เปิดเหตุผลเลิกขาย ‘เบนซิน 91 – 95’ ไม่ได้ ประเด็นไม่ใช่แค่หัวจ่าย แต่คือรายได้ภาษีรัฐหลายหมื่นล้าน

ประเด็นดราม่าเรื่องแผนการยกเลิกการขายน้ำมันเบนซิน 91 และ 95 ภายในระยะเวลา 1-2 ปี กลายเป็นประเด็นที่ยุติลงไปอย่างรวดเร็วภายในระยะเวลาไม่กี่ชั่วโมง ภายหลังนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และรมว.มหาดไทย ออกมาสยบข่าวว่าตนยังไม่ทราบเรื่องดังกล่าว แล้วถ้ามีจริงก็ต้องมีการทำข้อมูลมาเสนอให้ชัดเจน ไม่ใช่เรื่องที่จะมาพูดลอยๆ

ที่จริงแล้วเรื่องการลดจำนวนผลิตภัณฑ์น้ำมันของประเทศไทยลงให้มี “น้ำมัน” ขายปลีกเพียงไม่กี่เกรด เคยมีการพูดถึงมาแล้วในอดีต โดยมีการอ้างเหตุผลทั้งในเรื่องของการส่งเสริมพลังงานทดแทน ทั้งแก๊สโซฮอล์ และไบโอดีเซล รวมทั้งอ้างถึงการบริหารจัดการที่ง่ายขึ้นของผู้ค้าน้ำมันเพราะเมื่อมีการยกเลิกขายน้ำมันบางประเภท ก็จะมีหัวจ่ายในสถานีบริการลดลง การเก็บสต็อกน้ำมันต่างๆของผู้ค้าก็จะง่ายขึ้น

อย่างไรก็ตามน้ำมันก็เป็นสินค้าที่ต้องคำนึงถึง “ผู้ใช้” เป็นหลัก เมื่อในปัจจุบันยังคงมีจำนวนผู้ใช้น้ำมันเบนซิน ทั้ง 91 และ 95 รวมกันจำนวนมากเกิน 20 ล้านลิตร เรื่องนี้จึงไม่ใช่เรื่องที่จะเกิดขึ้นโดยง่าย นอกจากนั้นเมื่อพิจารณาจากข้อมูลเรื่อง “โครงสร้างราคาน้ำมัน” ซึ่งมีองค์ประกอบสำคัญคือเรื่องภาษีน้ำมันที่คนเติมน้ำมันต้องเสียอยู่ทุกลิตร

การยกเลิกการขายน้ำมันเกรดต่างๆจึงไม่ใช่แค่เรื่องของกระทรวงพลังงาน และผู้ค้าน้ำมันเท่านั้น แต่จะเป็นเรื่องของกระทรวงการคลังด้วยที่ต้องดูว่ารายได้จากภาษีน้ำมันที่หายไปจะมีแผนในการหารายได้ใหม่มาทดแทนอย่างไร

ข้อมูลจากกรมธุรกิจพลังงานเปิดเผยว่าปริมาณการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงของคนไทย เฉลี่ยอยู่ที่ 153 – 154 ล้านลิตรต่อวันครับ ในจำนวนนี้เป็นการใช้น้ำมัน แก๊สโซฮอล์ 95  สูงถึง 19.4 – 19.5 ล้านลิตร/วัน  ส่วนแก๊สโซฮอล์  91 อยู่ที่  6.5 ล้านลิตร/วัน รวมน้ำมันทั้งสองประเภทนี้มีปริมาณการใช้อยู่ที่ประมาณ 25-26 ล้านลิตรต่อวัน ส่วนแก๊สโซฮอล์ E20 ยอดการใช้เฉลี่ยอยู่ที่ 5.1 – 5.4 ล้านลิตร/วัน

