คบเพื่อนหลายเจน ดีต่อสุขภาพ และการมีอายุยืน

เมื่ออายุมากขึ้น เพื่อนของเรามักเปลี่ยนไปตามช่วงชีวิต เพื่อนสมัยเรียนอาจค่อย ๆ ห่างกัน เมื่อแต่ละคนมีงาน ครอบครัว ลูก หรือย้ายไปอยู่คนละที่ การได้พบผู้คนใหม่ ๆ จึงอาจยากขึ้น และหลายครั้งเราก็มักสร้างความสัมพันธ์กับคนที่อยู่ในวัยใกล้เคียงกัน

แต่การมีเพื่อนที่อายุต่างจากเรา อาจเป็นความสัมพันธ์อีกรูปแบบที่น่าสนใจต่อสุขภาพในระยะยาว เพราะนอกจากจะทำให้เราได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์และมองโลกจากมุมที่แตกต่างแล้ว งานวิจัยยังพบว่า การมีปฏิสัมพันธ์กับคนต่างวัยอาจส่งผลดีต่อหลายด้าน ตั้งแต่สุขภาพใจ ความสัมพันธ์ทางสังคม ไปจนถึงมุมมองที่มีต่อการใช้ชีวิตในแต่ละช่วงวัย

ความสัมพันธ์ลักษณะนี้เรียกว่า “มิตรภาพระหว่างคนต่างรุ่น” (Intergenerational Friendship) ซึ่งหมายถึงมิตรภาพระหว่างคนที่มีช่วงอายุแตกต่างกันอย่างชัดเจน เช่น 15 - 20 ปีขึ้นไป โดยงานทบทวนงานวิจัยพบว่า การมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างคนต่างรุ่นมีแนวโน้มเชื่อมโยงกับผลลัพธ์ที่ดีทั้งด้านสังคม สุขภาพ และความเป็นอยู่ที่ดี แม้หลักฐานในปัจจุบันยังต้องการงานวิจัยคุณภาพสูงเพิ่มเติม

กรุงเทพธุรกิจ ชวนผู้อ่านสำรวจว่า ทำไมการมี “เพื่อนต่างวัย” จึงอาจเป็นอีกหนึ่งความสัมพันธ์ที่ดีต่อสุขภาพ และการเปิดวงสังคมให้กว้างกว่าคนวัยเดียวกัน อาจช่วยเติมทั้งมุมมอง ประสบการณ์ และคุณภาพชีวิตของเราได้อย่างไรบ้าง

เมื่อพูดถึงสุขภาพ อย่ามองข้ามคำว่า “เพื่อน”

การกินอาหารที่ดี ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และนอนหลับให้เพียงพอ เป็นพื้นฐานสำคัญของการดูแลสุขภาพเมื่ออายุมากขึ้น แต่ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา “ความสัมพันธ์ทางสังคม” (Social Connection) ก็ได้รับความสนใจมากขึ้น เพราะอาจมีบทบาทต่อทั้งสุขภาพกาย สุขภาพใจ และการมีอายุยืน

งานวิเคราะห์ Meta-analysis ที่รวบรวมงานวิจัย 148 ชิ้น มีผู้เข้าร่วมมากกว่า 308,000 คน พบว่า ผู้ที่มีความสัมพันธ์ทางสังคมที่ดีและรู้สึกเชื่อมโยงกับคนรอบข้าง มีความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตในช่วงที่ติดตามการศึกษาต่ำกว่าผู้ที่มีความสัมพันธ์ทางสังคมน้อย โดยความสัมพันธ์นี้พบในคนหลากหลายช่วงอายุ เพศ และภาวะสุขภาพ

อีกหนึ่งงานวิจัยจากโครงการ Health and Retirement Study ของสหรัฐ ซึ่งศึกษาผู้ใหญ่อายุ 50 ปีขึ้นไปจำนวน 12,998 คน พบว่า การมีมิตรภาพที่ดี ไม่ว่าจะเป็นการมีเพื่อนที่ติดต่อกันสม่ำเสมอ หรือมีความสัมพันธ์ที่มีคุณภาพ ล้วนสัมพันธ์กับผลลัพธ์ด้านสุขภาพที่ดีขึ้นหลายด้าน ทั้งการมีกิจกรรมทางกายมากขึ้น มีอารมณ์เชิงบวกมากขึ้น และมีความเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้าลดลง

