จีนประกาศระเบียบขึ้นทะเบียนผู้ส่งออก-นำเข้าอาหารฉบับใหม่ ลดข้อมูลเอกสารเหลือ 3 วันทำการ พร้อมให้ทะเบียนมีผลไม่จำกัดอายุ แต่เพิ่มความเข้มงวดตรวจสอบย้อนกลับ ผู้ส่งออกอาหารไทยต้องเช็กทะเบียน รหัสบริษัท และข้อมูลสำแดงสินค้าให้ตรงกัน ก่อนส่งออกไปจีน ป้องกันสินค้าติดด่าน
KEY POINTS
- จีน (GACC) ประกาศใช้ระเบียบใหม่ในการขึ้นทะเบียนผู้ส่งออกอาหารนำเข้า ซึ่งผู้ส่งออกไทยต้องขึ้นทะเบียน โดยมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 23 ต.ค. 2569
- ระเบียบใหม่ช่วยอำนวยความสะดวกให้ผู้ส่งออก โดยลดจำนวนข้อมูลที่ต้องใช้ในการลงทะเบียน ลดระยะเวลาพิจารณาคำขอเหลือ 3 วันทำการ และยกเลิกการกำหนดวันหมดอายุของทะเบียน
- แม้ขั้นตอนจะง่ายขึ้น แต่จีนเพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสอบข้อมูลย้อนกลับ โดยผู้ส่งออกต้องระบุรหัสทะเบียน GACC ในการสำแดงสินค้าให้ถูกต้อง
- ผู้ส่งออกที่มีทะเบียนเดิมอยู่แล้วสามารถใช้ต่อไปได้หากข้อมูลเป็นปัจจุบัน แต่หากมีการเปลี่ยนแปลงข้อมูลต้องแจ้งแก้ไขภายใน 60 วัน
สำนักงานส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ (สคต.) ณ เมืองกวางโจว สาธารณรัฐประชาชนจีน รายงานว่า สำนักงานศุลกากรแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน (General Administration of Customs of China: GACC) ประกาศใช้ระเบียบการขึ้นทะเบียนผู้ส่งออกและผู้นำเข้าอาหารฉบับใหม่ ตามประกาศฉบับที่ 150 ประจำปี 2569 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 23 ต.ค. 2569 แทนระเบียบเดิมที่ใช้มาตั้งแต่ปี 2555
โดยมีเป้าหมายลดภาระเอกสาร อำนวยความสะดวกทางการค้า และเพิ่มประสิทธิภาพการกำกับดูแลความปลอดภัยอาหารนำเข้า
สาระสำคัญของระเบียบใหม่ที่ผู้ส่งออกไทยต้องทราบ คือ การปรับลดข้อมูลที่ต้องใช้ในการขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการทั้งสองกลุ่ม ได้แก่ ผู้ส่งออกอาหารหรือผู้แทนในต่างประเทศ และผู้นำเข้าอาหารในจีน ควบคู่กับการลดระยะเวลาพิจารณาคำขอเหลือเพียง 3 วันทำการ และยกเลิกการกำหนดวันหมดอายุของทะเบียน
สำหรับผู้ส่งออกอาหารหรือผู้แทนในต่างประเทศ รวมถึงผู้ประกอบการไทยที่ส่งสินค้าอาหารเข้าสู่ตลาดจีน ยังคงต้องยื่นคำขอขึ้นทะเบียนต่อ GACC
โดยกรอกแบบฟอร์มข้อมูลผู้ส่งออกหรือผู้แทนในต่างประเทศ แต่ระเบียบใหม่ลดจำนวนรายการข้อมูลจากเดิม 20 รายการ เหลือ 10 รายการ เมื่อผ่านการขึ้นทะเบียนจะได้รับรหัสทะเบียน ซึ่งต้องนำไปใช้ในการสำแดงสินค้าอาหารนำเข้าจีน
ส่วนผู้นำเข้าอาหารในจีนต้องเป็นผู้ประกอบธุรกิจที่ถูกต้องตามกฎหมาย และขึ้นทะเบียนเป็นผู้ประกอบการนำเข้าและส่งออกกับศุลกากรจีนแล้ว หรือดำเนินการพร้อมกับการขึ้นทะเบียนผู้นำเข้าอาหาร
โดยยื่นแบบฟอร์มต่อสำนักงานศุลกากรในพื้นที่ตั้งของบริษัท ซึ่งลดจำนวนรายการข้อมูลจาก 20 รายการ เหลือ 16 รายการ นอกจากนี้ ยังปรับประเภทสินค้าอาหารที่ใช้ในการขึ้นทะเบียนของผู้ประกอบการทั้งสองกลุ่มให้สอดคล้องกับประเภทสินค้าของสถานประกอบการผลิตอาหารในต่างประเทศ
การเปลี่ยนแปลงที่ช่วยลดขั้นตอนให้ผู้ประกอบการ คือ การลดระยะเวลาพิจารณาคำขอขึ้นทะเบียนผู้นำเข้าอาหารในจีนจาก 5 วันทำการ เหลือ 3 วันทำการ และกำหนดระยะเวลาพิจารณาคำขอของผู้ส่งออกหรือผู้แทนในต่างประเทศไว้ 3 วันทำการเช่นกัน
โดยเริ่มนับจากวันที่ได้รับคำขอที่มีข้อมูลครบถ้วน หากเอกสารไม่ครบ ศุลกากรต้องแจ้งรายการข้อมูลที่ต้องแก้ไขทั้งหมดภายใน 3 วันทำการ
