'3 กูรู' ถกอนาคต ‘ดาต้าเซ็นเตอร์’ แนะรื้อเกณฑ์ BOI คัด 'ตัวจริง' หนุน Local Content

การขยายตัวอย่างรวดเร็วของอุตสาหกรรมดาต้าเซ็นเตอร์ในไทย ได้กลายเป็นโจทย์ยุทธศาสตร์สำคัญของเศรษฐกิจดิจิทัล แต่ถึงแม้จะนำมาซึ่งเม็ดเงินลงทุนและโอกาสด้านเทคโนโลยี แต่ก็มาพร้อมคำถามเรื่องการใช้ทรัพยากร ภาระค่าไฟฟ้า และความคุ้มค่าต่อประเทศ 

ในงาน The Standard Economic Forum 2026: Reinvent Thailand ภายใต้หัวข้อ "The Data Center Boom: What Does Thailand Gain" ผู้เชี่ยวชาญจากแวดวงวิชาการ และอุตสาหกรรมพลังงานจึงได้ร่วมสะท้อนมุมมอง พร้อมเสนอแนวทางกำกับดูแลเพื่อให้การเติบโตของดาต้าเซ็นเตอร์เกิดประโยชน์สูงสุดต่อเศรษฐกิจไทย

ทั้งนี้ นายสมิทธ์ พนมยงค์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารด้านการเงิน บริษัท กัลฟ์ ดีเวลลอปเมนท์ จำกัด (มหาชน) (GULF) เปิดเผยว่า ในเชิงนโยบาย การถามเพียงว่าการมีดาต้าเซ็นเตอร์คุ้มหรือไม่ เป็นการตั้งคำถามที่แคบเกินไป ควรเปลี่ยนคำถามเป็นว่าไทยต้องมีความสามารถ อะไรในการแข่งขันระดับโลก แล้วจึงวางแผนย้อนกลับ เพื่อกำหนดขนาดโครงสร้างพื้นฐาน 

โดยในช่วงที่ผ่านมาไทยต้องเสียดุลบริการดิจิทัลออกนอกประเทศสูงถึงเดือนละประมาณ 1,000 ล้านดอลลาร์ ดังนั้น การมีโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลในประเทศ จะช่วยหมุนเวียนเม็ดเงินดังกล่าวกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจไทย 

นายสมิทธ์ กล่าวด้วยว่า ดาต้าเซ็นเตอร์ที่ได้มาตรฐานทำงานเงียบ ไม่ปล่อยมลพิษ และมีระบบสำรองไฟ และถังเก็บน้ำมันฉุกเฉินที่ปลอดภัย เช่นเดียวกับระบบในห้างสรรพสินค้าหรือโรงพยาบาลขนาดใหญ่ รวมถึงการสร้างดาต้าเซ็นเตอร์ ในพื้นที่ EEC ก็มีการบริหารจัดการน้ำดิบอย่างเป็นระบบ โดยไม่แย่งชิงน้ำจากภาคประชาชน

อย่างไรก็ดี นายสมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ ประธานสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) กล่าวว่า การพัฒนาดาต้าเซ็นเตอร์ไม่ได้เป็นโจทย์สำคัญลำดับแรกของยุทธศาสตร์เอไอในประเทศไทย 

ในทางกลับกัน ดาต้าเซ็นเตอร์มีความสำคัญลำดับที่ 3 รองจากเป้าหมายแรกคือการนำ AI ไปประยุกต์ใช้เพื่อเพิ่มผลผลิตในภาคเศรษฐกิจหลัก และเป้าหมายที่ 2 คือการผลักดันให้ไทยเข้าเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่อุปทาน AI เช่น การเป็นฐานผลิตแผ่นวงจรอิเล็กทรอนิกส์ (PCB) 

นอกจากนี้ ดาต้าเซ็นเตอร์ไม่ได้เป็นสิ่งยืนยันว่าไทยจะกลายเป็นผู้นำด้าน AI เนื่องจากการให้บริการเกี่ยวกับ AI ในหลายประเทศ แม้ไม่มีการตั้งเซิร์ฟเวอร์ในประเทศ ก็ใช้งานบริการได้ผ่านอินเทอร์เน็ต ยกเว้นบริการที่ต้องการความหน่วงต่ำมาก (Low Latency) เช่น รถยนต์ไร้คนขับ หรือการส่งคำสั่งซื้อขายหุ้น 

ในอีกมุมหนึ่ง การขยายตัวของดาต้าเซ็นเตอร์สร้างต้นทุนจากการแย่งชิงทรัพยากรที่มีจำกัด (Crowding Out) ทั้งที่ดินในเขต EEC, ทรัพยากรน้ำ และพลังงานสะอาด

รวมถึงการมีเซิร์ฟเวอร์ตั้งในไทยไม่ได้การันตีอธิปไตย 100% เนื่องจากผู้ให้บริการคลาวด์ต่างชาติยังต้องปฏิบัติตามกฎหมายของประเทศตนเอง เช่น US CLOUD Act ของสหรัฐฯ หรือ Cyber Security Act ของจีน 

