สงครามเดือด ‘ซัพพลายเชนช็อก’ จี้รัฐเร่งหาวัตถุดิบปิโตรเคมีสำรอง

สงครามตะวันออกกลางที่เริ่มต้นมาตั้งแต่วันที่ 28 ก.พ.2569 ยังไม่ยุติส่งผลให้การขนส่งน้ำมันดิบและปิโตรเคมีผ่านช่องแคบฮอร์มุซได้รับผลกระทบอย่างหนักกดดันให้ราคาน้ำมันดิบพุ่งสูงขึ้น รวมทั้งส่งผลให้วัตถุดิบปิโตรเคมีชะงัก และทำให้โรงงานบางแห่งต้องหยุดการผลิต โดย SCC หยุดเดินเครื่องโรงงานระยองโอเลฟินส์ (ROC) ชั่วคราวเพราะขาดวัตถุดิบแนฟทาและโพรเพน

นายเกรียงไกร เธียรนุกุล ประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) เปิดเผยว่า โรงงานผลิตโอเลฟินส์ในระยอง หยุดการผลิตชั่วคราวหลังขาดแคลนแนฟทา ซึ่งเป็นวัตถุดิบต้นน้ำทำให้ราคาเม็ดพลาสติกดีดตัวขึ้นทันที 30-40% รวมทั้งกระทบต่อเนื่องถึงอุตสาหกรรมอาหารแช่แข็งและสินค้าอุปโภคบริโภคที่อาจเผชิญวิกฤติขาดแคลนบรรจุภัณฑ์ ซึ่งภาครัฐควรหาแหล่งวัตถุดิบสำรองเพื่อป้องกันสายพานการผลิตหยุดชะงักมากขึ้น

สถานการณ์สงครามในตะวันออกกลางกำลังกระทบขั้นรุนแรงต่อซัพพลายเชนโลก โดยเฉพาะบริเวณช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นจุดยุทธศาสตร์ที่ไทยใช้ขนส่งพลังงานและสินค้าปิโตรเคมี นอกจากปริมาณน้ำมันและก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) จากตะวันออกกลางหายไปแล้วสิ่งที่น่ากังวลสุด คือ กลุ่มปิโตรเคมีและบรรจุภัณฑ์ขาดแคลนวัตถุดิบ

นอกจากนี้ ผลกระทบยังลามไปยังอุตสาหกรรมอื่น ได้แก่ 1.ปุ๋ยและโลหะ การนำเข้าปุ๋ยเคมีและอะลูมิเนียมอินกอตเริ่มติดขัด

2. อิเล็กทรอนิกส์ วิกฤติฮีเลียมในกาตาร์อาจกระทบการผลิตชิปทั่วโลก

จับตา “ปิโตรเคมี” 3 กลุ่ม กระทบหนัก

นายศุภกิจ บุญศิริ ผู้อำนวยการสำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม (สศอ.) เปิดเผยว่า ประเด็นที่ต้องจับตาอย่างใกล้ชิด คือ ผลกระทบจากการปิดช่องแคบฮอร์มุซ โดยมีอุตสาหกรรมปิโตรเคมีที่ได้รับผลกระทบจากต้นทุนวัตถุดิบโดยตรง เช่น 

1.แนฟทา ซึ่งใช้เป็นสารองค์ประกอบในการผลิตน้ำมันเบนซิน และใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมี (โรงงานโอเลฟินส์) ซึ่งเป็น

เป็นวัตถุดิบสำคัญในการผลิตเม็ดพลาสติกพลาสติกที่หลากหลาย เช่น Polyethylene ที่เป็นวัตถุดิบหลักสำหรับผลิตบรรจุภัณฑ์อาหาร รวมถึง Polypropylene (PP) ที่นำมาผลิตบรรจุภัณฑ์อาหาร ชิ้นส่วนรถยนต์ และอุปกรณ์ทางการแพทย์

