วันพฤหัสบดี ที่ 19 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

‘ชาวนา’อ่วมแบกต้นทุนบวม-นาปีผลผลิตลด หัน‘เปลี่ยนปลูกพืชอื่น-ลดใส่ปุ๋ย’

พื้นที่เพาะปลูกข้าวในประเทศไทยมีประมาณ 72 ล้านไร่และ มีชาวนาทั่วประเทศรวมกัน 4.68 ล้านครัวเรือน หรือ ประมาณ 20 ล้านคน ทิศทางผลผลิตและรายได้จากการค้าข้าวจึงสะท้อนถึงรายได้ของคนไทยเกือบหนึ่งในสามของประเทศ

เมื่อเร็วๆนี้ สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย เดินทางไปศึกษาภาวะผลผลิตข้าวนาปี ปีเพาะปลูก 2569/70 ในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ที่จังหวัดอุบลราชธานี

      ชาวนาจากจังหวัดอุดรธานี ระบุในที่ประชุมว่า พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ดอนและปลูกข้าวเหนียวเป็นหลักส่วนข้าวหอมมะลิปลูกน้อยลง ผลผลิตเฉลี่ยประมาณ 400 กิโลกรัม(กก.)ต่อไร่ เริ่มเก็บเกี่ยวช่วงเดือนพ.ย. ภาพรวมผลผลิตดีขึ้นกว่าปีที่แล้วเนื่องจากมีฝนตกมาถูกจังหวะแม้ว่าเกษตรกรลดการใช้ปุ๋ยเคมีลงเนื่องจากปุ๋ยมีราคาแพง

      ชาวนาจากจังหวัดหนองบัวลำภู ระบุว่า พื้นที่ปลูกข้าวลดลงมากโดยเกษตรกรหันไปปลูกอ้อยแทน เนื่องจากต้นทุนการทำนาสูงขึ้น ได้แก่ ต้นทุนค่ารถเกี่ยวสูงถึง 1,000 บาทต่อไร่ ส่วนค่าไถ 350 บาทต่อไร่ และยังประสบปัญหาฝนทิ้งช่วง รวมถึงระบบชลประทานและแหล่งน้ำบาดาลไม่เพียงพอ

     ชาวนาจากจังหวัดศรีสะเกษระบุว่า พื้นที่ปลูกข้าวลดลงจากการปรับเปลี่ยนไปปลูกอ้อย มันสำปะหลัง และยางพาราแทน สำหรับผลผลิตเฉลี่ย 414 กก.ต่อไร่  ขายข้าวสดราคารับซื้อ 14 บาทต่อกก. หรือ 1.4 หมื่นบาทต่อตัน และข้าวแห้ง 18,100 บาทต่อตัน ด้านปัญหาต้นทุนการผลิตคือ ปุ๋ยมีราคาแพงทำให้เกษตรกรลดการใส่ปุ๋ยจาก 2 ครั้งเหลือ 1 ครั้ง และยังมีปัญหาค่ารถเกี่ยวและค่าแรงที่ราคาแพงขึ้น ทั้งนี้ จังหวัดศรีสะเกษมีพื้นที่ปลูกข้าวหอมมะลิคิดเป็น 99.6% และมีกลุ่มทำข้าวมาตรฐานสากลเพื่อส่งออกด้วย

ชาวนาปรับตัวรับปัจจัยการผลิตสูง

      นายปราโมทย์ เจริญศิลป์ นายกสมาคมชาวนาและเกษตรกรไทย กล่าวว่า ปัญหาต้นทุนการผลิตและปัจจัยเกษตร ทั้งค่าเก็บเกี่ยวและค่าน้ำมันพุ่งสูงทำให้รถเกี่ยวข้าวปรับราคาจากปีที่แล้ว 500–600 บาทต่อไร่ ขึ้นมาเป็น 800–1,000 บาทต่อไร่ ขณะที่ค่าน้ำมันปรับเพิ่มจาก 29–30 บาท เป็น 44 บาทต่อลิตร ส่งผลกระทบต่อทุกขั้นตอนตั้งแต่การเตรียมดินจนถึงการเก็บเกี่ยว 