หากเลิกขายจ่อสูญรายได้ 7 หมื่นล้าน 

โครงสร้างราคาน้ำมันปัจจุบันมีการเก็บภาษีจากน้ำมัน แก๊สโซฮอล์91 และ 95 รวมลิตรละประมาณ 7.45 บาทต่อลิตร แบ่งเป็นภาษีสรรพสามิต 6.75 บาทต่อลิตร ภาษีท้องถิ่น (จัดเก็บเพิ่มอีก 10% ของภาษีสรรพสามิต) อยู่ที่ 0.675 บาทต่อลิตร

ดังนั้นถ้าหากภาครัฐจะยกเลิกการขายน้ำมันทั้งสองประเภทนี้จะทำให้สูญเสียรายได้ประมาณวันละ 192 ล้านบาทเศษ หรือปีละประมาณ 7.03 หมื่นล้านบาท ซึ่งการสูญเสียรายได้ในส่วนนี้ถือเป็นโจทย์ใหญ่ของกระทรวงการคลังที่จะต้องหาแหล่งรายได้ใหม่มาชดเชย ซึ่งไม่สามารถชดเชยได้ด้วยการเก็บภาษีสรรพสามิตน้ำมัน E20 ที่เก็บอยู่เพียง 0.3580 บาทต่อลิตรในปัจจุบัน

ทั้งนี้จากการตรวจสอบแผนการคลังระยะปานกลางของภาครัฐ กรมสรรพสามิต มีการประมาณการจัดเก็บรายได้ในปีงบประมาณ 2570 ประมาณ 6.1 แสนล้านบาท ทั้งนี้ยังรวมรายได้จากการจัดเก็บภาษีสรรพสามิตน้ำมันเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของรายได้สำคัญที่จะจัดเก็บได้

นักวิชาการแนะประเมินคุ้มค่านโยบาย E20 

ศ.ดร.พรายพล คุ้มทรัพย์ อดีตคณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และนักวิชาการอิสระด้านพลังงาน ระบุว่าการยกเลิกการขายน้ำมัน แก๊สโซฮอล์91 และ 95 รัฐบาลต้องมีแผนรองรับทั้งระบบในการเปลี่ยนผ่านในระยะยาว และต้องค่อยๆทำความเข้าใจกับประชาชน รวมทั้งคำนึงถึงผลกระทบของประชาชนด้วยเพราะในปัจจุบันยังมีรถจำนวนมากที่เติมน้ำมันแก๊สโซฮอล์ E20 ไม่ได้ โดยกลุ่มนี้จำนวนมากก็จะเป็นผู้ใช้รถจักรยานยนต์

ที่สำคัญก็คือการใช้นโยบายการปรับลดราคาน้ำมันโดยการลดอัตราภาษีลงรัฐบาลมีการชี้แจงว่าการลดราคาน้ำมันผ่านกลไกภาษีที่ลดราคาน้ำมัน E20 และไบโอดีเซล B20 ก่อนหน้าซึ่งรัฐบาลระบุว่าต้องการช่วยเกษตรกร ก็ต้องมีการประเมินผลหลังจากที่มีการใช้มาตรการนี้ไปแล้วประมาณ 3 เดือน ว่ามีความคุ้มค่าและผลประโยชน์ลงสู่เกษตรกรรายย่อยมากแค่ไหน หรือว่าผู้ได้ประโยชน์จริงๆคืออุตสาหกรรมรายใหญ่ที่อยู่ในห่วงโซ่อุปทานนี้

...จะเห็นได้ว่าการยกเลิกการขายน้ำมัน แก๊สโซฮอล์91 และ 95 ซึ่งเป็นแนวคิดที่มีการเสนอออกมาผ่านสื่อมาสู่สังคม ยังมีคำถามที่ต้องตอบอีกมากในหลายประเด็นว่าถ้าจะเดินหน้ามาตรการนี้จริง มีแผนรองรับปัญหาที่จะตามมาอย่างไร โดยเฉพาะประเด็นรายได้ที่จะสูญเสียไปหลายหมื่นล้านบาท