2.เอทิลีน เป็นวัตถุดิบหลักที่ใช้ในอุตสาหกรรมการผลิตโพลิเมอร์หลายชนิด ไม่ว่าจะเป็น Polyethylene รวมถึง Polyvinyl Chloride (PVC) ที่นำมาผลิตท่อพลาสติก และ Ethylene Glycol ที่เป็นสารตั้งต้นของ Polyester หรือเส้นใยสังเคราะห์ รวมทั้ง Ethylene Oxide ที่ใช้ในอุตสาหกรรมการแพทย์

3.โพรพิลีน ซึ่งเป็นวัตถุดิบหลักที่ใช้ในอุตสาหกรรมการผลิตโพลิเมอร์หลายชนิด ไม่ว่าจะเป็น Polypropylene (PP) รวมถึง PVC และ Bisphenol A (BPA) หรือสารตั้งต้นผลิตพลาสติก

ส่วนอุตสาหกรรมที่ได้รับผลกระทบโดยตรงเป็นกลุ่มที่ใช้พลังงานสูง (Energy Intensive) ได้แก่ 1.ปูนซีเมนต์และคอนกรีต 2.แก้วและกระจกแผ่น 3.เซรามิกและกระเบื้อง 4.ก๊าซและปิโตรเลียม 5.สิ่งทอและเครื่องนุ่งห่ม 6.เยื่อกระดาษและกระดาษ

ปุ๋ยยูเรียอาเซียนทดแทนแหล่งซาอุฯ

รายงานข่าวจากกระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า การปิดช่องแคบเฮอร์มุซกระทบต่อการขนส่งปุ๋ยยูเรียที่ไทยต้องนำเข้าเป็นหลัก โดยปุ๋ยยูเรีย นำเข้าจากซาอุดีอาระเบีย ซึ่งขณะนี้รัฐบาลเพิ่มช่องทางการนำเข้าปุ๋ยเคมีจากแหล่งอื่นเพิ่มเติม เช่น มาเลเซียและบรูไน ซึ่งสามารถนำเข้าได้ปกติ และขณะนี้ทำให้ไทยจะมีปุ๋ยยูเรียใช้ในปริมาณ 8.5 ล้านกระสอบ เพียงพอสำหรับการใช้ได้ถึงเดือน ส.ค.2569 

นายกองเอก เปล่งศักดิ์ ประกาศเภสัช นายกสมาคมการค้าปุ๋ยและธุรกิจเกษตรไทย กล่าวว่า ปุ๋ยเป็นสินค้าอีกกลุ่มที่มีการขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มูซ แต่สมาคมการค้าปุ๋ยฯ ยืนยันว่าไทยยังมีปุ๋ยในสต๊อกเพียงพอ สำหรับการใช้งาน 2 เดือน ถึง 2เดือนครึ่ง ซึ่งสอดคล้องกับปริมาณที่เกษตรกรต้องการตามที่หน่วยงานภาครัฐระบุ

ล็อกต้นทุนเดิมถึงสิ้นเดือน เม.ย.69

นายประพันธ์ ปุษยไพบูลย์ กรรมการผู้จัดการ บริษัทอาหารยอดคุณจำกัด ผู้ผลิตขนมขบเคี้ยว คอนเน่ โปเต้ ปาปริก้า กล่าวว่า ผู้ประกอบการกังวลด้านต้นทุนการผลิตสินค้า โดยเฉพาะบรรจุภัณฑ์พลาสติกที่ขยับขึ้นแล้ว ซึ่งแพ็กเกจจิ้งเป็นต้นทุน 20% ของการผลิตสินค้า ยังต้องจับตาดูราคาน้ำมันปาล์ม และต้นทุนการผลิตขนมขบเคี้ยว 