“ดังนั้น ต้นทุนรวมต่อไร่ ต้นทุนการปลูกข้าวในภาคกลางเพิ่มขึ้นมาอยู่ที่ประมาณ 6,500–7,000 บาทต่อไร่ ขณะที่ผลผลิตยังคงเดิมไม่เกิน 500 กิโลกรัมต่อไร่  สำหรับการปรับตัวเรื่องปุ๋ยเกษตรกรภาคอีสานปรับลดการใส่ปุ๋ยจาก 2 ครั้งเหลือ 1 ครั้ง หรือลดจาก 20 กก. เหลือ 10 กก.ต่อไร่  เพื่อลดต้นทุน ซึ่งส่งผลให้ผลผลิตลดลงไม่เต็มร้อย แม้ตอนนี้ราคาปุ๋ยยูเรียปรับลดลงมาอยู่ที่ประมาณ900–1,000 บาทต่อกระสอบ จากเดิม 1,500–1,600 บาทต่อกระสอบช่วงก่อนหน้านี้ ”

     นายปราโมทย์ กล่าวว่า  ราคาข้าวและข้อเรียกร้องต่อภาครัฐนั้นสืบเนื่องจากสถานการณ์ราคาข้าวสด ข้าวหอมมะลิ (105 / กข 15) ตัดสดอยู่ที่ 13–15 บาทต่อกิโลกรัม ซึ่งหากไม่ต่ำกว่า 13 บาท เกษตรกรยังพออยู่ได้แต่หากต่ำกว่านี้จะประสบปัญหาทันที

ไม่รับไร่ละพันแลกต้นทุนลดลง-ราคาดี

“เกษตรกรไม่อยากได้เงินไร่ละ 1,000 บาท แต่ต้องการให้รัฐบาลสนับสนุนปัจจัยพื้นฐาน แหล่งน้ำ, เมล็ดพันธุ์คุณภาพที่ให้ผลผลิต 1 ตันต่อไร่, ลดราคาปุ๋ยและยาฆ่าแมลง พร้อมประกันราคาข้าวให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม  โดยข้าวขาว ไม่ต่ำกว่า 8,500–9,000 บาทต่อตัน ,ข้าวเหนียว ไม่ต่ำกว่า 10,000 บาทต่อตัน ,ข้าวหอมทั่วไป ไม่ต่ำกว่า10,000 บาทต่อตัน ,ข้าวหอมมะลิ  ไม่ต่ำกว่า 13,000 บาทต่อตัน”

       นอกจากนี้ เสนอให้เปิดทางให้โรงสีจากภาคกลางขึ้นไปร่วมรับซื้อข้าวในภาคอีสาน เพื่อเกิดการแข่งขันและป้องกันไม่ให้โรงสีในพื้นที่ผูกขาดหรือกดราคา เพราะปริมาณผลผลิตปีนี้ไม่ลดลงเนื่องจากน้ำดีและไม่ได้รับผลกระทบจากเอลนีโญมากนัก โดยผลผลิตข้าวหอมมะลิมีประมาณ 7–8 ล้านตันข้าวเปลือก หรือคิดเป็นข้าวสารราว 4 ล้านตัน  

ข้อมูลจากสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) ระบุว่า พื้นที่เพาะปลูกข้าวนาปี ปีการผลิต 2569/70 จำนวน 60.371 ล้านไร่ลดลง 0.61% ผลผลิต25.813 ล้านตันลดลง 2.34% ผลผลิตต่อไร่  428 กก.ลดลง 1.61% 

ปัจจัยที่กระทบการผลิต ประกอบด้วย ราคาไม่จูงใจ: ราคาที่เกษตรกรขายได้อยู่ในระดับที่ไม่จูงใจขณะที่ต้นทุนสูงขึ้นจากราคาปัจจัยการผลิตที่เพิ่มขึ้น ทั้งปุ๋ยและน้ำมัน

ฝนน้อย-ต้นทุนสูงชาวนาเมินปลูกข้าว

นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยฝนน้อยกว่าปีก่อนทำให้เกษตรกรลดรอบการปลูกจาก 2 รอบเหลือรอบเดียว หรือปล่อยพื้นที่ว่างเปลี่ยนไปปลูกพืชอื่นแทนโดยบางส่วนหันไปปลูกอ้อยโรงงาน เนื่องจากมาตรการเชิงรุกสนับสนุนเงินทุน, ปลูกปาล์มน้ำมัน หรือใช้พื้นที่อุตสาหกรรม และปัจจัยภัยธรรมชาติจากภาวะแล้งและฝนทิ้งช่วง (มิ.ย.–ก.ค. 2569) และอุทกภัย (ก.ย. 2569)

