เด็กไทยฉีดวัคซีน PCV ฟรี สู้วิกฤตปอดอักเสบ ลดอัตราเสียชีวิต

“โรคปอดอักเสบจากเชื้อแบคทีเรียนิวโมคอคคัสและโรคติดเชื้อทางเดินหายใจ”ไม่ได้เป็นเพียงแค่เรื่องของอาการเจ็บป่วยพื้นฐานที่เกิดขึ้นแล้วหายไปตามฤดูกาล หากแต่เป็น "ภัยเงียบเชิงโครงสร้าง" ที่คุกคามทั้งชีวิตประชากร ฐานรากทางสังคม และเป็นภาระค้างคาต่อระบบงบประมาณสาธารณสุขทั้งในระดับโลกและระดับประเทศไทยอย่างต่อเนื่อง

ปี 2569 พบผู้ป่วยโรคปอดอักเสบสะสมสูงสุดในกลุ่มอายุ 50 ปีขึ้นไป มากกว่า 170,000 ราย รองลงมาคือเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี มากกว่า 50,000 ราย สะท้อนถึงภาระของโรคที่ครอบคลุมทั้งเด็กและผู้ใหญ่กลุ่มเสี่ยง โดยหนึ่งในเชื้อก่อโรคสำคัญคือ เชื้อนิวโมคอคคัส ซึ่งพบได้บริเวณโพรงจมูกและลำคอโดยไม่แสดงอาการ แต่สามารถก่อให้เกิดการติดเชื้อรุนแรง (IPD: Invasive Pneumococcal Disease) เช่น ปอดอักเสบ การติดเชื้อในกระแสเลือด และเยื่อหุ้มสมองอักเสบ

สอดคล้องกับข้อมูลช่วงปี 2566–2568 พบผู้ป่วยโรคปอดอักเสบจากเชื้อนิวโมคอคคัสประมาณ 6,000–7,000 รายต่อปี¹  จึงจำเป็นต้องเร่งสร้างความตระหนักรู้ถึงความเสี่ยงและส่งเสริมการป้องกันโรคปอดอักเสบนิวโมคอคคัสอย่างเหมาะสมทั้งในเด็กและผู้ใหญ่กลุ่มเสี่ยง

ข่าวที่เกี่ยวข้อง:

‘เชื้อปริศนา’ หลุดจากแล็บรัสเซีย! นักวิจัยดับ 1 ราย หลังพบเป็นปอดอักเสบไม่ทราบสาเหตุ

แพทย์เตือน 'โรคปอดอักเสบจากไวรัส RSV' เสี่ยงในเด็ก-ผู้สูงอายุ

ป้องกันปอดอักเสบทุกช่วงวัย ด้วยวัคซีน PCV

วันนี้ (9 พ.ย.2569) สถาบันวัคซีนแห่งชาติ ร่วมกับ มูลนิธิวัคซีนเพื่อประชาชน และเครือข่าย จัดเสวนาเนื่องในสัปดาห์วันปอดอักเสบโลก ประจำปี พ.ศ. 2569 ในหัวข้อ“Pneumonia Prevention Across the Life Course”เสริมเกราะป้องกันทุกช่วงวัย ด้วยวัคซีน PCV ที่ให้ประโยชน์มากกว่าการป้องกันปอดอักเสบ

นพ.มานิต ธีระตันติกานนท์ ประธานมูลนิธิวัคซีนเพื่อประชาชน กล่าวว่า โรคปอดอักเสบเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สามารถเกิดขึ้นได้กับคนทุกช่วงวัย และอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนและการเจ็บป่วยรุนแรง โดยเฉพาะจากเชื้อนิวโมคอคคัส นอกจากนี้ยังก่อให้เกิดโรคร้ายแรงอื่น ๆ เช่น โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ และโรคติดเชื้อในกระแสเลือด ซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ วัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัส (PCV) จึงเป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยป้องกันการติดเชื้อและลดความเสี่ยงของการเจ็บป่วยรุนแรง แต่เราจะทำอย่างไรให้ประชาชนได้เข้าถึงวัคซีน และได้รับประโยชน์สูงสุด

