วันพฤหัสบดี ที่ 19 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

‘สมคิด’ ห่วงเศรษฐกิจไทยโตต่ำรั้งท้ายอาเซียน หวั่นถูก ‘เวียดนาม’ แซงใน 5 ปี 

"สมคิด" เตือนเศรษฐกิจไทยโตต่ำรั้งท้ายอาเซียน หากยังโตเพียง 2.5% ต่อปี อาจถูกเวียดนามแซงใน 5 ปี ห่วงปัญหาโครงสร้างรุมเร้า ทั้งภาวะขาดดุลคู่ การลงทุนภาคเอกชนต่ำ และหนี้ครัวเรือนที่บั่นทอนกำลังซื้อ มองอุปสรรคสำคัญในการปฏิรูปคือการเมืองที่ขาดเสถียรภาพและธรรมาภิบาล

นายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์ อดีตรองนายกรัฐมนตรี และอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง เปิดเผยว่า สถานการณ์เศรษฐกิจไทยกำลังเผชิญภาวะเติบโตต่ำเรื้อรัง ต่อเนื่องมาอย่างยาวนานเกือบ 20 ปี โดยอัตราการขยายตัวทางเศรษฐกิจ หรือ จีดีพี ในระดับ 5% ครั้งสุดท้ายเกิดขึ้นเมื่อปี 2549-2550 หลังจากนั้นก็ชะลอตัวลงจนปัจจุบันเติบโตอยู่ในระดับที่รั้งท้ายกลุ่มประเทศอาเซียน 

โดยหากเปรียบเทียบกับเวียดนามเมื่อ 10 ปีก่อน ที่เคยเป็นเพียงประเทศในกลุ่ม CLMV ที่อยู่ท้ายแถว แต่ปัจจุบันเวียดนามสามารถขยายตัวได้สูงถึงปีละ 7-8% และกลายเป็นฐานผลิตอุตสาหกรรมที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งในภูมิภาค 

ในการนี้ นายสมคิด กล่าวว่า หากเศรษฐกิจไทยยังคงเติบโตเฉลี่ยเพียง 2.5% ต่อปีโดยไม่มีการปฏิรูปโครงสร้างใด ๆ ภายในเวลาอีกเพียง 5 ปี ขนาดเศรษฐกิจของเวียดนาม จะขยายตัวแซงหน้าประเทศไทย ขณะที่มาเลเซียจะมีรายได้ต่อหัวสูงกว่าไทย และอินโดนีเซียจะมุ่งหน้าดึงดูดการลงทุนด้วยฐานทรัพยากรและประชากร 

โดยการปล่อยให้ไทยโตช้าเช่นนี้ ไม่เพียงแต่ทำให้ไทยสุ่มเสี่ยงเดินตามรอยความถดถอยในอดีตของฟิลิปปินส์ แต่ยังถือเป็นการสูญเสียโอกาสครั้งใหญ่ของคนรุ่นหลัง

“ถ้าเราดูการเติบโตของไทยในปัจจุบันที่ 2.5% เทียบกับเวียดนามที่ 7-8% อีกเพียง 5 ปี ถ้าเราไม่เปลี่ยนแปลง เวียดนามจะมีขนาดเศรษฐกิจใหญ่กว่าไทย มาเลเซียไม่ต้องพูดถึง จีดีพีต่อหัวประชากรสูงอยู่แล้ว อินโดนีเซียก็เป็นชาติใหญ่ เขาสามารถใช้แร่ธาตุของเขา ประชากรของเขา ดึงดูดทุกๆ อย่างไปสู่อินโดนีเซียได้”

นอกจากนี้ ในด้านความเปราะบางเชิงโครงสร้าง นายสมคิด ชี้ว่า การที่ประเทศประสบภาวะขาดดุลการค้า และขาดดุลการคลังไปพร้อมกัน หรือที่เรียกว่าภาวะ “ขาดดุลคู่” (Double Deficit) คือสัญญาณอันตราย 

ทั้งนี้ คาดว่าเกิดจากภาคการส่งออกของไทยที่ชะลอความแข็งแกร่งลง หลังจากที่ไม่สามารถสร้างอุตสาหกรรม S-Curve ใหม่ที่มีมูลค่าสูงได้ทัน ทำให้ดุลการค้าของไทยพลิกกลับมาขาดดุลสะสมอย่างต่อเนื่อง หลายหมื่นล้านดอลลาร์

ขณะเดียวกัน ดุลการคลังประสบปัญหาการจัดเก็บรายได้ จนรัฐบาลต้องบีบเค้นเงินปันผลจากรัฐวิสาหกิจมาใช้จ่าย และต้องพึ่งพาการกู้เงินจนหนี้สาธารณะพุ่งสูงใกล้ระดับ 70% ของจีดีพี อีกทั้งงบประมาณแผ่นดินกว่า 80% ต้องนำไปจ่ายเป็นเงินเดือนข้าราชการ เหลืองบสำหรับการลงทุนพัฒนาประเทศจริงเพียง 20% เท่านั้น 