ทั้งนี้ ราคาข้าวเปลือกหอมมะลิ-ข้าวเจ้าอ่อนตัว ขณะที่ราคาส่งออกข้าวหอมมะลิขยับขึ้น โดยราคาข้าวเปลือกที่เกษตรกรขายได้ทั่วประเทศปรับลดลงทั้งข้าวเปลือกเจ้านาปีหอมมะลิและข้าวเปลือกเจ้า ความชื้น 15% (ช่วงสัปดาห์ที่ 26 ต.ค. – 1 พ.ย. 2569)

 โดยราคาที่เกษตรกรขายได้ทั่วประเทศ ข้าวเปลือกเจ้านาปีหอมมะลิ ราคาเฉลี่ยสัปดาห์ตันละ 16,144 บาท ลดลงจากตันละ 16,394 บาทในสัปดาห์ก่อน หรือลดลง1.52%  ,ข้าวเปลือกเจ้า ความชื้น 15% ราคาเฉลี่ยตันละ 8,755 บาท ลดลงจากตันละ 8,842 บาทหรือลดลง0.98%

       ด้านราคาส่งออก (เอฟโอบี) ข้าวหอมมะลิไทย 100% (ใหม่) ราคาเฉลี่ยตันละ 1,154 ดอลลาร์ หรือ 38,686 บาทต่อตัน  สูงขึ้นจากตันละ 1,144 ดอลลาร์ หรือ 38,138 บาทต่อตัน  ในสัปดาห์ก่อน หรือเพิ่มขึ้น 0.87% และสูงขึ้นในรูปเงินบาทตันละ 548 บาท

ข้าวโลกยังแข่งดุผวาเวียดนาม-กัมพูชาแย่งตลาด

ข้าวขาว 5% ราคาเฉลี่ยตันละ 492 ดอลลาร์ หรือ  16,494 บาทต่อตัน  ลดลงจากตันละ 494 ดอลลาร์ หรือ 16,469 บาทต่อตัน ในสัปดาห์ก่อน หรือลดลง 0.40% แต่สูงขึ้นในรูปเงินบาทตันละ 25 บาท

ข้าวนึ่ง 5% ราคาเฉลี่ยตันละ 504 ดอลลาร์ หรือ 16,896 บาทต่อตัน ลดลงจากตันละ 506 ดอลลาร์ หรือ 16,869 บาทต่อตัน ในสัปดาห์ก่อน หรือลดลง0.40 %แต่สูงขึ้นในรูปเงินบาทตันละ 27 บาท

“โดยภาพรวม ราคาข้าวเปลือกที่เกษตรกรขายได้ลดลงทั้งสองชนิด ส่วนราคาส่งออกข้าวขาว 5% และข้าวนึ่ง 5% ลดลงในรูปดอลลาร์สหรัฐฯ แต่สูงขึ้นในรูปเงินบาท”

นายโชคชัย เศรษฐีวรรณ รักษาการนายกสมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย   กล่าวว่า การประเมินสถานการณ์ตลาดปีนี้ผลผลิตและราคาอยู่ในเกณฑ์ดี แต่ต้องระวังคู่แข่งสำคัญอย่างกัมพูชาและเวียดนามที่ผลิตข้าวหอมมะลิราคาถูกกว่าไทย 30–40% ซึ่งอาจทำให้ไทยสูญเสียตลาดส่งออกในอนาคต หากไม่เร่งลดต้นทุนและพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อเพิ่มผลผลิตให้สอดคล้องกับต้นทุนที่ปรับเพิ่มขึ้น

พ.ย. 2569 จะมีผลผลิตออกสูงตลาดประมาณ 15.884 ล้านตันข้าวเปลือก หรือคิดเป็น 61.53% ของผลผลิตข้าวนาปีทั้งหมด กำลังเป็นบทเฉลยเดิมพันของชาวนาว่ารายได้ปีนี้จะคุ้มค่ากัับต้นทุนที่สูงอย่างต่อเนื่องหรือไม่