เปิดมาตรการแก้หนี้นอกระบบ

คณะรัฐมนตรีในคราวประชุมเมื่อวันที่ 4 ต.ค. 2559 ได้มีมติเห็นชอบหลักการ เรื่อง การบริหารงาน เพื่อการแก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบอย่างบูรณาการ และยั่งยืนตามที่กระทรวงการคลังเสนอ โดยมอบหมายให้กระทรวงการคลัง ดำเนินการร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง “บริหารจัดการปัญหาหนี้นอกระบบด้านลูกหนี้ และด้านเจ้าหนี้ ควบคู่กันไปอย่างเป็นระบบ ครบวงจร และมีความต่อเนื่อง”

แนวทางดำเนินการ ประกอบด้วย 5 มิติ คือ

1. ดำเนินการอย่างจริงจังกับเจ้าหนี้นอกระบบที่ผิดกฎหมาย โดยประชาสัมพันธ์ให้เจ้าหนี้นอกระบบมาร่วมไกล่เกลี่ยประนอมหนี้ และเข้ามาขออนุญาตดำเนินธุรกิจสินเชื่อในระบบให้ถูกต้อง และเร่งรัดการบังคับใช้ร่างพระราชบัญญัติ ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พงศ. .... (พระราชบัญญัติห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ.2560 ได้มีผลบังคับใช้แล้วตั้งแต่วันที่ 16 ม.ค. 2560

2. เพิ่มช่องทางการเข้าถึงสินเชื่อในระบบให้กับลูกหนี้นอกระบบ และประชาชนทั่วไป ได้แก่ การอนุยาตให้ประกอบธุรกิจ “สินเชื่อรายย่อย ระดับจังหวัดภายใต้การกำกับ (สินเชื่อฟิโกไฟแนนซ์)” และการจัดตั้ง “หน่วยแก้หนี้นอกระบบ” (Business Unit) ภายในธนาคารออมสิน และธนาคารเพื่อการเกษตร และสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) เพื่อให้คำปรึกษาปัญหาหนี้นอกระบบ และออกแบบผลิตภัณฑ์สินเชื่อแก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบ ที่มีเงื่อนไขผ่อนปรน

3. ลดภาระหนี้นอกระบบโดยการไกล่เกลี่ยประนอมหนี้ โดยจัดให้มี “จุดให้คำปรึกษาปัญหาหนี้นอกระบบ” ณ สาขา ธ.ออมสิน และธ.ก.ส. ทุกสาขาทั่วประเทศ ธนาคารจะประสานงานกับ “คณะอนุกรรมการไกล่เกลี่ยประนอมหนี้นอกระบบประจำกรุงเทพมหานคร หรือประจำจังหวัด” ซึ่งมีอธิบดีกรมอัยการคุ้มครองสิทธิ และช่วยเหลือทางกฎหมายแก่ประชาชน หรืออัยการคุ้มครองสิทธิและช่วยเหลือทางกฎหมาย และการบังคับคดีจังหวัด เป็นประธาน เพื่ออำนวยความสะดวกในการไกล่เกลี่ยหนี้นอกระบบ ระหว่างลูกหนี้กับเจ้าหนี้นอกระบบ ให้เกิดมูลค่าหนี้ที่เป็นธรรม ก่อนที่ธนาคารออมสิน และธ.ก.ส. จะพิจารณาสินเชื่อเพื่อแก้ไขหนี้นอกระบบตามศักยภาพของลูกหนี้นอกระบบแต่ละรายต่อไป

4. เพิ่มศักยภาพของลูกหนี้นอกระบบลูกหนี้นอกระบบที่ไม่มีศักยภาพในการหารายได้ หรือมีความสามารถในการชำระหนี้ต่ำ จะได้รับการสนับสนุนด้านการฟื้นฟูอาชีพ เพื่อแก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบอย่างเข้มข้น ผ่านกลไกคณะอนุกรรมการฟื้นฟู และพัฒนาศักยภาพการหารายได้ของลูกหนี้นอกระบบประจำกรุงเทพทมหานคร หรือประจำจังหวัด ซึ่งมีรองผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธาน

โดยมุ่งเน้นให้มีการปรับเปลี่ยนทัศนคติ และพฤติกรรม ปลูกฝังความรู้ และวินัยทางการเงิน รวมถึงฝึกอบรมอาชีพ หรือทักษะฝีมือแรงงานอย่างเข้มข้น เพื่อให้ลูกหนี้มีศักยภาพในการหารายได้เพิ่มขึ้นอย่างแท้จริงจากการประกอบอาชีพที่ได้รับการอบรมนั้นๆ ทั้งในภาคการเกษตร ธุรกิจการค้า หรือบริการ ภายใต้ความร่วมมือกับหน่วยงานราชการ สถาบันการเงินเฉพาะกิจ ภาคธุรกิจเอกชน และสถาบันการศึกษา

นอกจากนี้ อาจมีการพิจารณาให้ทุนสนับสนุนในการประกอบอาชีพตามแต่ความเหมาะสมตลอดจนมีการติดตามประเมินผลอย่างต่อเนื่อง เพื่อไม่ให้กลับไปเป็นหนี้นอกระบบอีก

5. สนับสนุนการแก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบของหน่วยงานภาครัฐ และองค์กรการเงินชุมชนที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ สร้างเครือข่ายองค์กรการเงินชุมชน เพื่อร่วมแก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบ เผยแพร่ความรู้ และทักษะทางการเงินแก่ประชาชน และจัดทำฐานข้อมูลหนี้นอกระบบ

หน่วยงานภาคที่เกี่ยวข้อง ประกอบด้วย กระทรวงการคลัง สำนักงานอัยการสูงสุด กระทรวงมหาดไทย กระทรวงยุติธรรม สำนักวงานตำรวจแห่งชาติ กระทรวงกลาโหม กระทรวงเกษตร และสหกรณ์ กระทรวงแรงงาน กระทรวงการพัฒนาสังคม และความมั่นคงของมนุษย์ กองทุนหมู่บ้าน และชมุชนเมืองแห่งชาติ ธนาคารออมสิน และธ.ก.ส.