ในยุคที่องค์กรจำนวนมากพยายามสร้างวัฒนธรรมการทำงานให้ “สนุก” มากขึ้น ตั้งแต่กิจกรรมทีมบิลดิ้ง โต๊ะปิงปองในออฟฟิศ ไปจนถึงสโลแกนปลุกใจที่บอกว่า “ทำงานให้สนุกเข้าไว้” แต่สำหรับ โจ มาซซูลลา (Joe Mazzulla) เฮดโค้ชทีมบอสตัน เซลติกส์ (โค้ชแชมป์ NBA) กลับไม่เห็นด้วยกับสิ่งนี้ และให้คำแนะนำสู่ความสำเร็จที่ฟังดูสวนทางอย่างชัดเจน เขาไม่ได้ปฏิเสธความสุข แต่เขาตั้งคำถามกับคำว่า “สนุก” แบบตรงไปตรงมา จนกลายเป็นประเด็นถกเถียงทั้งในวงการกีฬาและโลกธุรกิจ
จุดเริ่มต้นมาจากคำถามเรียบง่ายในงาน Kids Day ที่สนาม TD Garden เมืองบอสตัน เมื่อรัสตี สมิธ (Rusty Smith) โดยผู้สื่อข่าวรุ่นเยาว์จาก Sports Illustrated Kids ถามว่า เขาสร้างสมดุลอย่างไรระหว่างการผลักดันผู้เล่นให้พัฒนา กับการทำให้เกมยังคงความสนุก? มาซซูลลายอมรับทันทีว่า เขาเองก็ยังหาคำตอบกับเรื่องนี้อยู่ เพราะบางครั้งมันอาจเป็นแค่ข้ออ้างเพื่อเลี่ยงการเผชิญหน้าความจริง
“ผมมีปัญหากับคำว่า ‘สนุก’ จริง ๆ ผมคิดว่าทุกคนมีนิยามของคำว่าสนุกไม่เหมือนกัน และทีมงานต้องช่วยกันหานิยามนี้ของตัวเอง บางครั้งคำว่า ‘ขอให้สนุกก็พอ’ มันกลายเป็นข้ออ้าง เวลาที่ทุกอย่างไม่เป็นไปตามที่หวัง พอเริ่มแย่ คนก็พูดว่า ‘เอาเถอะ อย่างน้อยก็ขอให้สนุก’ แล้วคำถามคือ สนุกแบบไหนล่ะ? สนุกในความหมายของใคร?”
คำตอบนั้นจุดกระแสถกเถียงทันที เพราะมันสวนทางกับความเชื่อร่วมสมัยที่ว่า “ความสุขทำให้ผลงานและประสิทธิภาพงานดีขึ้น”
วิจัยชี้ “ความสุข” เพิ่มประสิทธิภาพงาน แต่โค้ชแชมป์ NBA ไม่เชื่อ?
งานศึกษาจากมหาวิทยาลัยวอร์วิก (University of Warwick) ระบุว่า พนักงานที่มีความสุขมีประสิทธิภาพมากกว่าถึง 12% ขณะที่วิจัยจาก BrightHR พบว่า 79% ของพนักงานเชื่อว่า “ความสนุกในที่ทำงาน” ช่วยเพิ่มผลลัพธ์ ส่วนวิจัยจาก Gallup ก็ชี้ว่า ความสุขในการทำงาน เชื่อมโยงกับพนักงานที่มีส่วนร่วมและพึงพอใจในงานสูง ส่งผลให้ผลกำไรบริษัทเพิ่มขึ้นถึง 21%
ตัวเลขนี้ดูชัดเจนว่าความสุขความสนุกย่อมทำให้ผลงานของพนักงานออกมา แต่ผลงานของมาซซูลลาก็เด่นชัดไม่แพ้กัน กล่าวคือ
เขามีสถิติชนะการแข่งขัน 190 ครั้ง และแพ้เพียงแค่ 71 ครั้ง จากการแข่งขันบาสเกตบอลในฤดูกาลปกติ ..น่าทึ่งกว่านั้นคือเขาพาทีมคว้าแชมป์ NBA ปี 2024 แชมป์สมัยที่ 18 ของเซลติกส์ และเป็นแชมป์ครั้งแรกในรอบ 16 ปี ในวัยเพียง 35 ปี เขากลายเป็นโค้ชอายุน้อยที่สุดที่ได้แชมป์นับตั้งแต่ บิล รัสเซลล์ (Bill Russell) ในปี 1969
ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนความสำเร็จระดับสูง แต่เขากลับบอกว่าเขาไม่ได้รู้สึกมีความสุขจากการชนะ แม้กระทั่งการคว้าแชมป์ คำถามคือ ถ้าเขาไม่โฟกัส “ความสนุก” แล้วเขาโฟกัสอะไร?