นี่จึงเป็นเหตุผลสำคัญที่มูลนิธิวัคซีนเพื่อประชาชน และภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน ร่วมกันขับเคลื่อนโครงการในวันนี้ เราไม่ได้มุ่งเพียงให้ประชาชนรู้จักวัคซีน PCV มากขึ้นเท่านั้น แต่เราต้องการให้ความรู้กลายเป็นความเข้าใจ ความเข้าใจนำไปสู่ความเชื่อมั่น และความเชื่อมั่นนำไปสู่การป้องกันโรคด้วยวัคซีนอย่างเหมาะสม เวทีเสวนาในวันนี้จึงเป็นอีกก้าวสำคัญในการสร้างสังคมที่มีความรอบรู้ด้านวัคซีน มีทัศนคติที่ดีต่อการป้องกันโรค และตระหนักว่าการดูแลสุขภาพไม่ใช่เรื่องของคนใดคนหนึ่ง แต่เป็นความร่วมมือของทุกคนในสังคม

เด็กฉีดวัคซีนป้องกัน PCV ได้ตั้งแต่เดือนพ.ย.

ดร.นพ.ยงเจือ เหล่าศิริถาวร ผู้อำนวยการกองโรคติดต่อทั่วไป กรมควบคุมโรค กล่าวถึงสถานการณ์ระบาดวิทยาว่า โรคปอดอักเสบและโรคทางเดินหายใจจัดเป็นสาเหตุการเสียชีวิต อันดับที่ 4 ของประชากรโลก และในไทยโรคปอดอักเสบยังเป็นประเด็นที่ต้องเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่อง โดยตั้งแต่เดือนมกราคมจนถึงปัจจุบัน พบผู้ป่วยสะสมมากกว่า 300,000 ราย และเสียชีวิตกว่า 500 ราย โดยกลุ่มที่พบผู้ป่วยสูงสุด 2 อันดับแรกคือ ผู้ใหญ่อายุมากกว่า 50 ปี และเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 5 ปี3

“โรคปอดอักเสบเกิดได้จากเชื้อหลายชนิด แต่เชื้อแบคทีเรียนิวโมคอคคัสเป็นสาเหตุหลักของโรคปอดอักเสบทั้งในไทยและทั่วโลก2,4 โดยค่ารักษาโรคปอดอักเสบในโรงพยาบาลรัฐเฉลี่ยอยู่ที่ 26,000 - 91,000 บาท ต่อราย5 ดังนั้น การบรรจุวัคซีนป้องกันนิวโมคอคคัส ชนิดคอนจูเกต (PCV) ในแผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคของประเทศในปี 2569 ที่มีกำหนดเริ่มให้บริการในเดือนพฤศจิกายน 2569 นี้ จึงเป็นก้าวสำคัญในการเพิ่มโอกาสเข้าถึงวัคซีน ช่วยส่งเสริมให้เด็กสุขภาพแข็งแรง ลดภาระโรคและงบประมาณสำหรับค่ารักษาพยาบาล ด้วยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนเพื่อช่วยขับเคลื่อนการป้องกันโรคให้เกิดผลอย่างยั่งยืน”

บริบทระบาดวิทยาในประเทศไทย

เมื่อเปรียบเทียบการระบาดในประเทศกับค่าเฉลี่ยระดับโลกและภูมิภาคเอเชียใต้ พบแนวโน้มที่น่ากังวลอย่างยิ่ง

ช่วงก่อนเกิดวิกฤตโควิด-19: อัตราการป่วยของเด็กไทยอายุต่ำกว่า 5 ปี แม้จะต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของเอเชียใต้ (ซึ่งอยู่ที่ประมาณ 2,500 รายต่อประชากรเด็กแสนคน) แต่ยังคงสูงกว่าค่าเฉลี่ยทั่วโลก (1,400 รายต่อประชากรเด็กแสนคน) เนื่องจากในขณะนั้นประเทศไทยยังไม่มีการบรรจุวัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบไว้ในแผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันระดับชาติ

ช่วงการระบาดของโควิด-19 (พ.ศ. 2563–2564): อัตราการป่วยด้วยโรคทางเดินหายใจทุกชนิดรวมถึงปอดอักเสบลดลงอย่างเห็นได้ชัดจากการใช้มาตรการทางสาธารณสุขที่เข้มงวด