ขณะเดียวกัน ระเบียบใหม่กำหนดให้ทะเบียนมีผลใช้ได้โดยไม่จำกัดระยะเวลา ผู้ประกอบการจึงไม่ต้องดำเนินการต่ออายุทะเบียนตามรอบเวลาเหมือนที่ผ่านมา
อย่างไรก็ตาม หากมีการเปลี่ยนแปลงข้อมูลต้องแจ้งแก้ไขภายใน 60 วัน ส่วนผู้นำเข้าในจีนที่ย้ายสถานประกอบการต้องยื่นแก้ไขข้อมูลต่อสำนักงานศุลกากรในพื้นที่แห่งใหม่โดยไม่ล่าช้า
ทั้งนี้ สามารถดำเนินการขึ้นทะเบียน แก้ไข หรือยกเลิกทะเบียนผ่านระบบ International Trade Single Window หรือระบบบริการภาครัฐของศุลกากรจีน
แม้จีนจะลดขั้นตอนการขึ้นทะเบียน แต่ยังเพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสอบข้อมูลและการตรวจสอบย้อนกลับสินค้าอาหารนำเข้า โดยกำหนดให้การสำแดงสินค้าต้องระบุชื่อผู้ส่งออกและผู้นำเข้า รหัสทะเบียนของผู้ส่งออกหรือผู้แทนในต่างประเทศ และรหัสเครดิตทางสังคมแบบรวม (Unified Social Credit Code) ของผู้นำเข้าในจีนให้ถูกต้อง เพื่อให้สามารถตรวจสอบแหล่งที่มาและผู้เกี่ยวข้องกับสินค้าได้อย่างชัดเจน
นอกจากนี้ GACC ยังมีอำนาจตรวจสอบเอกสาร เรียกขอข้อมูลเพิ่มเติม และตรวจสอบสถานประกอบการ หากพบว่าข้อมูลไม่ตรงกับข้อเท็จจริง สามารถสั่งให้ผู้ประกอบการแก้ไขภายในระยะเวลาที่กำหนด
รวมถึงมีอำนาจยกเลิกทะเบียนในกรณีที่ผู้ประกอบการเลิกกิจการ ล้มละลาย ถูกเพิกถอนทะเบียนหรือใบอนุญาตประกอบธุรกิจ หรือยื่นคำขอยกเลิกทะเบียนด้วยตนเอง
สำหรับผู้ส่งออกอาหารไทยที่ยังไม่เคยขึ้นทะเบียนกับ GACC ควรตรวจสอบประเภทสินค้าและดำเนินการขึ้นทะเบียนให้ถูกต้องก่อนส่งออก ส่วนผู้ประกอบการที่มีทะเบียนอยู่แล้วและข้อมูลยังเป็นปัจจุบัน สามารถใช้ทะเบียนเดิมต่อไปได้โดยไม่ต้องยื่นขึ้นทะเบียนใหม่
แต่หากมีการเปลี่ยนแปลงชื่อบริษัท ที่อยู่ หรือข้อมูลติดต่อ ต้องดำเนินการแก้ไขภายในเวลาที่กำหนด พร้อมแจ้งผู้นำเข้าในจีนให้รับทราบ เพื่อให้ข้อมูลของทั้งสองฝ่ายตรงกันในระบบศุลกากร
สคต. ณ เมืองกวางโจว ประเมินว่า การปรับปรุงระเบียบครั้งนี้เป็นโอกาสสำหรับผู้ส่งออกอาหารไทย โดยเฉพาะผู้ประกอบการรายใหม่ที่ต้องการเข้าสู่ตลาดจีน เนื่องจากช่วยลดภาระเอกสารและระยะเวลาการขึ้นทะเบียน ทำให้การเริ่มต้นทำธุรกิจมีความสะดวกมากขึ้น
แต่ในอีกด้านหนึ่ง ผู้ประกอบการต้องให้ความสำคัญกับความถูกต้องของข้อมูลและระบบตรวจสอบย้อนกลับมากกว่าเดิม
สิ่งที่ผู้ส่งออกไทยควรเร่งดำเนินการ คือ ตรวจสอบสถานะทะเบียน GACC ชื่อบริษัท ที่อยู่ และรหัสทะเบียนให้ตรงกับเอกสารส่งออก รวมถึงประสานผู้นำเข้าและตัวแทนดำเนินพิธีการศุลกากรในจีนเพื่อยืนยันข้อมูลก่อนจัดส่งสินค้า พร้อมจัดเก็บเอกสารที่เกี่ยวข้องอย่างเป็นระบบ เพื่อรองรับการตรวจสอบจากทางการจีน
นอกจากนี้ ต้องไม่สับสนระหว่างการขึ้นทะเบียนผู้ส่งออกกับการขึ้นทะเบียนสถานประกอบการผลิตอาหารในต่างประเทศ ซึ่งเป็นคนละข้อกำหนด โดยผู้ประกอบการยังต้องตรวจสอบข้อกำหนดตามคำสั่ง GACC ฉบับที่ 280 รวมถึงเงื่อนไขการอนุญาตนำเข้าสินค้าอาหารแต่ละประเภทด้วย
การปรับกฎครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการลดขั้นตอนทางเอกสาร แต่เป็นการยกระดับระบบกำกับดูแลอาหารนำเข้าของจีน ผู้ส่งออกไทยที่เตรียมความพร้อมทั้งด้านทะเบียน ข้อมูลสินค้า และระบบตรวจสอบย้อนกลับ จะสามารถลดความเสี่ยงจากปัญหาเอกสาร การตรวจปล่อยสินค้าล่าช้า และต้นทุนที่อาจเพิ่มขึ้น พร้อมรักษาความต่อเนื่องทางการค้าและโอกาสในการขยายตลาดอาหารไทยในจีนได้ในระยะยาว
