สทนช. จับมือญี่ปุ่น ยกระดับการจัดการอุทกภัยเมืองและเขตเศรษฐกิจ

นายชยันต์ เมืองสง เลขาธิการสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.)เปิดเผยว่า  ในงานสัมมนาแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ “มุ่งสู่มาตรการลดผลกระทบและป้องกันอุทกภัยอย่างมีประสิทธิภาพสำหรับประเทศไทย” จากความร่วมมือระหว่างรัฐบาลไทยและรัฐบาลญี่ปุ่น  ได้หยิบยกภัยพิบัติทางธรรมชาติที่ทวีความรุนแรงขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยเฉพาะอุทกภัยในพื้นที่เมืองและเขตเศรษฐกิจสำคัญ เช่น อำเภอหาดใหญ่ ซึ่งเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจและการคมนาคมของภาคใต้ตอนล่าง ที่เคยประสบอุทกภัยครั้งใหญ่หลายครั้ง รวมถึงเหตุการณ์ล่าสุดในปี 2568

ที่แม้ภาครัฐได้มีการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านการระบายน้ำมาอย่างต่อเนื่อง แต่รูปแบบฝนในปัจจุบันที่มักตกหนักในช่วงเวลาสั้นและมีปริมาณน้ำจำนวนมากเกินขีดความสามารถของระบบเดิม สะท้อนให้เห็นถึงความจำเป็นในการยกระดับระบบการจัดการภัยพิบัติ ให้สามารถรับมือกับสถานการณ์ที่ซับซ้อนและรุนแรงมากขึ้น เพื่อลดผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน

 รัฐบาลจึงได้มอบหมายให้คณะทำงานถอดบทเรียนและเตรียมความพร้อมรับมือมหาอุทกภัย ซึ่งประกอบด้วย สทนช. ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยได้รับความร่วมมือจาก องค์การความร่วมมือระหว่างประเทศแห่งญี่ปุ่น (JICA) ถอดบทเรียนจากเหตุการณ์อุทกภัยที่ผ่านมา เพื่อพัฒนาแนวทางการบริหารจัดการน้ำอย่างเป็นระบบและบูรณาการ ภายใต้ชื่อ  “หาดใหญ่โมเดล”  ซึ่งครอบคลุมทั้งการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านการระบายน้ำ การบริหารจัดการน้ำในระดับลุ่มน้ำ การพัฒนาระบบพยากรณ์และเตือนภัยล่วงหน้า การบริหารจัดการในช่วงเผชิญเหตุ ตลอดจนการฟื้นฟูและการเตรียมความพร้อมของประชาชนและชุมชน 

โดยมีประเด็นเร่งด่วนคือ การเสริมความมั่นคงของระบบบริการและสาธารณูปโภคต่าง ๆ ให้สามารถใช้งานได้ต่อเนื่องในช่วงเกิดภัย การซักซ้อมการเตือนภัยและการอพยพ การจัดทำคู่มือสำหรับภาครัฐและประชาชนทั่วไป รวมถึงการปรับปรุงกฎหมายและระเบียบต่าง ๆ ให้การฟื้นฟูเยียวยาทำได้อย่างรวดเร็ว ทั้งนี้ เพื่อเสริมสร้างความมั่นคงด้านน้ำให้กับพื้นที่หาดใหญ่ และเป็นต้นแบบขยายผลไปสู่การจัดการอุทกภัยในพื้นที่เมืองอื่น ๆ ของประเทศ

สัมมนาทางวิชาการดังกล่าว เป็นเวทีสำคัญในการนำเสนอผลการศึกษาที่คณะทำงานได้ดำเนินการร่วมกับ JICA ในช่วงที่ผ่านมา รวมถึงแนวทางมาตรการระยะยาวที่ JICA จะดำเนินการต่อไปในอนาคต ซึ่งจะถูกรวมในงานของคณะทำงานที่กำลังดำเนินการอยู่ โดยจะแล้วเสร็จภายในเดือนเมษายน 2569 และเป็นการร่วมแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ในการจัดการอุทกภัยกับผู้เชี่ยวชาญของประเทศญี่ปุ่น สำหรับการประยุกต์ใช้ในประเทศไทย

ทั้งนี้ รัฐบาลญี่ปุ่นและ JICA ได้ให้การสนับสนุนเพื่อแก้ไขปัญหาอุทกภัยในประเทศไทย  มั่นใจว่าความร่วมมือในครั้งนี้ จะช่วยเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับระบบการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของประเทศ และเพิ่มศักยภาพของประเทศไทยในการรับมือกับความท้าทายจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืนต่อไป

สำหรับการสัมมนาประกอบด้วย 3 ส่วนหลัก ได้แก่ 1. แนวทางในการสร้างความเข้มแข็งขึ้นใหม่ หรือ Build Back Better หลังจากน้ำท่วมในพื้นที่หาดใหญ่และบทเรียนสำคัญที่ประยุกต์ใช้ในพื้นที่อื่นของประเทศ โดย JICA 

2. การแบ่งปันมุมมองทางวิชาการเกี่ยวกับการจัดการความเสี่ยงจากน้ำท่วม โดย กระทรวงที่ดิน โครงสร้างพื้นฐาน การขนส่ง และการท่องเที่ยวแห่งญี่ปุ่น (MLIT) และ (3) การแนะนำเทคโนโลยีการลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติ โดย ภาคเอกชนของประเทศญี่ปุ่น

ซึ่งจะมีการนำข้อคิดเห็นที่ได้รับจากเวทีสัมมนาไปบูรณาการร่วมกับผลการศึกษาและข้อค้นพบจากการลงพื้นที่ที่ผ่านมา เพื่อพัฒนาแนวทางและมาตรการรับมืออุทกภัยที่เหมาะสม ก่อนนำเข้าสู่การพิจารณาของคณะทำงานต่อไป

 ทั้งนี้งานสัมมนาดังกล่าว มีนายบรศักดิ์ อุวรรณโณ รองนายกรัฐมนตรี เป็นประธานเปิดงาน  พร้อมด้วย นายมาซาโตะ โอตากะ เอกอัครราชทูตญี่ปุ่นประจำประเทศไทย นายนพพล ชูกลิ่น กรรมการผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี นายโทรุ คาจิวาร่า อัครราชทูตฝ่ายเศรษฐกิจและหัวหน้าฝ่ายเศรษฐกิจ สถานเอกอัครราชทูตญี่ปุ่นประจำประเทศไทย รวมทั้ง นายชัยรัตน์ แก้วเพียงเพ็ญ รองอธิบดีกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) 

นายรอมดอน หะยีอาแว รองผู้ว่าราชการจังหวัดสงขลา นายสุพิศ พิทักษ์ธรรม นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดสงขลา นายชุนสุเกะ ซาคุโด้ หัวหน้าคณะผู้แทนองค์การความร่วมมือระหว่างประเทศแห่งญี่ปุ่น (JICA) ผู้บริหารส่วนราชการ องค์การบริหารส่วนจังหวัดสงขลา พร้อมทั้งคณะทำงานถอดบทเรียนและเตรียมความพร้อมรับมือมหาอุทกภัย ผู้เข้าร่วมสัมมนาจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และสื่อมวลชน รวมจำนวนกว่า 200 คน เข้าร่วมงาน ณ อาคารสัมมนา สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ ปากเกร็ด นนทบุรี และผ่านระบบออนไลน์ไปยังพื้นที่จังหวัดสงขลา