ดังนั้น เพื่อเป็นการกำกับดูแลดาต้าเซ็นเตอร์ และก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่ประเทศ รัฐบาลควรยกเลิกระบบใครมาก่อนได้ก่อน แล้วเปลี่ยนมาใช้วิธีเปิดประมูลเป็นรอบๆ 

รวมถึงทบทวนสิทธิประโยชน์ลดหย่อนภาษีสูงสุด 8 ปีจาก BOI ซึ่งได้บิดเบือนกลไกราคาจนเกิดปัญหา ตัวจองที่ยื่นขอจองไฟฟ้าไว้ล่วงหน้าในลักษณะจองหลอก เพื่อกักตุนสิทธิ์และกันผู้ประกอบการรายอื่น แล้วหวังนำใบจองหรือสิทธิ์การใช้ไฟฟ้านั้นไปขายต่อเพื่อทำกำไรในภายหลัง 

ด้านนายนพเดช กรรณสูต ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร ธุรกิจในประเทศไทย มาเลเซีย และโซลูชั่นธุรกิจอุตสาหกรรม บริษัท บี.กริม เพาเวอร์ จำกัด (มหาชน) (BGRIM) กล่าวถึงปัญหาตัวจองว่า ขณะที่ความต้องการใช้งานไฟฟ้าจริงของดาต้าเซ็นเตอร์ตามแผนพัฒนาพลังงานของประเทศ (PDP) ตลอด 25 ปี อยู่ที่ราว 8,800 เมกะวัตต์

แต่ยอดการยื่นขอรับการส่งเสริมการลงทุนจาก BOI กว่า 100 โครงการ พบว่ามีความต้องการใช้ไฟฟ้าเสนอเข้ามาสูงถึง 30,000–40,000 เมกะวัตต์ ซึ่งเป็นตัวเลขที่สูงเกินจริงอย่างมากเนื่องจากมีกลุ่มตัวจองแฝงอยู่ 

โดยนายนพเดช กล่าวว่า ตัวจองหมายถึง กลุ่มผู้ขอที่ ยังไม่มีลูกค้าจริง ยังไม่มีที่ดิน และยังไม่มีแผนงานที่เป็นรูปธรรมอย่างแท้จริง แต่เข้ามายื่นขอจองสิทธิ์ใช้ไฟฟ้าไว้ก่อน 

ดังนั้น ภาครัฐจึงต้องมีมาตรการคัดกรอง "ตัวจริง" ออกจาก "ตัวจอง" โดยพิจารณาจากหลักฐานสัญญาหรือความเชื่อมั่นว่ามีลูกค้าจริง มีประสบการณ์พัฒนาดาต้าเซ็นเตอร์ ระดับมาตรฐาน 

นอกจากนี้ เพื่อให้เกิดประโยชน์จริง เสนอให้กำหนดสัดส่วนการใช้วัสดุอุปกรณ์และบริการในประเทศ (Local Content) อยู่ที่ 23–31% คิดเป็นมูลค่าหมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจประมาณ 60,000 กว่าล้านบาทต่อกำลังการผลิต 1,000 เมกะวัตต์ ควบคู่กับการพัฒนาแรงงานไทยมูลค่า 33,000 ล้านบาท หรือจ้างงานและพัฒนาทักษะคนไทยประมาณ 6,400 ตำแหน่งต่อ 1,000 เมกะวัตต์ 

ขณะเดียวกันนายนพเดช ยังเสนอโมเดล Build Your Own Power ตามอย่างประเทศมาเลเซีย โดยให้ผู้พัฒนาดาต้าเซ็นเตอร์จัดหาและรับผิดชอบต้นทุนระบบพลังงานสะอาดของตนเองตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ เพื่อไม่ให้เกิดเป็นภาระต้นทุนแก่ภาคครัวเรือนหรืออุตสาหกรรมอื่น

สำหรับอัตราค่าบริการสายส่ง (Wheeling Charge) นายนพเดช เน้นย้ำว่าเมื่อหักต้นทุนโครงสร้างพื้นฐานเดิมในอดีตที่เคยลงทุนไปแล้ว อัตราที่เหมาะสมและเกิดขึ้นจริงไม่ควรเกิน 1 บาทต่อหน่วย 

พร้อมสรุปว่าการขับเคลื่อนอุตสาหกรรม Data Center ต้องตอบโจทย์ยุทธศาสตร์ 3 เสาหลักยั่งยืน ได้แก่ 

1. ประเทศไทย การสร้างความสามารถเชิงการแข่งขันในระดับสากล
    
2. คนไทย การยกระดับทักษะและการจ้างงานแรงงานทักษะสูง
    
3.  อุตสาหกรรมไทย การเปลี่ยนผ่านไปสู่อุตสาหกรรมแห่งอนาคต เช่น Semiconductor และ PCB