การประชุมสุดยอดผู้นำBRICS ก.ย.นี้ที่อินเดีย ท่ามกลางอุณหภูมิภูมิรัฐศาสตร์โลกระอุ

ก่อนอื่นทำความรู้จักกลุ่ม BRICS คือ ความร่วมมือของประเทศตลาดเกิดใหม่และกำลังมีศักยภาพทางเศรษฐกิจและการเมือง โดยชื่อกลุ่มคือชื่อย่อของแต่ละประเทศสมาชิก  ข้อมูลจาก  BRICS INDIA 2026 ระบุว่า กลุ่ม BRIC ถูกจัดตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการในการประชุมรัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศ BRIC ครั้งแรก นอกรอบการประชุมสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ (UNGA) ณ นครนิวยอร์ก เมื่อปี 2006 จากนั้นการประชุมสุดยอด BRIC ครั้งแรกได้จัดขึ้นที่เมืองเยคาเตรินบุร์ก ประเทศรัสเซีย ในปี 2009

ต่อมาที่ประชุมรัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศ BRIC ณ นครนิวยอร์ก ในปี 2010 ได้เห็นชอบให้ขยายกลุ่ม BRIC เป็น BRICS โดยการรับแอฟริกาใต้เข้าร่วม  ปัจจุบัน BRIC  มีสมาชิก ประกอบด้วย อียิปต์ เอธิโอเปีย อิหร่าน ซาอุดีอาระเบีย และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) ได้เข้าเป็นสมาชิกสมบูรณ์ของ BRICS ตั้งแต่เดือนม.ค. 2024 และอินโดนีเซียเข้าร่วมในเดือนม.ค. 2025

        ส่วนเบลารุส โบลิเวีย คาซัคสถาน คิวบา มาเลเซีย ไนจีเรีย ไทย ยูกันดา อุซเบกิสถาน และเวียดนาม ได้เข้าร่วม BRICS ในฐานะ ประเทศพันธมิตร (Partner Countries) ในปี 2025

ความสับสนจำนวนสมาชิกของกลุ่มBRICS

อย่างไรก็ตาม ยังมีความสับสนเกี่ยวกับจำนวนสมาชิกของกลุ่ม BRICS โดยเฉพาะ ซาอุดีอาระเบีย ซึ่งข้อมูลจากThe Rio Times

ระบุว่า ซาอุดีอาระเบียได้รับคำเชิญในการประชุมสุดยอด ณ โยฮันเนสเบิร์ก ปี 2023 แต่ยังไม่ได้ตอบรับการเป็นสมาชิกสมบูรณ์อย่างเป็นทางการ (ข้อมูล ณ เดือนเม.ย.2026) ขณะที่ สำนักข่าวรอยเตอร์ยืนยันว่า รัฐบาลริยาดกำลังตั้งใจสงวนท่าทีเพื่อรักษาความสัมพันธ์กับกรุงวอชิงตัน แม้เวบไซด์ทางการการ อย่าง BRICS INDIA 2026 จะระบุชัดว่า ซาอุดีอาระเบียอยู่ในกลุ่มสมาชิกที่สมบูรณ์แบบ 

     ส่วนอาร์เจนตินาถอนตัวจากการเข้าร่วม BRICS ในเดือนม.ค.  2024 ด้วยเหตุผลด้านจุดยืนอุดมการณ์ที่สอดคล้องกับหลักการตลาดเสรีของตะวันตก และการต่อต้านแนวทางทางการเมืองของ BRICS

    ส่วนสมาชิกใหม่ล่าสุด อย่าง อินโดนีเซียกลายเป็นสมาชิกสมบูรณ์ลำดับที่ 10 ของ BRICS อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 6 ม.ค. 2025 ซึ่งทำให้กลายเป็นประเทศแรกในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่เข้าร่วมกลุ่ม ด้วยจำนวนประชากรมากเป็นอันดับ 4 ของโลก และเป็นเศรษฐกิจที่ใหญ่ที่สุดในอาเซียน อีกทั้งยังนำสำรองแร่นิเกิลจำนวนมาก ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการเปลี่ยนผ่านพลังงานโลก เข้าสู่ฐานทรัพยากรของ BRICS

‘ตุรกี’นาโต้รายแรกที่คาดว่าจะร่วมBRICS

รายงานข่าวยังระบุอีกว่า ใบสมัครของตุรกีอยู่ระหว่างการพิจารณาอย่างจริงจัง หากตุรกีได้เข้าเป็นสมาชิก BRICS ก็จะทำให้ตุรกีเป็นสมาชิก NATO รายแรกที่เข้าร่วม BRICS นับเป็นการเปลี่ยนแปลงทางภูมิรัฐศาสตร์ครั้งใหญ่

     “BRICS ได้เติบโตจากการเป็นเพียงตัวย่อทางเศรษฐศาสตร์ สู่การเป็นสิ่งท้าทายที่สำคัญที่สุดต่อระบบการกำกับดูแลโลกที่นำโดยชาติตะวันตก ด้วยจำนวนสมาชิกสมบูรณ์ที่ยืนยันแล้ว 10 ประเทศ ประเทศพันธมิตร 10 ประเทศ และมูลค่า GDP รวมเมื่อเทียบตามความเท่าเทียมกันของอำนาจซื้อ (PPP) ที่แซงหน้ากลุ่ม G7 ส่งผลให้ปัจจุบันกลุ่ม BRICS มีสัดส่วนประชากรประมาณ 45% ของโลก และคิดเป็นประมาณ 41% ของ GDP โลก”

