“ศุภจี” ยืนพร้อมเปิดเผยรายละเอียดข้อตกลงภาษีไทย-สหรัฐ “อัทธ์ พิศาลวานิช” ชี้ดีล ART ยังไม่จบ จับตาภาษีตอบโต้ ภาษีมาตรา 301 ต้องเจรจาต่อ ทำไทยเสียเปรียบมาเลเซีย-อินโดฯ ด้าน “เวียดนาม” แม้ภาษีสูงกว่าแต่ได้เปรียบต้นทุน ชี้ รัฐ ต้องเร่งวางแผนผลกระทบสินค้าเกษตร “สุริยะ” นัดหารือรับมือผลกระทบ 19 พ.ย.นี้
KEY POINTS
- ไทยและสหรัฐฯ ได้ลงนามแถลงการณ์ร่วมเพื่อยืนยันการบรรลุข้อสรุปสาระสำคัญของความตกลงการค้าต่างตอบแทน (ART) ซึ่งจะช่วยให้ไทยได้รับอัตราภาษีที่เอื้อต่อการแข่งขันในตลาดสหรัฐฯ
- ข้อตกลงดังกล่าวมีเงื่อนไขให้ไทยต้องเปิดตลาดสินค้าเกษตรให้สหรัฐฯ มูลค่า 2,600 ล้านดอลลาร์ ซึ่งสร้างความกังวลถึงผลกระทบต่อเกษตรกรไทย โดยเฉพาะประเด็นเนื้อหมูที่ใช้สารเร่งเนื้อแดง
- กระทรวงเกษตรและสหกรณ์กำลังเร่งประเมินผลกระทบและเตรียมวางมาตรการรับมือ เพื่อรักษาผลประโยชน์ของเกษตรกรและผู้บริโภคในประเทศ
- ไทยยังคงต้องเจรจาต่อรองเกี่ยวกับอัตราภาษีตามมาตรา 301 ซึ่งหากไม่สามารถตกลงเงื่อนไขการเปิดตลาดสินค้าบางรายการได้ อาจมีความเสี่ยงที่จะเผชิญมาตรการภาษีเพิ่มเติม
การลงนามแถลงการณ์ร่วมระหว่างไทยและสหรัฐวันที่ 17 พ.ย.2569 เพื่อยืนยันการบรรลุข้อสรุปสาระสำคัญของความตกลงการค้าต่างตอบแทน (Agreement on Reciprocal Trade : ART) เป็นก้าวสำคัญของการเจรจาการค้าระหว่างหลังไทยเผชิญแรงกดดันจากนโยบายภาษีต่างตอบแทนของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์
สำหรับการลงนามแถลงการณ์ร่วมครั้งนี้เป็นครั้งที่ 2 ระหว่างไทยกับสหรัฐ และทั้ง 2 ฉบับลงนามโดยนายโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐ และนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี
ครั้งที่ 1 วันที่ 26 ต.ค.2568 ลงนามแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยกรอบความตกลงการค้าต่างตอบแทนไทย-สหรัฐ (Joint Statement on a Framework for a United States-Thailand Agreement on Reciprocal Trade) เพื่อกำหนดกรอบความร่วมมือและแนวทางการเจรจาก่อนเจรจารายละเอียด
ครั้งที่ 2 วันที่ 17 พ.ย.2569 ลงนามแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยความตกลงระหว่างสหรัฐและไทยว่าด้วยการค้าต่างตอบแทน (Joint Statement on an Agreement Between the United States of America and the Kingdom of Thailand on Reciprocal Trade) เพื่อยืนยันการบรรลุข้อสรุปสาระสำคัญการเจรจา
สำหรับการลงนามครั้งที่ 2 ได้รับเสียงสนับสนุนจากสภาหอการค้าแห่งประเทศไทยและสภาผู้ส่งสินค้าทางเรือแห่งประเทศไทย (สรท.) ซึ่งมองเป็นสัญญาณบวกช่วยลดความไม่แน่นอนการส่งออก และรักษาตลาดสหรัฐที่มีมูลค่าถึง 2.37 ล้านล้านบาท
ทั้งนี้ภาคเอกชนต้องการให้รัฐบาลเปิดเผยรายละเอียดข้อตกลง โดยเฉพาะอัตราภาษีและเงื่อนไขที่ไทยต้องแลกเพื่อประเมินผลกระทบและเตรียมความพร้อมรับมือได้
นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ กล่าวว่า การลงนามแถลงการณ์ร่วมครั้งนี้ทำให้ไทยได้รับอัตราภาษีเอื้อต่อการแข่งขัน และทัดเทียมหรือดีกว่าประเทศที่ลงนาม ART กับสหรัฐแล้ว