นอกจากนี้ การลงทุนภาคเอกชนลดลงจากระดับ 30% ในอดีตเหลือเพียง 15–16% ของจีดีพี ผนวกกับปัญหาหนี้สินครัวเรือนที่พุ่งสูงเฉลี่ย 800,000 บาทต่อครัวเรือน ขณะที่เกษตรกรกว่า 30% ของประเทศสร้างมูลค่าจีดีพีได้เพียง 10% ส่งผลให้อำนาจซื้อในประเทศอ่อนแออย่างหนัก

โดยชี้ว่าปัญหาเหล่านี้ต่างเป็นปัญหาที่มาตรการกระตุ้นการบริโภคระยะสั้น เช่น โครงการ "คนละครึ่ง" ไม่สามารถแก้ปัญหาได้ในระยะยาว เพราะเมื่อเงินหมด กำลังซื้อก็ซบเซาลงเหมือนเดิม

อย่างไรก็ดี นายสมคิด มองว่า ท่ามกลางระเบียบโลกใหม่ที่ปั่นป่วนจากปัญหาภูมิรัฐศาสตร์ ความขัดแย้งของมหาอำนาจ และนโยบายการค้าของสหรัฐ ได้เปิดโอกาสให้อาเซียนและไทยกลายเป็นหมุดหมายของการย้ายฐานการผลิต เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่มีความปลอดภัยสูง 

สะท้อนผ่านกลุ่มทุนต่างชาติหลั่งไหลเข้ามาลงทุนในอุตสาหกรรมเทคโนโลยีแห่งอนาคต เช่น ดาต้าเซ็นเตอร์, อีวี และชิป/เซมิคอนดักเตอร์ 

ทั้งนี้ ประเทศไทยต้องเลือกรับการลงทุนอย่างมียุทธศาสตร์ โดยเฉพาะโครงการดาต้าเซ็นเตอร์ซึ่งใช้พลังงานและทรัพยากรน้ำมหาศาล โดยรัฐบาลและ BOI รวมถึงต้องเลือกรองรับเทคโนโลยีที่จะนำมาต่อยอดกับจุดแข็งที่แท้จริงของประเทศไทย เช่น ภาคการเกษตร อาหาร และอุตสาหกรรมสุขภาพ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับประเทศอย่างแท้จริง

ท้ายที่สุด นายสมคิด กล่าวด้วยว่า การเมืองคือต้นน้ำและโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญที่สุดของประเทศ หากการเมืองไม่นิ่งและขาดเสถียรภาพ จะไม่สามารถปฏิรูปการคลัง ระบบราชการ หรือโครงสร้างเศรษฐกิจใดๆ ได้เลย ดังนั้น ไทยจำเป็นต้องสร้างการเมืองที่มี ธรรมาภิบาล (Governance) เพื่อดึงดูดคนรุ่นใหม่และคนดีเข้ามาทำงานบริหารประเทศ 

ขณะเดียวกัน ประชาชนไทยจะต้องปลุกตนเองให้ตื่นรู้ ไม่ชินชากับภาวะเศรษฐกิจโตต่ำ คอร์รัปชัน หรือการรอคอยเงินช่วยเหลือระยะสั้นจนสูญเสียพลวัตการพัฒนา โดยร่วมกันยึดมั่นในหลักคำสอนของอาจารย์สังเวียน อินทรวิชัย ที่ว่า

"สิ่งที่ถูกคือสิ่งที่ถูก แม้ไม่มีใครทำ สิ่งที่ผิดคือสิ่งที่ผิด แม้ทุกคนจะทำ"

เพื่อใช้อำนาจของประชาชนกำกับให้นักการเมืองดำเนินนโยบายตามหลักธรรมาภิบาล นำพาประเทศไทยก้าวข้ามวิกฤตเศรษฐกิจได้อย่างยั่งยืน

“สิ่งที่น่ากลัวที่สุดคือการที่คุณสูญเสียพลวัตแห่งการพัฒนา สูญเสียแรงบันดาลใจที่จะเป็นเสือตัวที่ 5 คุณจะเริ่มเคยชินกับมัน เคยชินกับการรอคอยการช่วยเหลือ เคยชินกับการให้คนละครึ่ง มันกลายเป็นสิ่งที่เราเสพในทุกวัน ๆ จนกระทั่งเราไม่มีความคิดที่จะเป็นเสืออีกแล้ว และยอมเป็นแมวป่วยอย่างนี้”