ช่วงหลังโควิด-19 (พ.ศ. 2566–2568): เกิดปรากฏการณ์การดีดตัวกลับของโรค (Resurgence) โดยอัตราการป่วยในเด็กเล็กของไทยพุ่งสูงขึ้นแซงหน้าค่าเฉลี่ยของเอเชียใต้ และทะลุระดับ 3,000 รายต่อประชากรเด็ก 100,000 คน ซึ่งนับเป็นสถิติสูงสุดในรอบกว่า 10 ปีที่ผ่านมา ที่น่าตกใจยิ่งกว่านั้นคือ ในกลุ่มเด็กที่ป่วยด้วยโรคปอดอักเสบ มีถึง 1 ใน 3 ที่มีอาการรุนแรงจนต้องเข้ารับการรักษาเป็นผู้ป่วยในของโรงพยาบาล

สำหรับภาพรวมสถานการณ์ระบาดวิทยาในประเทศไทยตั้งแต่ต้นปีจนถึงปัจจุบัน จากระบบเฝ้าระวังโรคติดต่อสำคัญ พบผู้ป่วยโรคปอดอักเสบสะสมแล้วมากกว่า 300,000 ราย และมีผู้เสียชีวิตสะสมมากกว่า 500 ราย คิดเป็นอัตราป่วยตาย (Case Fatality Rate: CFR) สูงถึง 0.18% ซึ่งเมื่อนำไปเปรียบเทียบกับโรคติดเชื้อทางเดินหายใจและโรคติดต่ออื่นๆ ในระบบเฝ้าระวัง พบว่าอัตราป่วยตายของโรคปอดอักเสบสูงกว่าโรคไข้หวัดใหญ่ โรคโควิด-19 และโรคไข้เลือดออกอย่างมีนัยสำคัญ โดยสถิติความรุนแรงดังกล่าวในระบบเฝ้าระวังระบาดวิทยาของไทย เป็นรองเพียงแค่โรค Legionellosis (โรคเกลียดน้ำ/โรคโรค ลีเจียนแนร์) เท่านั้น

ปอดอักเสบไม่ใช่เพียงโรคติดเชื้อทางเดินหายใจธรรมดา แต่เป็นภัยคุกคามทางสุขภาพที่ต้องได้รับการแก้ไขเชิงนโยบายอย่างเร่งด่วน โดยเฉพาะการตัดวงจรการเกิดโรคจากเชื้อแบคทีเรียที่เป็นตัวการหลักในเด็กเล็ก เพื่อปกป้องฐานรากทุนมนุษย์ของประเทศ

จาก "ปอดอักเสบ" ถึง IPD ภัยเงียบอันตรายในเด็กเล็ก

ศ.เกียรติคุณ พญ.กุลกัญญา โชคไพบูลย์กิจ นายกสมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย กล่าวว่า เด็กไทยมีอัตราการเกิดที่น้อยแล้ว ยังจะมาเป็นปอดอักเสบอีกไม่ได้ ในเมื่อเด็กทุกคน คือ ทรัพยากรมนุษย์ที่มีมูลค่าสูงสุด การปล่อยให้เด็กป่วยหนัก พิการ หรือเสียชีวิตจากโรคที่ป้องกันได้ด้วยวัคซีน จึงถือเป็นการสูญเสียทุนมนุษย์ ที่ไม่อาจประเมินค่าได้

"โรคปอดอักเสบในเด็กเล็กมักเริ่มจากการติดเชื้อไวรัสทางเดินหายใจนำมาก่อน แล้วจึงถูกจู่โจมซ้ำซ้อน ด้วยเชื้อแบคทีเรีย โดยเชื้อแบคทีเรียที่เป็นตัวการร้ายอันดับ 1 ที่คือ Streptococcus pneumoniae หรือ "นิวโมคอคคัส" (Pneumococcus) ซึ่งมีมากกว่า 90 สายพันธุ์ แต่สายพันธุ์ที่ก่อโรครุนแรงในเด็กไทยสามารถป้องกันได้ด้วยวัคซีน"

ศ.เกียรติคุณ พญ.กุลกัญญา กล่าวต่อว่าเชื้อนิวโมคอคคัส อาจก่อโรคได้ตั้งแต่ปอดอักเสบ หูชั้นกลางอักเสบ ไปจนถึงการติดเชื้อแบบรุนแรงหรือที่เรียกว่า โรคไอพีดี เช่น การติดเชื้อในกระแสเลือดและเยื่อหุ้มสมองอักเสบ สิ่งที่น่ากังวลคือ โรคนี้อัตราการเสียชีวิตสูง และแม้รักษาหายแล้ว ผลกระทบบางอย่างอาจคงอยู่ในระยะยาว เช่น สูญเสียการได้ยิน ความผิดปกติทางระบบประสาทและการเคลื่อนไหว หรืออาการชัก⁶ ซึ่งอาจส่งผลต่อคุณภาพชีวิตและพัฒนาการของเด็กในระยะยาวได้