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยเหล่านี้ยังไม่สามารถยืนยันได้โดยตรงว่า “การมีเพื่อน” ทำให้อายุยืนขึ้น เพราะสุขภาพและความสัมพันธ์ทางสังคมอาจส่งผลต่อกันได้ทั้งสองทาง กล่าวคือ การมีความสัมพันธ์ที่ดีอาจช่วยส่งเสริมสุขภาพ ขณะเดียวกัน คนที่มีสุขภาพแข็งแรงก็อาจมีโอกาสออกไปพบปะผู้คนและรักษาความสัมพันธ์กับเพื่อนได้ง่ายกว่าเช่นกัน

มิตรภาพที่ดี ไม่ได้จำกัดด้วยอายุ

เพื่อนที่ดีอาจไม่จำเป็นต้องอยู่ในวัยเดียวกับเราเสมอไป

ข้อมูลของ AARP (American Association of Retired Persons) ซึ่งเป็นองค์กรไม่แสวงหากำไรในสหรัฐที่ทำงานด้านคุณภาพชีวิตของผู้ใหญ่วัย 50 ปีขึ้นไป ซึ่งสำรวจผู้ใหญ่ชาวอเมริกัน 1,488 คน พบว่า 54% มีเพื่อนต่างวัยที่อายุมากกว่าหรือน้อยกว่าอย่างน้อย 15 ปี โดยผู้ที่มีเพื่อนต่างวัยมองว่า มิตรภาพลักษณะนี้ช่วยให้ได้เห็นโลกจากมุมมองที่แตกต่าง เปิดรับประสบการณ์ใหม่ ๆ และมีคนต่างช่วงวัยที่สามารถพูดคุย แลกเปลี่ยน หรือเป็นที่พึ่งทางใจให้กันได้

 

ข้อมูลนี้ยังสะท้อนว่า มิตรภาพต่างวัยไม่ได้เป็นเรื่องแปลกอย่างที่คิด และไม่จำเป็นต้องอยู่ในรูปแบบ “ผู้ใหญ่เป็นที่ปรึกษาให้คนอายุน้อย” เท่านั้น แต่สามารถเป็นมิตรภาพที่ต่างฝ่ายต่างเรียนรู้จากกันได้

เพื่อนที่อายุมากกว่าอาจมีประสบการณ์และมุมมองต่อปัญหาชีวิตที่เราไม่เคยพบ ขณะที่เพื่อนที่อายุน้อยกว่าอาจพาเราไปรู้จักเทคโนโลยี ความสนใจ วัฒนธรรม หรือวิธีคิดใหม่ ๆ ที่ไม่ได้อยู่ในวงสังคมเดิม

ทัศนคติต่อวัยที่เปลี่ยนไป ส่งผลต่อสุขภาพ

ประโยชน์อีกด้านของการมีเพื่อนต่างวัย คือการทำให้เราได้เห็นภาพของชีวิตในช่วงอายุอื่นจากคนจริง ๆ

สำหรับคนอายุน้อย การมีเพื่อนที่อายุมากกว่าและยังมีชีวิตที่กระตือรือร้น มีความสุข หรือเรียนรู้สิ่งใหม่อยู่เสมอ อาจช่วยเปลี่ยนภาพจำว่า “แก่แล้วชีวิตต้องแย่ลง”

งานวิจัยจาก Yale University ซึ่งติดตามผู้มีอายุ 50 ปีขึ้นไปจำนวน 660 คน พบว่า ผู้ที่มีมุมมองเชิงบวกต่อการสูงวัย มีอายุยืนกว่าโดยเฉลี่ย 7.5 ปี เมื่อเทียบกับผู้ที่มีมุมมองเชิงลบมากกว่า แม้จะควบคุมปัจจัยอย่างอายุ เพศ ฐานะทางเศรษฐกิจและสังคม ความเหงา และสุขภาพร่างกายแล้วก็ตาม

