ในช่วงการประชุมผู้นำ APEC 2022 รัฐบาลได้ชูเรื่องเศรษฐกิจชีวภาพ เศรษฐกิจหมุนเวียน และเศรษฐกิจสีเขียว หรือ บีซีจี โมเดล (BCG Model หรือ Bio Economy, Circular Economy และ Green Economy) BCG Model สำคัญอย่างไร ต่อวิสาหกิจขนาดกลางขนาดย่อมและรายย่อย (MSME)
เนื่องจากนโยบายภาครัฐกำลังส่งเสริมอุตสาหกรรม 4 กลุ่มธุรกิจ S-curves ประกอบด้วย 1.การเกษตรและอาหาร 2. พลังงานและวัสดุเคมีชีวภาพ 3. สุขภาพและการแพทย์ 4. การท่องเที่ยวและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ดังนั้น MSME ควรศึกษาและให้ความสำคัญกับ BCG Model เพราะจะเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มขนาดใหญ่ให้กับประเทศ และเป็นการเปิดโอกาสในการขยายธุรกิจของตน เมื่อใดที่ 4 กลุ่มอุตสาหกรรม MSME ได้รับการผลักดันให้เป็นวาระแห่งชาติ ภาครัฐก็จะมีนโยบายช่วยเหลือที่เป็นรูปธรรมมากขึ้น เช่น การจัดสรรงบประมาณเพื่อผลักดันโครงการผ่านหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) สำนักงานกองทุนสนับสนุนงานวิจัย (สกว.) และสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)
ทำให้ผู้ประกอบการที่ดำเนินธุรกิจในอุตสาหกรรมดังกล่าว มีโอกาสเติบโตในช่วงที่โลกกำลังเปลี่ยนแปลง
MSME สีเขียวควรส่งเสริมให้มีบุคลากร 3 แบบ ซึ่งประกอบด้วย 1. นวัตกรเชิงนิเวศน์ (Eco-innovators) 2. ผู้ประกอบการเชิงนิเวศน์ Eco-entrepreneurs และ 3. ผู้ปฏิบัติเชิงนิเวศน์ (Eco-adopters) โดยแต่ละแบบจะมีหน้าที่ในทางปฏิบัติแตกต่างกัน แต่หนึ่งคนสามารถปฏิบัติได้มากกว่าหนึ่งหน้าที่ ในความเป็นจริงผู้ประกอบการเชิงนิเวศน์สามารถ และมักจะเป็นนักประดิษฐ์เชิงนิเวศน์
Eco-innovator ผู้ประกอบการ MSME มักมีส่วนร่วมในนวัตกรรมเชิงนิเวศน์หมายถึง เป็นผู้ที่นำสิ่งเหล่านี้มาใช้ อาทิ ผลิตภัณฑ์ (สินค้าและบริการ) ที่ได้รับการพัฒนาแล้ว หรือกระบวนการผลิตที่ได้รับการพัฒนา วิธีการทำการตลาดแบบใหม่ การปรับแนวทางในการดำเนินธุรกิจ การปรับโครงสร้างองค์กร และการประสานงานกับองค์กรภายนอก
Eco-entrepreneurs ผู้ประกอบการเชิงนิเวศน์จะแตกต่างจากผู้ประกอบการทั่วไปด้วยเป้าหมายเชิงกลยุทธ์และแรงจูงใจ เพราะผู้ประกอบการเชิงนิเวศน์จะมีเป้าหมายที่ชัดเจนคือ ความยั่งยืน
จากการศึกษาในเบื้องต้นพบว่าผู้ประกอบการเชิงนิเวศน์นั้นอาจจะไม่ได้เป็นผู้ประกอบการที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมตลอดการดำเนินกิจการ เพราะปัจจัยอื่นเข้ามาเปลี่ยนความตั้งใจ เช่น สถานภาพทางการเงิน ซึ่งอาจจะทำให้ผู้ประกอบการเชิงนิเวศน์เปลี่ยนสถานภาพเป็นผู้ประกอบการทั่วไปในบางเวลา ขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมและปัจจัยอื่นๆ ในขณะนั้น ผู้ประกอบการบางรายพบว่าการรักษา “ความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม” เป็นเรื่องยาก และมีค่าใช้จ่ายที่สูงในการดำรงผู้ประกอบการสีเขียว หรืออาจจะมีการปรับแผนการดำเนินกิจการเล็กน้อย เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์และความอยู่รอดของกิจการ
Eco-adopters ผู้ปฏิบัติเชิงนิเวศน์เป็นกลุ่มที่มีแนวโน้มเป็นผู้ประกอบการส่วนใหญ่ของ MSME กล่าวคือ เป็นผู้ปฏิบัติตามนโยบาย มากกว่าเป็นผู้ที่ริเริ่มแนวทางใหม่ๆ
จุดสำคัญที่เห็นเด่นชัดสำหรับผู้ปฏิบัติเชิงนิเวศน์คือ ผู้ประกอบการ MSME ไม่ค่อยดำเนินการแบบองค์รวม และแนวทางการจัดการแบบบูรณาการเพื่อลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม แต่จะปฏิบัติตามทีละขั้นเนื่องจากมีค่ายใช้จ่ายสูงหากดำเนินการเต็มรูปแบบ อีกนัยหนึ่งคือ ผู้ประกอบการ MSME เป็นเพียงผู้ที่อยู่ปลายน้ำของการนำเทคโนโลยีมาใช้เพื่อนำมาลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมโดยจะไม่กระทบต่อโครงสร้างหลักในการดำเนินกิจการ
เพื่อเพิ่มจำนวนผู้ดำเนินกิจการในรูปแบบ BCG Model ผู้ประกอบการ MSME ก็สามารถมีส่วนร่วมในการดำเนินกิจการที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมได้ ผู้ประกอบการ MSME สามารถเป็นผู้ประกอบสีเขียวได้หากมีแนวปฏิบัติที่ชัดเจน และพวกเขาสามารถเข้าถึงองค์ความรู้และการช่วยเหลือ ภาพที่สำคัญที่จะต้องเห็นให้ชัดเจน คือ โอกาสในการสร้างรายได้และโอกาสในการขยายธุรกิจ
การเป็นผู้ประกอบการสีเขียวนั้นไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะในบางช่วงของกระบวนการดำเนินกิจการจะมีค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นจากเดิม อาจจะทำให้เกิดการชะลอตัวหรือหยุดระหว่างทาง ดังนั้น เราควรมีมาตรการช่วยเหลือที่ชัดเจน เพราะ MSME แรงสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ
เพื่อให้การดำเนินกิจการในรูปแบบของ BCG Model มีความต่อเนื่อง เราต้องสร้างผู้ใช้ในระบบ ได้แก่ 1. นักประดิษฐ์เชิงนิเวศน์ (Econ-innovators) 2. ผู้ประกอบการเชิงนิเวศน์ Eco-entrepreneurs และ 3. ผู้ปฏิบัติเชิงนิเวศน์ (Eco-adopters) ซึ่งผู้ใช้ทั้ง 3 กลุ่ม อาจจะมีการสลับปรับเปลี่ยนบทบาทได้ ขึ้นอยู่กับปัจจัยและสิ่งแวดล้อม
พิสูจน์อักษร....สุรีย์ ศิลาวงษ์