อีกหนึ่งความท้าทายสำคัญคือ ปัญหาเชื้อดื้อยาปฏิชีวนะ โดยเฉพาะเชื้อนิวโมคอคคัสสายพันธุ์ดื้อยา เช่น 19A, 15B, 10A^7,8 ทำให้การรักษาการติดเชื้อในเด็กมีความซับซ้อนมากขึ้นและมีทางเลือกในการใช้ยาจำกัดลง

"สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทยแนะนำให้เด็กได้รับวัคซีนป้องกัน IPD (PCV) โดยสามารถเริ่มให้ได้ตั้งแต่อายุ 2 เดือน ปัจจุบันวัคซีน PCV มีหลายชนิด ได้แก่ PCV10 สายพันธุ์, 13 สายพันธุ์, 15 สายพันธุ์, 20 สายพันธุ์ ยิ่งวัคซีนครอบคลุมสายพันธุ์ที่เป็นสาเหตุของโรคได้มากขึ้น ก็ยิ่งเพิ่มโอกาสในการป้องกันเชื้อก่อโรคได้ครอบคลุมมากขึ้น สำหรับวัคซีน PCV ที่กระทรวงสาธารณสุขจัดให้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ครอบคลุมเชื้อ 10 สายพันธุ์ ซึ่งครอบคลุมเชื้อก่อโรคในประเทศไทยได้ 75% และเป็นหนึ่งในวัคซีนที่ได้มาตรฐานตามคำแนะนำขององค์การอนามัยโลก”

ฉีดวัคซีน PCV  ป้องกัน โรคติดเชื้อรุนแรงเฉียบพลันอย่าง IPD

นพ.ฒัชชณพงศ์ จงเจริญยานนท์ กุมารแพทย์ และเจ้าของเพจ Facebook “หมอม็อด หมอเด็กขอเล่า” กล่าวว่าพ่อแม่ผู้ปกครองส่วนใหญ่มักเข้าใจผิดว่าวัคซีน PCV ที่ฉีดป้องกันเฉพาะ "ปอดอักเสบ" หรืออาการปอดบวม แต่แท้จริงแล้วเป้าหมายสำคัญที่สุด จะเป็นการป้องกัน โรคติดเชื้อรุนแรงเฉียบพลันอย่าง IPD เช่น การติดเชื้อในกระแสเลือดและเยื่อหุ้มสมองอักเสบ

รวมถึงความเข้าใจผิดว่าป้องกันปอดอักเสบได้ "ทุกชนิด" ทั้งที่ต่อให้เด็กได้รับวัคซีน PCV แต่ยังคงมีโอกาสป่วยเป็นปอดอักเสบจากไวรัส (เช่น RSV) ผู้ปกครองมักสงสัยในประสิทธิภาพ จึงต้องสร้างความเข้าใจว่า วัคซีน PCV ออกแบบมาจำเพาะเจาะจงในการป้องกันเชื้อแบคทีเรียนิวโมคอกคัสเท่านั้น ไม่ได้ครอบคลุมไวรัสหรือแบคทีเรียชนิดอื่น

ทั้งนี้ ในภาคเอกชนของประเทศไทย ปัจจุบันมีวัคซีน PCV สำหรับเด็กได้รับการอนุมัติใช้แล้วถึง 5 ยี่ห้อ (Formulations) ซึ่งมีครอบคลุมจำนวนสายพันธุ์และระดับราคาที่หลากหลาย ให้ผู้ปกครองเลือกใช้บริการตามความเหมาะสม

ภัยลามถึงผู้ใหญ่-สูงวัย กลุ่มเสี่ยงเสียชีวิตเฉียด 50% 

อย่างไรก็ตาม ภัยคุกคามจากเชื้อนิวโมคอกคัสไม่ได้หยุดอยู่เพียงแค่ในกลุ่มเด็กเล็กเท่านั้น แต่กำลังข้ามแดนไปคุกคามกลุ่มผู้สูงอายุและผู้ป่วยโรคเรื้อรังอย่างน่าตกใจเช่นกัน