ทั้งนี้ ผลผลิตปาล์มดิบกำลังออกสู่ตลาดแม้ราคาจะอยู่ระดับต่ำ แต่ราคาน้ำมันปาล์มขยับเป็น 40 บาทต่อกิโลกรัมแล้ว ซึ่งบริษัทล็อกต้นทุนกับซัพพลายเออร์จนถึงเดือน เม.ย.2569 หลังจากนั้นรายใหญ่จะประกาศต้นทุนใหม่ทั้งหมด

“ประเมิน 2-3 เดือน บริษัทยังแบกรับภาระไหว ไตรมาส 2 กัดฟันตรึงราคาได้บ้าง เพราะล็อกต้นทุนบางอย่างไว้แล้ว ส่วนเม็ดพลาสติกซัพพลายเออร์ให้จองออเดอร์ไม่เกิน เม.ย. และราคาบวกแล้ว 5% แต่หลังจากนั้นไม่รับจอง ณ ราคาปัจจุบัน ส่วนโรงงานผลิตที่ใช้พลังงานไฟฟ้า ถ้าราคาขึ้นก็กระทบทันที”

หวั่นเกิดภาวะขาดแคลนสินค้า-ขึ้นราคา

ที่ต้องจับตาดูไม่เพียงบรรจุภัณฑ์สินค้า แต่วัตถุดิบผลิตขนมขบเคี้ยว ซึ่งแป้งสาลีนำเข้าจากทวีปยุโรป หากค่าขนส่งทางเรือ (ค่าเฟรท) ปรับสูงขึ้น ที่หนักกว่าคือการขนส่งทางทะเลแดงไม่สามารถทำได้ ต้องใช้เส้นทางอ้อม อาจนำไปสู่การขาดแคลนสินค้าได้

“ภาวะขาดแคลนสินค้า อาจเป็นไปได้ หากไม่มีวัตถุดิบในการผลิตสินค้า เพราะตอนนี้ทะเลแดงไม่มีใครกล้าเข้า ต้องใช้เส้นทางอ้อมเพื่อขนส่ง และแป้งสาลี เรานำเข้าจากยุโรป”

ในฐานะผู้ผลิตสินค้าอุปโภคบริโภค หวังว่าเหตุการณ์ในตะวันออกกลางจะยุติโดยเร็ว แต่หากยืดเยื้อ บริษัทจะประคองตัวเองไปได้อีก 1-2 เดือน โดยเฉพาะการตรึงราคาสินค้าไว้ไม่ให้กระทบผู้บริโภค

ซัพพลายเออร์โค้ดขึ้นราคาถ่านหิน

นายประวิทย์ ศรีแสงนาม ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท เจริญอุตสาหกรรม จำกัด (มหาชน) หรือ CH ผู้ผลิตและจำหน่ายผลไม้และอาหารแปรรูป กล่าวว่า โรงงานผลิตสินค้าของบริษัทใช้พลังงาน 2 ชนิด ได้แก่ พลังงานไอน้ำ และถ่านหิน โดยมีผลต่อต้นทุนการผลิต 1.8% โดยซัพพลายเออร์รายที่ 1 ได้โค้ดราคาถ่านหินใหม่แล้ว ที่ 5,030 บาทต่อตัน เพิ่มขึ้น 500-800 บาทต่อตัน หรือ 11-28% ส่วนรายที่ 2 โค้ดราคา 4,400 บาทต่อตัน ส่งผลกระทบต่อต้นทุนการผลิตรวม 1.9% หรือไม่เกิน 2%

ส่วนราคาไฟฟ้าซื้อที่ราคา 3 บาทต่อหน่วย มีผลต่อต้นทุนการผลิต 1.2% และยังไม่มีการปรับราคา อย่างไรก็ตาม ช่วงสงครามรัสเซีย-ยูเครน เคยเผชิญราคาถ่านหินแตะ 6,000 บาทต่อตัน ดังนั้นหากราคาถ่านหินไม่เกิน 5,000 บาทต่อตัน แบกรับภาระต้นทุนไหว