      ดังนัั้น การประชุมสุดยอด BRICS ครั้งที่ 18 หรือ  The 18th BRICS Summit มีกำหนดจัดขึ้นระหว่างวันที่ 12–13 ก.ย. 2026 ณ กรุงนิวเดลี ประเทศอินเดีย โดยอินเดียทำหน้าที่เป็นประธาน BRICS สำหรับปี 2026 ภายใต้แนวคิดหลัก “การสร้างความพร้อมรับมือ การนวัตกรรม ความร่วมมือ และความยั่งยืน” (Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability) จึงเป็นกิจกรรมที่สำคัญและน่าจับตามองอย่างยิ่ง 

อินเดียเชิญไทยร่วมประชุมBRICS Summit

        ในโอกาสที่นายพิพัฒน์ รัชกิจประการ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม ให้การต้อนรับ นายปุนีต อัครวาล เอกอัครราชทูตสาธารณรัฐอินเดียประจำประเทศไทย ในโอกาสเข้าเยี่ยมคารวะหลังเข้ารับหน้าที่ พร้อมหารือแนวทางส่งเสริมความร่วมมือด้านการคมนาคมขนส่งระหว่างไทยและอินเดีย นั้นอีกประเด็นที่อินเดียยกขึ้นหารือคือ การแสดงความหวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะได้พบปะหารือกับผู้แทนระดับสูงของฝ่ายไทยในการประชุม BRICS Summit ณ สาธารณรัฐอินเดียในเดือนก.ย. 2569 นี้ 

    ข้อมูลจาก The Rio Times เล่าถึง การประชุมสุดยอด BRICS ครั้งที่ 17 ณ นครริโอเดจาเนโร ประเทศบราซิล ว่า  ปฏิญญาริโอ (Rio Declaration) ได้บรรลุข้อตกลงในหลายข้อเสนอที่บราซิลผลักดัน ได้แก่ การรับรองตลาดแลกเปลี่ยนธัญพืช BRICS (BRICS Grain Exchange) หากเกิดขึ้นจริงจะครอบคลุมการค้าข้าวสาลีถึง 44% ของโลก, ความคืบหน้าของ ธนาคารเพื่อการพัฒนาใหม่ (New Development Bank: NDB)ในการบรรลุเป้าหมายการปล่อยกู้ด้วยสกุลเงินท้องถิ่น 30%  ปัจจุบัน NDB ได้อนุมัติเงินกู้ให้กับประเทศสมาชิกไปแล้วกว่า 3.9 หมื่นล้านดอลลาร์สำหรับ 120 โครงการ โดยเกือบครึ่งหนึ่งเป็นเงินกู้เพื่อการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน ด้านการขนส่งและแถลงการณ์ร่วมเกี่ยวกับการปฏิรูประบบพหุภาคี

ศักยภาพทางเศรษฐกิจกลุ่มBRICS

       “การประชุมสุดยอดครั้งนั้นเป็นการตอบโต้การขึ้นภาษีของทรัมป์ โดยวางกรอบให้ BRICS เป็นเวทีสำหรับ “ผู้ที่เชื่อมั่นในระบบพหุภาคีนิยม” ทางด้านธนาคาร NDB ได้อนุมัติเงินทุนเกือบ 7 พันล้านดอลลาร์ให้กับบราซิล โดยมีอินเดียเป็นผู้นำด้านมูลค่าการเงินรวมทั้งหมดแม้ว่า สี จิ้นผิง ประธานาธิบดีจีน ไม่เข้าร่วมการประชุมทำให้บราซิลและอินเดียโดดเด่นขึ้นในการประชุมสุดยอดครั้งดังกล่าว  ทั้งนี้ จีดีพี อินเดียเติบโตที่ 6.2% ในปี 2025 และคาดการณ์ที่ 6.2% สำหรับปี 2026 ขณะที่จีดีพีจีนเติบโตที่ 4.8%”

สำหรับปี 2026 การทำหน้าที่ประธานของอินเดียภายใต้แนวคิด “การสร้างความพร้อมรับมือ การนวัตกรรม ความร่วมมือ และความยั่งยืน” ระหว่าง วันที่ 12–13 ก.ย.2026 ณ กรุงนิวเดลี คาดว่าจะมีการสานต่อความสำเร็จของ กลุ่ม BRICS ที่ดำเนินมาก่อนหน้านี้ 

ทั้งประเด็นกองทุนสำรองฉุกเฉินร่วม (Contingent Reserve Arrangement: CRA) , การลดการพึ่งพาเงินดอลลาร์สหรัฐ (De-dollarization)แม้ปัจจุบัน BRICS ยังไม่มีแผนจะจัดตั้งสกุลเงินร่วมกัน หากแต่มุ่งเน้นการลงทุนร่วมกัน