รศ.นพ.ภิรุญ มุตสิกพันธุ์ นายกสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย ให้ข้อมูลเชิงระบาดวิทยาว่า จากสถิติผู้เสียชีวิตด้วยโรคปอดอักเสบในประเทศไทย ประมาณ 46% ถึง 50% ของผู้เสียชีวิตทั้งหมดเป็นกลุ่มผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ (อายุตั้งแต่ 50-60 ปีขึ้นไป)

ปัจจัยเสี่ยงสำคัญเกิดจากระบบภูมิคุ้มกันที่เสื่อมถอยตามวัย (Immunosenescence) ร่วมกับการมีโรคประจำตัวเรื้อรัง เช่น โรคหัวใจ, โรคปอดเรื้อรัง (COPD), โรคตับ, โรคไต, โรคเบาหวาน, ผู้สูบบุหรี่จัด หรือผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง เมื่อติดเชื้อนิวโมคอคคัส อาจนำไปสู่ภาวะหายใจล้มเหลว หัวใจล้มเหลวเฉียบพลัน หรือติดเชื้อในกระแสเลือด สถิติระบุชัดเจนว่า ผู้สูงอายุที่ป่วยเป็นปอดอักเสบจากเชื้อนิวโมคอคคัส มีอัตราการเสียชีวิตสูงเกือบ 50% และต้องนอนโรงพยาบาล (Length of Stay) เฉลี่ยยาวนานถึง 10 วัน

มอบVoucher วัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบ

เพื่อลดอัตราการเสียชีวิตและภาระการครองเตียง สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทยจึงมี ข้อแนะนำการรับวัคซีนป้องกันเชื้อนิวโมคอกคัสในผู้ใหญ่ ดังนี้:

• ผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป: แนะนำให้ฉีดวัคซีนป้องกันทุกคน โดยข้อเด่นสำคัญคือ การฉีดวัคซีนป้องกันนิวโมคอกคัสเพียงครั้งเดียว (Single Dose) ในกลุ่มอายุ 65 ปีขึ้นไป สามารถสร้างภูมิคุ้มกันคุ้มครองได้ยาวนานตลอดชีวิต ถือเป็นการลงทุนทางการแพทย์ที่คุ้มค่าสูงสุด
• ผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป: เป็นแนวทางพิจารณาใหม่ของสมาคมฯ แม้ยังไม่มีโรคประจำตัวร่วม ก็สามารถพิจารณารับวัคซีนเพื่อป้องกันล่วงหน้าได้
• ผู้ที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไป: ที่มีโรคประจำตัวเรื้อรังข้างต้น หรือมีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง ควรได้รับวัคซีนตามคำแนะนำของแพทย์

รศ.นพ.ภิรุญ ได้เสนอให้เปลี่ยนการมอบของขวัญในเทศกาลสำคัญ เช่น ปีใหม่ จากเดิมที่นิยมมอบ "กระเช้าผลไม้" มาเป็นการมอบ " Voucher วัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบ" ให้แก่ผู้สูงอายุในครอบครัว ซึ่งเป็นการแสดงความกตัญญูและมอบเกราะคุ้มครองชีวิตที่มีความคุ้มค่าระยะยาว

มิติการเงินสุขภาพ-ภัยพิบัติทางการเงินของครอบครัว

นพ.วุฒิวงศ์ สมบุญเรืองศรี รองกรรมการผู้จัดการ บริษัท เมืองไทยประกันชีวิต จำกัด (มหาชน) กล่าวว่าตัวเลขทางการเงินจาก Willis Towers Watson ซึ่งเคยประมาณการ อัตราเงินเฟ้อทางการแพทย์ (Medical Inflation) ไว้สูงถึง 14.2% ก่อนสรุปตัวเลขจริงที่ประมาณ 10.2% ต่อปี ซึ่งแซงหน้าอัตราการเติบโตของรายได้ประชากรไทยอย่างมาก และเมื่อวิเคราะห์ระยะเวลาการนอนโรงพยาบาล  และค่าใช้จ่ายในการรักษา พบว่า

