'ไทย'หนีวิกฤต'ฮอร์มุซ' กระจายแหล่งซื้อพลังงาน แต่ต้นทุนพุ่งกดค่าครองชีพ

ความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านที่รุนแรงขึ้นในต้นปี 2569 ส่งแรงสั่นสะเทือนต่อตลาดพลังงานโลก 

"ช่องแคบฮอร์มุซ" เป็นเส้นทางของน้ำมันดิบราว 20% ของการค้าโลก เรือบรรทุกน้ำมันดิบ 2 ล้านบาร์เรลที่มุ่งหน้ามาไทยเคยติดค้างที่ท่าเรือชาร์จาห์ ตั้งแต่ 7 มี.ค.จนสหรัฐฯ กับอิหร่านตกลงหยุดยิงชั่วคราวเมื่อ 10 เม.ย.

ส่วนมาตรการรับมือของไทย คือ สั่งซื้อน้ำมันดิบล่วงหน้าจากแอฟริกาและบราซิล พร้อมระงับการส่งออกน้ำมันที่ผลิตในประเทศ

สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.)ได้วิเคราะห์วิเคราะห์สถิติการนำเข้ารายประเทศจากเว็บไซต์ คิดค้า.com เปรียบเทียบช่วงก่อนวิกฤต (ม.ค.-ก.พ. 2569) กับช่วงวิกฤต (มี.ค.-ก.ย. 2569)

ก่อนวิกฤต ไทยนำเข้าน้ำมันดิบจากสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์มากที่สุด 40.1% ตามด้วยซาอุดีอาระเบีย 18.1% และสหรัฐฯ 16.2% รวม 3 ประเทศสูงถึง 74.4% แต่ในช่วงวิกฤต สัดส่วนของทั้งสามลดเหลือ 54.7%

ผู้เข้ามาเสริม คือ แองโกลา สัดส่วนเพิ่มขึ้น 4.0 จุดเปอร์เซ็นต์ บราซิล 3.1 จุด และอาร์เจนตินา 2.8 จุด สะท้อนว่าไทยขยายแหล่งจัดหาไปยังแอฟริกาและลาตินอเมริกา ช่วยลดความเสี่ยงจากการพึ่งรายใหญ่เดิมและเพิ่มความยืดหยุ่นเมื่อต้นทางหรือเส้นทางขนส่งมีปัญหา

ด้านก๊าซธรรมชาติ ก่อนวิกฤตไทยซื้อจากกาตาร์ เมียนมา และออสเตรเลียรวม 57.3% เมื่อการขนส่งทางเรือจากกาตาร์ผ่านฮอร์มุซสะดุด ไทยต้องเร่งหาแหล่งที่เส้นทางปลอดภัยและส่งออกได้มาก ทำให้สหรัฐฯ ขึ้นเป็นอันดับ 1 ที่ 29.9% ตามด้วยออสเตรเลีย 17.2% และเมียนมา 11.2% รวม 58.3% ซึ่งใกล้เคียงเดิม

นายนันทพงษ์ จิระเลิศพงษ์ ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) เผยว่า ไทยปรับโครงสร้างแหล่งนำเข้าน้ำมันดิบได้ผลในช่วงวิกฤตช่องแคบฮอร์มุซ สัดส่วนการพึ่งพา 3 ประเทศใหญ่ลดลงชัดเจน แต่ก๊าซธรรมชาติยังกระจุกตัว และการกระจายแหล่งซื้อไม่ได้ทำให้ต้นทุนลดลงทันที ขณะที่ราคาพลังงานยังเป็นแรงกดดันหลักต่อเงินเฟ้อและค่าครองชีพ

ขณะที่ความไม่แน่นอนในตะวันออกกลางและเส้นทางขนส่งพลังงานหลักของโลก ทำให้ไทยต้องไม่พึ่งแหล่งนำเข้าจากประเทศหรือภูมิภาคใดมากเกินไป เพราะ

แม้ไทยจะการกระจายแหล่งนำเข้าช่วยลดความเสี่ยงขาดแคลน แต่ไม่ทำให้ต้นทุนลดลงทันที เพราะราคายังเป็นไปตามตลาดโลก ค่าขนส่ง อัตราแลกเปลี่ยน และเงื่อนไขการจัดซื้อ

ข้อมูลดัชนีราคานำเข้าเดือนก.ย. 2569 อยู่ที่ 130.7 เพิ่มขึ้น 12.3% จากปีก่อน โดยหมวดเชื้อเพลิงพุ่ง 45.7% ส่วนดัชนีราคาผู้ผลิตเดือนต.ค.อยู่ที่ 117.7 เพิ่มขึ้น 10.2% โดยหมวดผลิตภัณฑ์จากเหมืองเพิ่ม 37.8% และหมวดอุตสาหกรรมเพิ่ม 8.9%

ปลายทางคือ ผู้บริโภค เงินเฟ้อทั่วไปเดือนต.ค.อยู่ที่ 3.90% โดยราคาน้ำมันเชื้อเพลิงที่เพิ่มขึ้น 29.18% ผลักดันเงินเฟ้อราว 56% ของเงินเฟ้อรวม ส่วนหนึ่งเพราะฐานราคาน้ำมันปีก่อนอยู่ในระดับต่ำ ขณะที่ดัชนีความเชื่อมั่นผู้บริโภคอยู่ที่ 46.5 ต่ำกว่าระดับ 50 สะท้อนความกังวลต่อค่าครองชีพและกำลังซื้อ

“ราคาพลังงานถือเป็นตัวแปรสำคัญที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด เนื่องจากส่งผลกระทบทั้งทางตรงต่อค่าเดินทางและค่าพลังงานของครัวเรือน และทางอ้อมผ่านต้นทุนค่าขนส่งสินค้าอาหาร สินค้าอุปโภคบริโภค ตลอดจนต้นทุนการประกอบอาชีพของเกษตรกรและผู้ประกอบการรายย่อย”นายนันทพงษ์ ระบุ

ขณะที่การเฝ้าระวังดัชนีราคานำเข้า ดัชนีราคาผู้ผลิต และดัชนีราคาผู้บริโภคอย่างเป็นระบบ จะช่วยให้เห็นพลวัตการส่งผ่านต้นทุนตลอดห่วงโซ่เศรษฐกิจ และนำข้อมูลมาประเมินความเสี่ยงเพื่อจัดทำข้อเสนอแนะเชิงนโยบายในการบรรเทาผลกระทบต่อผู้ประกอบการและประชาชนได้อย่างตรงจุดและทันท่วงที

ความมั่นคงทางพลังงานไม่ใช่เพียงการจัดหาให้เพียงพอ แต่ต้องรับมือความผันผวนของต้นทุนที่กระทบเศรษฐกิจและค่าครองชีพด้วย

สนค.จะติดตามการนำเข้าพลังงานและราคาสินค้าต่อเนื่อง โดยเชื่อมข้อมูลสถิติการค้ากับดัชนีเศรษฐกิจการค้า เพื่อวิเคราะห์ความเสี่ยงทั้งด้านอุปทานและต้นทุน และจัดทำข้อเสนอแนะเชิงนโยบายช่วยผู้ประกอบการและประชาชนอย่างตรงจุดและทันท่วงที