“ความตกลงนี้เกี่ยวข้องกับหลายภาคส่วน และแต่ละฝ่ายย่อมมีทั้งโอกาสและข้อกังวลที่แตกต่างกัน จึงอยากให้ทุกคนได้รับข้อมูลครบถ้วน และมีโอกาสแสดงความคิดเห็นในกระบวนการที่จะเกิดขึ้นต่อจากนี้” นางศุภจี กล่าว
ชี้ข้อแตกต่างการลงนาม 2 ฉบับ
รศ.ดร.อัทธ์ พิศาลวานิช อาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต กล่าวว่า ไทยและสหรัฐต้องดำเนินกระบวนการภายในเพื่อจัดทำรายละเอียดทางกฎหมาย เตรียมการลงนาม และกำหนดขั้นตอนการมีผลบังคับใช้
ทั้งนี้มีข้อสังเกตสำคัญ คือ ชื่อแถลงการณ์ร่วมทั้ง 2 ฉบับ แตกต่างกัน โดยฉบับแรกมีคำว่า “Framework” หรือกรอบความตกลง สะท้อนถึงการกำหนดกรอบการเจรจา
ขณะที่ฉบับที่ 2 ใช้คำว่า “Agreement” ซึ่งสะท้อนความคืบหน้าการเจรจาที่เข้าขั้นการบรรลุข้อสรุปสาระสำคัญ แต่ยังไม่ใช่ความตกลงฉบับสมบูรณ์ที่ผ่านกระบวนการทางกฎหมายและมีผลบังคับใช้
สำหรับอัตราภาษี 19% เป็นกรอบภาษีที่ไทยได้รับภายใต้นโยบายภาษีตอบโต้ของสหรัฐ ซึ่งเดิมประกาศอัตราภาษีสำหรับไทย 36% เมื่อวันที่ 2 เม.ย.2568 ก่อนลดเหลือ 19% มีผลวันที่ 7 ส.ค.2568
ต่อมาสหรัฐใช้มาตรา 122 แห่งกฎหมายการค้า ค.ศ.1974 (Trade Act of 1974) กำหนดภาษีนำเข้าเพิ่มชั่วคราว 10% สำหรับสินค้าจากไทยและประเทศคู่ค้าตามขอบเขตและข้อยกเว้น โดยมีผลวันที่ 24 ก.พ.2569 เป็นเวลา 150 วัน และสิ้นสุดวันที่ 24 ก.ค.2569 ดังนั้น มาตรการดังกล่าวจึงไม่ใช่ภาษีที่ยังเรียกเก็บในปัจจุบัน
ไทยยังต้องติดตามการใช้มาตรา 301
ขณะนี้กรอบภาษีที่ไทยยังต้องติดตามภายใต้ ART คือ อัตราภาษีตอบโต้เดิม 19% รวมถึงภาษีตามมาตรา 301 ที่มีประเด็นเกี่ยวข้องแรงงานบังคับและกำลังการผลิตส่วนเกินเชิงโครงสร้าง โดยอัตราภาษีบางประเด็นที่ไทยต้องเผชิญ 12.5% และพยายามเจรจาให้เหลือ 10% ให้ใกล้เคียงคู่แข่งในภูมิภาค
ทั้งนี้ยังต้องติดตามว่าภาษีตามมาตรา 301 ประเด็นกำลังการผลิตส่วนเกินเชิงโครงสร้างจะกำหนดอัตราใด และส่งผลต่ออัตราภาษีรวมของสินค้าไทยในตลาดสหรัฐอย่างไร
วัดใจรัฐบาลแลกเปิดตลาดสินค้าเกษตร
ภายใต้แถลงการณ์ร่วมพบว่าไทยมีกรอบการเปิดตลาดสินค้าให้สหรัฐระดับสูง โดยระบุการเปิดตลาดสินค้าสหรัฐในรายการที่กำหนดให้ได้รับสิทธิภาษี 0% เพื่อแลกการได้รับอัตราภาษีที่เอื้อการแข่งขันสินค้าไทยในตลาดสหรัฐ
นอกจากนี้ กรอบการเจรจาครอบคลุมการนำเข้าสินค้าเกษตรจากสหรัฐมูลค่า 2,600 ล้านดอลลาร์ รวมถึงสินค้าและบริการด้านพลังงานและอากาศยาน โดยมีเป้าหมายลดความไม่สมดุลทางการค้าของสหรัฐ
ทั้งนี้การเปิดตลาดสินค้าเกษตร โดยเฉพาะอาหารสัตว์ พืชพลังงานและเนื้อหมู ยังเป็นประเด็นต้องติดตามเพราะอาจกระทบผู้ผลิตและเกษตรกรไทย
กรณีเนื้อหมู ไทยยืนยันมาตลอดจะไม่เปิดตลาดเนื้อหมูจากสหรัฐที่ใช้สารเร่งเนื้อแดง ซึ่งอาจเป็นประเด็นที่สหรัฐใช้ต่อรองขั้นตอนการเจรจารายละเอียดของความตกลงฉบับสมบูรณ์
หากไทยไม่สามารถตกลงเงื่อนไขการเปิดตลาดสินค้าบางรายการได้ อาจมีความเสี่ยงที่สหรัฐจะลดจำนวนรายการสินค้าที่ได้รับสิทธิยกเว้นภาษี 0% จากเดิม 1,907 รายการ หรือคงอัตราภาษีเดิมที่ 19% รวมถึงอาจเผชิญมาตรการภาษีเพิ่มเติมตามมาตรา 301 ในประเด็นกำลังการผลิตส่วนเกิน