นี่ไม่ได้หมายความว่า เพียง “คิดบวก” แล้วจะทำให้อายุยืนขึ้น 7.5 ปี เพราะสุขภาพและอายุขัยขึ้นอยู่กับปัจจัยจำนวนมาก แต่ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า วิธีที่เรามองความแก่ชรา อาจเชื่อมโยงกับพฤติกรรม สุขภาพ และการใช้ชีวิตในระยะยาวได้

งานวิจัยที่เผยแพร่ในปี 2025 ซึ่งติดตามผู้ใหญ่อายุ 50 ปีขึ้นไป 9,098 คนเป็นเวลา 8 ปี ยังพบว่า ผู้ที่มีมุมมองเชิงบวกต่อการสูงวัยมีแนวโน้มมีเพื่อนมากกว่าและติดต่อกับเพื่อนบ่อยกว่าด้วย

อยากมีเพื่อนต่างวัย ให้เริ่มจาก “ความสนใจร่วมกัน”

การสร้างมิตรภาพใหม่เมื่อโตเป็นผู้ใหญ่อาจไม่ได้ง่ายเหมือนสมัยเรียน โดยเฉพาะเมื่อชีวิตประจำวันพาเราไปพบคนกลุ่มเดิม ๆ

แต่ไม่จำเป็นต้องออกไปตามหา “เพื่อนที่เด็กกว่า 20 ปี” หรือ “เพื่อนที่แก่กว่า 20 ปี” โดยเฉพาะ เพราะมิตรภาพมักเกิดขึ้นง่ายกว่าเมื่อเริ่มจากสิ่งที่สนใจร่วมกัน

ไม่ว่าจะเป็นคลาสออกกำลังกาย ชมรมหนังสือ งานอาสาสมัคร เวิร์กช็อปทำอาหาร งานอดิเรก การเดินทางเป็นกลุ่ม หรือแม้แต่ที่ทำงาน ข้อมูลของ AARP พบว่า ความสนใจและงานอดิเรกร่วมกัน รวมถึงการรู้จักผ่านเพื่อนหรือที่ทำงาน เป็นช่องทางสำคัญที่ทำให้คนต่างวัยกลายเป็นเพื่อนกันได้

เพื่อนที่ดี อาจไม่จำเป็นต้องเกิดปีเดียวกับเรา

เมื่อพูดถึงการมีสุขภาพดีและอายุยืน เรามักให้ความสำคัญกับสิ่งที่มองเห็นและวัดผลได้ เช่น จำนวนก้าวที่เดิน น้ำหนักตัว ชั่วโมงการนอน หรือผลตรวจเลือด แต่สุขภาพระยะยาวอาจเกี่ยวข้องกับอีกสิ่งที่วัดได้ยากกว่า นั่นคือ “คนที่เราใช้ชีวิตร่วมด้วย”

การมีเพื่อนต่างวัยไม่ได้เป็นสูตรสำเร็จของการมีอายุยืน และหลักฐานในปัจจุบันยังไม่มากพอที่จะบอกว่ามิตรภาพประเภทนี้ดีกว่าเพื่อนวัยเดียวกันโดยตรง แต่สิ่งที่งานวิจัยสนับสนุนค่อนข้างชัดคือ การรักษาความสัมพันธ์ทางสังคม การมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น และการเปิดรับประสบการณ์ใหม่ ๆ ยังคงมีความสำคัญเมื่อเราอายุมากขึ้น

ดังนั้น แทนที่จะปล่อยให้วงสังคมเล็กลงตามอายุ การเปิดพื้นที่ให้คนต่างวัยเข้ามาในชีวิตบ้าง อาจทำให้เราไม่ได้เพียง “เพื่อนใหม่” แต่ยังได้มุมมองใหม่ต่อโลก ต่อคนต่างรุ่น และต่อการใช้ชีวิตในแต่ละช่วงวัยของตัวเราเองด้วย

 

อ้างอิง today