ทำงานให้ได้ตามแผน ทำถูกวิธี แม้ไม่สนุกแต่คือปัจจัยความสำเร็จ
สำหรับมาซซูลลา ความรู้สึกเติมเต็มไม่ได้ผูกกับผลการแข่งขัน เขาเคยเดินออกจากสนามหลังชัยชนะแต่กลับรู้สึกว่างเปล่า และเคยเดินออกหลังความพ่ายแพ้ด้วยความรู้สึกมั่นใจว่า ทีมกำลังเข้าใกล้มาตรฐานที่ตั้งไว้ สิ่งที่สำคัญสำหรับเขาคือการทำทุกอย่างให้ “ถูกวิธี” มากกว่าจะมุ่งเพื่อชนะเพียงอย่างเดียว
มาซซูลลาให้สัมภาษณ์กับ The Athletic และขยายความคิดของเขาให้ชัดขึ้นว่า “ผมไม่ได้รู้สึกมีความสุขจากการชนะ แม้แต่การได้แชมป์…ก็ไม่ สิ่งที่ทำให้ผมรู้สึกเติมเต็มที่สุด คือความรู้สึกว่าเราทำมันถูกวิธี ไม่ว่าจะแพ้หรือชนะ บางครั้งแม้ทีมจะแพ้ แต่กลับรู้สึกว่า ‘นี่แหละ เรากำลังเข้าใกล้สิ่งที่ต้องการ’ ”
เขาบอกอีกว่า บางครั้งเกมที่นำห่าง 25 คะแนนกลับทำให้เขากังวลมากกว่าเกมที่ตามหลังสองแต้ม เพราะทีมอาจเผลอหลุดจากรายละเอียดเล็กๆ ที่สำคัญ สำหรับเขา ทุกอย่างคือ “กระบวนการ” ไม่ใช่ผลลัพธ์ มาซซูลลาไม่ได้ปฏิเสธความสนุกทั้งหมด แต่เขาแยกคำว่า “สนุก” ออกจาก “ความเติมเต็ม”
“บางทีเราสับสนระหว่างความสนุกกับความเติมเต็ม สุดท้ายแล้วสิ่งที่เราตามหาคือความเติมเต็ม” เพราะสำหรับเขา ความสนุกที่แท้จริงไม่ได้อยู่ที่การหัวเราะหรือผ่อนคลาย แต่คือ “การได้สู้เคียงข้างเพื่อนร่วมทีม (หรือเพื่อนร่วมงาน) ในการพยายามไล่ตามบางสิ่งที่ใหญ่กว่าตัวเอง นั่นแหละคือสิ่งที่เติมเต็มที่สุด”
แม้ในวันที่ทีมแพ้ ถ้าเขารู้สึกว่าทุกคนทุ่มเทเต็มที่ เขายังเรียกสิ่งนั้นว่า สนุก เขาย้ำว่า “ความสนุกมันอยู่ในรายละเอียด อยู่ในความพยายาม และอยู่ในความทรหดอดทนที่ต้องใช้เพื่อไปถึงจุดหมายนั้นร่วมกัน”
แนวคิดนี้สร้างความสำเร็จได้จริง ยืนยันจากงานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน Cogent Psychology ในปี 2022 ก็ชี้ว่า ความสนุกจะส่งผลในทางบวกก็ต่อเมื่ออยู่ในบริบทที่เหมาะสม และมีความไว้วางใจกันในทีม หากเป็นงานหรือกิจกรรมที่คนทำงานรู้สึกว่าถูกบังคับหรือไม่จริงใจ อาจก่อให้เกิดทัศนคติเชิงลบแทน
