 ล้านปีก่อน คุณชเล วุทธานันท์ (กรรมการบริหารและผู้ร่วมก่อตั้งแบรนด์ PASAYA) อยากให้คนที่ชมงานรู้สึกเหมือนมีสีโอบล้อมอยู่รอบตัว อันไหนเป็น ดิน น้ำ ลม ไฟ อยากให้มาสัมผัสกันเอง”
ผลึกอารยธรรมมนุษย์ (ที่กำลังใกล้วันดับสูญ) เป็นนิทรรศการศิลปะเชิงปรัชญาที่ไม่ได้นำเสนอผลงานสิ่งทอที่แสดงภาพความงดงามของสิ่งมีชีวิตที่เกิดขึ้นในโลกใบนี้แต่เพียงอย่างเดียว แต่ยังตั้งคำถามดังๆกับมนุษย์โลกอย่างเราว่าจะปกป้อง และหาทางรอดอย่างไรท่ามกลางวิกฤตสิ่งแวดล้อมที่รุมเร้าและรุนแรงมากขึ้นทุกที
