ผ่าแผนดันนิคมอุตฯ ทะลุ 100 แห่ง ท่ามกลางภูมิรัฐศาสตร์ฉุดลงทุน

ท่ามกลางเศรษฐกิจโลกที่ผันผวนจากสงครามการค้า ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ และการปรับเปลี่ยนห่วงโซ่อุปทานโลก กำลังกลายเป็นจังหวะสำคัญที่ประเทศไทยต้องเร่งชิงความได้เปรียบในการดึงดูดการลงทุนและย้ายฐานการผลิต

ล่าสุดการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (กนอ.) เดินหน้าขยายพื้นที่อุตสาหกรรมรับคลื่นลงทุนรอบใหม่ หลังจำนวนนิคมอุตสาหกรรมทั่วประเทศเพิ่มต่อเนื่องเป็น 84 แห่ง พร้อมตั้งเป้าผลักดันนิคมอุตสาหกรรมไทยแตะ 100 แห่งภายใน 2-3 ปีข้างหน้า ท่ามกลางโจทย์ท้าทายในการยกระดับโครงสร้างพื้นฐาน พลังงานสะอาด และสาธารณูปโภค เพื่อรองรับอุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูงและรักษาขีดความสามารถการแข่งขันของประเทศ

นายสุเมธ ตั้งประเสริฐ ผู้ว่าการการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (กนอ.) เปิดเผย “กรุงเทพธุรกิจ” ว่า ข้อมูล ณ วันที่ 29 ต.ค. 2569 ปัจจุบัน กนอ. มีนิคมอุตสาหกรรมทั่วประเทศ 84 แห่ง และท่าเรือ 1 แห่ง ครอบคลุมพื้นที่ 18 จังหวัด มีพื้นที่รวม 216,631 ไร่ แบ่งเป็นนิคมอุตสาหกรรมที่เปิดดำเนินการแล้ว 75 แห่ง และยังไม่เปิดดำเนินการ 9 แห่ง ซึ่งมีพื้นที่ตามสัญญารวม 9,276 ไร่

ขณะที่พื้นที่คงเหลือสำหรับขายและให้เช่ามีทั้งสิ้น 24,367 ไร่ แบ่งเป็นพื้นที่ในนิคมอุตสาหกรรมที่ กนอ. บริหารงานเอง 1,636 ไร่ และนิคมอุตสาหกรรมร่วมดำเนินงาน 22,731 ไร่ ปัจจุบันมีโรงงานตั้งอยู่ในนิคมอุตสาหกรรมรวม 5,926 โรงงาน มีเงินลงทุนสะสม 11.58 ล้านล้านบาท และการจ้างงานกว่า 1,105,035 คน สะท้อนบทบาทของนิคมอุตสาหกรรมในฐานะฐานการผลิตสำคัญของเศรษฐกิจไทย

สำหรับ 5 กลุ่มอุตสาหกรรมหลักที่เข้ามาลงทุนในนิคมอุตสาหกรรมมากที่สุด ประกอบด้วย 1. การผลิตยานยนต์และอุปกรณ์ รวมถึงการซ่อมยานยนต์และอุปกรณ์ 2. เหล็กและผลิตภัณฑ์โลหะ 3. เครื่องใช้ไฟฟ้าและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ 4. ผลิตภัณฑ์พลาสติก และ 5. เคมีภัณฑ์และผลิตภัณฑ์เคมี ส่วน 5 สัญชาติที่มีการลงทุนสูงสุด ได้แก่ ญี่ปุ่น จีน สิงคโปร์ ฮ่องกง และสหรัฐอเมริกา

เปิดสถิติ 3 ปี นิคมฯ พุ่ง 69 สู่ 84 แห่ง

ทั้งนี้ หากพิจารณาการขยายตัวของนิคมอุตสาหกรรมในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา พบว่ามีอัตราการเติบโตอย่างต่อเนื่อง โดยเดือน ก.ย. 2567 มีนิคมอุตสาหกรรม 69 แห่ง ใน 16 จังหวัด เดือน ก.ย. 2568 เพิ่มเป็น 79 แห่ง ใน 17 จังหวัด และล่าสุดเดือน ก.ย. 2569 เพิ่มขึ้นเป็น 84 แห่ง ใน 18 จังหวัด

การเพิ่มขึ้นดังกล่าวเป็นผลจากนักลงทุนและผู้พัฒนานิคมอุตสาหกรรมเร่งจัดตั้งและขยายพื้นที่ เพื่อรองรับความต้องการของภาคอุตสาหกรรมที่เติบโตขึ้น โดยเฉพาะอุตสาหกรรมชิ้นส่วนยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ เซมิคอนดักเตอร์ และเครื่องจักรกล

ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีห่วงโซ่อุปทานเชื่อมโยงกับตลาดส่งออก รวมถึงอุตสาหกรรมเป้าหมายใหม่ที่มีแนวโน้มขยายตัวสูง เช่น ยานยนต์ไฟฟ้า (EV) และธุรกิจศูนย์ข้อมูล (Data Center) ส่งผลให้การขยายตัวของนิคมอุตสาหกรรมเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด

สำหรับปี 2569 การเพิ่มขึ้นของจำนวนนิคมอุตสาหกรรมส่วนหนึ่งมาจากการจัดตั้งนิคมอุตสาหกรรมส่วนขยาย ซึ่งเป็นการเพิ่มพื้นที่จากนิคมเดิมบนที่ดินกรรมสิทธิ์ของบริษัท ขณะที่การจัดตั้งนิคมอุตสาหกรรมแห่งใหม่ในปีนี้มี 3 โครงการ ได้แก่ โครงการนิคมอุตสาหกรรม 304 โครงการนิคมอุตสาหกรรม CP Digital Valley และโครงการนิคมอุตสาหกรรมปราจีนบุรี ซึ่งอยู่ระหว่างขั้นตอนการประกาศในราชกิจจานุเบกษา

ชี้วิกฤตโลกเปิดโอกาสไทยดึงย้ายฐานผลิต

นายสุเมธ กล่าวว่า ตั้งแต่ต้นปี 2569 นักลงทุนต้องเผชิญกับความไม่แน่นอนจากเศรษฐกิจโลก ทั้งนโยบายภาษีและมาตรการกีดกันทางการค้า ข้อจำกัดด้านภูมิรัฐศาสตร์ สถานการณ์สงคราม ความผันผวนของราคาพลังงาน วัตถุดิบและสินค้าโภคภัณฑ์ ตลอดจนต้นทุนโลจิสติกส์ที่ปรับตัวสูงขึ้น ปัจจัยเหล่านี้ส่งผลให้นักลงทุนบางส่วนชะลอการตัดสินใจลงทุนเพื่อประเมินสถานการณ์และความเสี่ยงในระยะข้างหน้า

อย่างไรก็ตาม กนอ. มองว่าประเทศไทยยังมีศักยภาพและแรงดึงดูดการลงทุน โดยเฉพาะพื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ที่มีความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐานและระบบสนับสนุนอุตสาหกรรม ขณะที่ความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจและภูมิรัฐศาสตร์โลกอาจกลายเป็นโอกาสสำคัญในการดึงดูดนักลงทุนที่ต้องการกระจายความเสี่ยงและย้ายฐานการผลิตมายังประเทศไทย

ทั้งนี้ กนอ. เร่งปรับตัวเพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของนิคมอุตสาหกรรม โดยมุ่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและสร้างระบบนิเวศที่เอื้อต่อการลงทุน โดยเฉพาะระบบพลังงานและสาธารณูปโภคอัจฉริยะ การพัฒนาระบบไฟฟ้าที่มีเสถียรภาพ การเพิ่มสัดส่วนการใช้พลังงานสะอาด และระบบโลจิสติกส์ที่มีประสิทธิภาพ เพื่ออำนวยความสะดวกและสร้างความได้เปรียบให้กับผู้ประกอบการ

นอกจากนี้ ยังให้ความสำคัญกับการสร้างข้อได้เปรียบด้านสิทธิประโยชน์และสภาพแวดล้อมการลงทุน เพื่อรองรับอุตสาหกรรมที่มีความซับซ้อนและใช้เทคโนโลยีขั้นสูง ซึ่งจะเป็นกลไกสำคัญในการดึงดูดเม็ดเงินลงทุนใหม่และยกระดับโครงสร้างอุตสาหกรรมไทยให้สามารถแข่งขันในห่วงโซ่อุปทานโลกได้

จับตา 3 ปัจจัยเสี่ยงกดดันต้นทุนลงทุน

อย่างไรก็ตาม ปัจจัยที่ กนอ. ต้องติดตามอย่างใกล้ชิด ได้แก่ การชะลอตัวของเศรษฐกิจโลกและเศรษฐกิจภูมิภาค ซึ่งอาจกระทบต่อความต้องการสินค้าและการตัดสินใจลงทุน อัตราดอกเบี้ยที่ยังอยู่ในระดับสูงซึ่งเพิ่มต้นทุนทางการเงินของผู้ประกอบการ รวมถึงความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนที่ส่งผลต่อต้นทุนการนำเข้าเครื่องจักร วัตถุดิบ และเทคโนโลยีจากต่างประเทศ

นอกจากนี้ ยังมีความเสี่ยงจากมาตรการกีดกันทางการค้าของสหรัฐ (US Tariffs) และมาตรการด้านสิ่งแวดล้อมของประเทศคู่ค้า โดยเฉพาะกลไกปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดนของสหภาพยุโรป (EU/CBAM) ซึ่งเพิ่มทั้งต้นทุนและความซับซ้อนในการดำเนินธุรกิจ โดยเฉพาะผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมที่มีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูง

รายงานข่าวระบุว่า ก่อนหน้านี้ กนอ. ได้กำหนดเป้าหมายตามแผนยุทธศาสตร์เพื่อผลักดันประเทศไทยก้าวสู่นิคมอุตสาหกรรมแห่งที่ 100 ภายใน 2-3 ปีข้างหน้า สะท้อนทิศทางการขยายตัวของพื้นที่อุตสาหกรรมไทย เพื่อรองรับคลื่นการลงทุนรอบใหม่ และเพิ่มโอกาสให้ประเทศไทยเป็นหนึ่งในฐานการผลิตสำคัญของภูมิภาค ท่ามกลางการปรับเปลี่ยนห่วงโซ่อุปทานและภูมิทัศน์เศรษฐกิจโลก