แล้วโลกการทำงานล่ะ? เราใช้คำว่า “สนุก” เป็นข้ออ้างหรือเปล่า
ประเด็นของมาซซูลลาสะท้อนบางอย่างในองค์กรยุคใหม่ หลายครั้งที่โปรเจกต์สะดุด เป้ายอดขายไม่ถึง ทีมเริ่มกดดันเพราะผลงานออกมาไม่เป็นตามที่หวัง แต่ประโยคที่ได้ยินบ่อยคือ “เอาน่า อย่างน้อยก็ขอให้สนุก”
คำถามคือ เรากำลังใช้คำนี้เพื่อเบี่ยงความจริงหรือไม่? เพราะบางทีสิ่งที่เกิดขึ้นอาจเป็นเพราะ งานมีมาตรฐานสูงขึ้น ความคาดหวังไม่ตรงกัน ต้องเปลี่ยนวิธีคิดวิธีทำงานใหม่ หรือเราต้องก้าวออกจากคอมฟอร์ทโซน
มาซซูลลาเองก็ไม่ได้มองข้ามความสำคัญของบรรยากาศ เขายอมรับว่าหนึ่งในจุดอ่อนของเขาคือ การไม่ค่อยสร้างช่วงเวลาแห่งความสุขให้ทีมเท่าที่ควร เขาทบทวนตัวเองว่า บางครั้งอาจก้มหน้าก้มตาผลักดันทีมเกินไปโดยไม่ได้ใส่ใจว่าทีมจะมีแรงบันดาลใจเพียงพอหรือไม่ เขายอมรับว่านี่คือสิ่งที่เขาต้องพัฒนาต่อไปในฐานะผู้นำ
“มันเป็นจุดอ่อนของผม ผมไม่ได้เป็นคนที่ตื่นเช้ามาแล้วพูดว่า ‘วันนี้มาสนุกกันเถอะ’ ผมต้องฝึกเรื่องนี้เหมือนกัน”
บทเรียนภาวะผู้นำ ต้องโฟกัสที่ “ทำงานให้ถูก” ไม่ใช่ “ทำงานให้สนุก”
บทเรียนภาวะผู้นำในสไตล์โค้ชมาซซูลลา อาจไม่ใช่การปฏิเสธความสุข แต่คือการย้ายจุดโฟกัสจาก “อารมณ์ชั่วคราว” ไปสู่ “คุณค่าระยะยาว” เขาไม่ได้ถามว่า วันนี้เราสนุกไหม? แต่ถามว่า วันนี้เราทำมันถูกวิธีหรือยัง?
ความสุขที่ยั่งยืนไม่ได้เกิดจากผลลัพธ์เพียงชั่วคราว แต่เกิดจากความรู้สึกว่าได้ทำสิ่งต่างๆ อย่างถูกต้อง และได้ยืนหยัดในวันที่ท้าทาย บางครั้ง ความสนุกที่แท้จริงอาจไม่ได้อยู่ในช่วงเวลาที่ง่ายที่สุด แต่อยู่ในช่วงเวลาที่ทีมต้องก้มหน้าทำงานหนักและยืนเคียงข้างกันจนถึงที่สุด
และบางที ในโลกการทำงานจริง ความภูมิใจจากการทำงานได้มาตรฐาน การพัฒนาอย่างต่อเนื่อง การยืนหยัดในวันที่เจอเรื่องยากๆ อาจให้ความหมายมากกว่าความสนุกแบบผิวเผิน
อ้างอิง: Fortune, NewyorkTimes, NBAHighlightsUSA, Gallup, warwick, BrightHR