ส่วนราคาน้ำมัน และก๊าซธรรมชาติ (เอ็นจีวี) ซึ่งใช้กับภาคขนส่ง มีผลต่อซัพพลายที่ขนส่งวัตถุดิบและบรรจุภัณฑ์ให้กับบริษัท การส่งสินค้าจากตู้คอนเทนเนอร์ไปยังเรือบรรทุกสินค้าเพื่อส่งออก ยังไม่มีการปรับขึ้นราคา แต่บรรจุภัณฑ์พลาสติกมีการแจ้งขึ้นราคาแล้ว

“หากดีเซลหน้าปั๊มขยับเป็น 33-36 บาทต่อลิตร จาก 30.44 บาทต่อลิตร จะกระทบ 3 เซกเตอร์  เกษตร  ขนส่งและบริการ และท่องเที่ยว เราอยู่ในภาคเกษตรฯ ซัพพลายเออร์ขนส่งวัตถุดิบขึ้นราคาแน่ อย่างการขนส่งสินค้าไปท่าเรือด้วยรถบรรทุก รถหัวลาก รถสิบล้อ อยู่ที่หมื่นกว่าบาทต่อเที่ยว ถ้าน้ำมันขึ้น 3 บาท จะกระทบต้นทุนเพิ่ม 10%”

พร้อมกันนี้ บริษัทได้ส่งทีมงานไปจีน เพื่อนำตัวอย่างแพ็กเกจจิ้ง 10 รายการใหญ่สุดไปเทียบสเปก เตรียมออกแบบเพื่อผลิต จะเข้ามาทดแทนได้ภายในสัปดาห์ที่ 4 หรือสัปดาห์หน้าบางส่วน

ยาและเวชภัณฑ์หวั่นผลกระทบ

ในส่วนของยาและเวชภัณฑ์ ได้รับผลกระทบเช่นกัน โดยเฉพาะบรรจุภัณฑ์ของน้ำเกลือและน้ำยาล้างไตที่คนไทยมีการใช้ต่อวันจำนวนมาก เพราะภาชนะบรรจุทำจากพลาสติกที่ผลิตจากผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี ต้องนำเข้าจากบางประเทศในแถบตะวันออกกลาง รวมถึงการผลิตถุงมือยาง มีปัญหาวัตถุดิบ คือ น้ำมันเตา และรับเบอร์ โพรเซสซิ่ง ออยล์ ซึ่งจะมีใช้ประมาณช่วงสงกรานต์ 2569 เท่านั้น

ภก.สุรชัย เรืองสุขศิลป์ ประธานกลุ่มอุตสาหกรรมยา สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) กล่าวว่า อุตสาหกรรมยากำลังเผชิญภาวะต้นทุนที่ปรับตัวสูงขึ้นราว 20% โดยเฉพาะต้นทุนโลจิสติกส์ ทั้งการขนส่งวัตถุดิบสารตั้งต้นผลิตยาหรือ API (Active Pharmaceutical Ingredients) จากต่างประเทศ เช่น จีน อินเดีย ทั้งเผชิญการแข่งขันสูงในการแย่งชิงวัตถุดิบภายใต้ต้นทุนที่สูงขึ้นเพื่อให้ได้ของ และต้นทุนการขนส่งสินค้าสำเร็จรูปภายในประเทศที่ได้รับผลกระทบจากราคาเชื้อเพลิง

ภญ.สุภัทรา บุญเสริม เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา กล่าวว่า ปัจจุบันสถานการณ์ยา เวชภัณฑ์ยังไม่มีปัญหาขาดแคลน ไทยมีสำรองเพียงพออย่างน้อย 3 เดือน ส่วนการที่โรงพยาบาลต่างๆ มีการประกาศปรับรูปแบบให้บริการผู้ป่วยนอก โดยลดระยะเวลาจ่ายยาลงนั้น เป็นมาตรการป้องกันและเตรียมพร้อมก่อนหากเกิดกรณีฉุกเฉิน