ม.301 ทำไทยเสียเปรียบมาเลเซีย-อินโดฯ
รศ.ดร.อัทธ์ กล่าวว่า เมื่อเทียบประเทศในอาเซียนพบว่าไทยมีจุดเสียเปรียบด้านภาษี โดยเฉพาะมาตรการภาษีตามมาตรา 301 ซึ่งไทยอยู่ที่ 12.5% ขณะที่มาเลเซียและอินโดนีเซียอยู่ที่ 10% ส่วนอัตราภาษีตอบโต้เดิมภายใต้กรอบ ART ของทั้ง 3 ประเทศอยู่ที่ 19% เท่ากัน
ดังนั้นหากไทยเจรจาลดภาษีตามมาตรา 301 จาก 12.5% เหลือ 10% ได้จะลดความเสียเปรียบต้นทุนภาษีสินค้าไทยและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันหลายกลุ่มสินค้า
ด้านศักยภาพการผลิตพบว่ามาเลเซียได้เปรียบไทยกลุ่มเครื่องใช้ไฟฟ้า ปิโตรเคมี และผลิตภัณฑ์ยาง ขณะที่อินโดนีเซียได้เปรียบในสินค้าเกษตรสด ยางพาราดิบและน้ำมันพืช ส่วนไทยมีจุดเด่นในสินค้าเกษตรแปรรูป
“เวียดนาม”ได้เปรียบต้นทุนการผลิต
สำหรับเวียดนาม แม้อัตราภาษีตอบโต้เดิมภายใต้กรอบ ART อยู่ที่ 20% และภาษีตามมาตรา 301 อีก 12.5% รวมเป็น 32.5% แต่มีข้อได้เปรียบจากขนาดเศรษฐกิจและกำลังการผลิตใหญ่กว่า ต้นทุนการผลิตต่ำกว่า รวมถึงความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นกับสหรัฐในอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ จึงมีโอกาสสร้างความได้เปรียบในการเจรจาลดภาษีระยะต่อไป
ทั้งนี้ การที่ไทยจะเจรจาลดภาษีตามมาตรา 301 จาก 12.5% เหลือ 10% เท่ากับมาเลเซียและอินโดนีเซียหรือไม่ ขึ้นกับการสร้างความเชื่อมั่นให้สำนักงานผู้แทนการค้าสหรัฐ (USTR) โดยเฉพาะมาตรการแก้ปัญหาแรงงานบังคับและการสวมสิทธิ์ส่งออก (Transshipment)
กรณีเลวร้าย“ไทย”โดนภาษีรวม 31.5%
ดร.อัทธ์ กล่าวว่า สาเหตุที่ไทยเกินดุลกับสหรัฐเพิ่มขึ้นมากช่วง 2 ปีของรัฐบาลทรัมป์ ส่วนหนึ่งมาจากความไม่แน่นอนนโยบายภาษีและนโยบาย China Plus One ที่ทำให้ผู้นำเข้าสหรัฐเร่งนำเข้าสินค้าล่วงหน้า เนื่องจากกังวลต้องเผชิญการขึ้นภาษีในอนาคต
สำหรับกรณีเลวร้ายที่สุดที่ไทยต้องเผชิญอัตราภาษีรวม 31.5% ประเมินว่าปริมาณการส่งออกของไทยไปสหรัฐจะลดลงแน่นอน
อย่างไรก็ตาม ไทยไม่เสียเปรียบคู่แข่งในอาเซียนอย่างโดดเดี่ยว เนื่องจากมาเลเซียและอินโดนีเซียอาจเผชิญภาษีรวม 30.5% ขณะที่เวียดนามอยู่ที่ 32.5% ทำให้ส่วนต่างภาษีระหว่างประเทศอยู่ที่ 1% ซึ่งอาจไม่ส่งผลต่อความสามารถในการแข่งขันมากนัก
กระทรวงเกษตรฯ หารือผลกระทบ
นายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า ได้สั่งการทุกหน่วยงานในสังกัดเร่งตรวจสอบรายละเอียดและผลกระทบด้านการเกษตรจากข้อตกลงดังกล่าวแล้ว รวมทั้งวันที่ 19 พ.ย.2569 จะประชุมวางมาตรการรับมือผลกระทบต่อภาคการเกษตร โดยยืนยันให้ความสำคัญสูงสุดในการรักษาผลประโยชน์เกษตรกรและผู้บริโภคไทย
ทั้งนี้ การลงนามดังกล่าวรัฐบาลมีเป้าหมายรักษาตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย โดยเปิดตลาดตามเงื่อนไขที่ทั้ง 2 ฝ่ายตกลงกัน ซึ่งไม่ใช่การเปิดเสรีโดยปราศจากหลักเกณฑ์ พร้อมคำนึงถึงผลกระทบต่อเกษตรกร ผู้ผลิต และผู้ประกอบการภายในประเทศ