• โรคทางเดินหายใจทั่วไป (Simple Disease): นอนโรงพยาบาลเฉลี่ย 1.8 วัน ค่าใช้จ่ายประมาณ 45,000 บาท
• โรคปอดอักเสบ (Pneumonia): นอนโรงพยาบาลเฉลี่ย 9.5 ถึง 10 วัน ค่าใช้จ่ายพุ่งสูงถึง 250,000 บาทขึ้นไป

"ค่ารักษาปอดอักเสบระดับรุนแรงที่พุ่งสูงเกิน 250,000 บาท สามารถเจาะทะลุเงินออมของครอบครัวชนชั้นกลางไทยได้ทันที เงินจำนวนนี้เท่ากับทริปท่องเที่ยวประเทศญี่ปุ่นของครอบครัวได้ 1 ทริป การฉีดวัคซีนจึงไม่ใช่แค่เรื่องสุขภาพ แต่คือการบริหารความเสี่ยงเพื่อป้องกันภัยพิบัติทางการเงิน (Financial Disaster) ของครอบครัว"

เทรนด์การมีอายุยืน (Longevity Trend) ที่เป้าหมายไม่ได้ต้องการเพียงแค่การมีอายุขัยยาวนาน (Lifespan) แต่ต้องทำให้ช่วงเวลาที่มีสุขภาพดี (Healthspan) ยาวนานใกล้เคียงกัน และต้องมีความมั่นคงทางการเงิน (Financial Longevity) เพื่อไม่ให้เกิดสภาวะ "เงินหมดก่อนตาย" จากค่ารักษาพยาบาลโรคที่ป้องกันได้

อ้างอิง:

1. Division of Epidermiology, Department of Disease control, MoPH. Epidemiology and Burden of Invasive Pneumococcal Disease Among Children Aged 0-5 Years in Thailand. Accessed 28 Oct 2026. Available at https://ddc.moph.go.th/uploads/ckeditor2//files/DOE_2569_ENG_Invasive-Pneumococcal-Pneumonia-5Y_110226.pdf
2. GBD 2023 Lower Respiratory Infections and Antimicrobial Resistance Collaborators. Lancet Infect Dis 2025. https://doi.org/10.1016/S1473-3099(25)00689-9
3. กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค. Digital Disease Surveillance (DDS). Accessed 28 Oct 2026. Available at https://dvis3.ddc.moph.go.th/t/DDC_CENTER_DOE/views/DDS_Public_Weekly_Situation/sheet3?%3Aembed=y&%3AisGuestRedirectFromVizportal=y
4. กรมควบคุมโรค. โรคปอดบวม, ปอดอักเสบ (Pneumonia). Accessed 28 Oct 2026. Available at https://ddc.moph.go.th/disease_detail.php?d=21
5. Dilokthornsakul P, et al. An updated cost-effectiveness analysis of pneumococcal conjugate vaccine among children in Thailand. Vaccine. 2019;37:4551-4560.
6. World Health Organization. Pneumococcal vaccines WHO position paper—2012. Wkly Epidemiol Rec. 2012;87(14):129-144.
7. Phongsamart W et al. Vaccines. 2022;10(1368). https://doi.org/10.3390/vaccines10081368
8. 4. Meroc E et al. microorganisms. 2023;11(1816). https://doi.org/10.3390/microorganisms11071816
9. CDC. About Respiratory Illnesses. Updated Feb. 25, 2026. Accessed Oct 28, 2026. Available from: https://www.cdc.gov/pneumococcal/causes/index.html#cdc_causes_risk-risk-factors
10. Liu, Z. et al. Immunosenescence: molecular mechanisms and diseases. Sig Transduct Target Ther 8, 200 (2023). 
11. Kruckow KL, et al. Acute organ injury and long-term sequelae of severe pneumococcal infections. Pneumonia (Nathan). 2023;15:5.
12. IDAT. Adult and Elderly Immunization Recommendation 2026. https://idthai.org/Contents/Views/?d=!17!9!!1099!
13. Ngamprasertchai, T., et al. Interrupted time-series analysis of nationwide surveillance in Thai adult pneumococcal diseases over 14 years. Expert Review of Vaccines, 2026; 25(1).
14. สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.บทความเรื่อง เงินเฟ้อทางการแพทย์: ความเสี่ยงของระบบสุขภาพไทย. Accessed 29 Oct 2026. Available at หน้าปก รายงานภาวะสังคม