ตัวอย่างดีๆสำหรับทุกกระทรวง:ห้ามเรี่ยไรซื้อของขวัญให้ผู้ใหญ่

เริ่มต้นด้วย นพ.ปิยะสกล สกลสัตยาทร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข (สธ.) ลงนามในประกาศกระทรวงสาธารณสุข ลงวันที่ 28 ต.ค. 2559 เรื่อง การให้และรับของขวัญ ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่หรือผู้บังคับบัญชา เนื่องในเทศกาลปีใหม่ พ.ศ.2560 เนื่องในโอกาสเทศกาลขึ้นปีใหม่ พ.ศ.2560 เพื่อให้ข้าราชการสร้างค่านิยมในการประหยัด ไม่เรี่ยไรเพื่อซื้อของขวัญ ของฝาก ให้ผู้บังคับบัญชา

คำประกาศนั้นระบุว่า

“เนื่องในโอกาสเทศกาลวันขึ้นปีใหม่ พ.ศ.2560 ที่ใกล้เข้ามานี้ ข้าราชการชั้นผู้น้อยนิยมมอบหรือเรี่ยไรเพื่อจัดหาของขวัญ แก่ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่หรือผู้บังคับบัญชา ซึ่งเป็นการสร้างทัศนคติที่ผิด ทั้งยังเป็นช่องทางให้เกิดการประพฤติมิชอบในวงการมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 8 ม.ค. 2540 ให้ถือปฏิบัติว่าข้าราชการชั้นผู้น้อย พึงลดการให้ของขวัญแก่ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ ผู้บังคับบัญชา หรือสมาชิกในครอบครัวของข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ เพื่อเสริมสร้างค่านิยมให้เกิดการประหยัดและสร้างทัศนคติที่ถูกต้อง โดยหัวหน้าส่วนราชการและผู้บังคับบัญชาต้องดำรงตนเป็นแบบอย่างที่ดี พร้อมทั้งกำชับดูแลข้าราชการในสังกัดให้ประพฤติตน เกี่ยวกับการเรี่ยไร และการให้หรือรับของขวัญหรือประโยชน์อื่นใดให้ถูกต้องสอดคล้องกับกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง”

ต่อมาก็มีคำสั่งทำนองเดียวกันที่กระทรวงการคลังและกระทรวงพลังงาน

ผมเชื่อว่าเจ้ากระทรวงอีกหลายแห่งก็คงกำลังจะดำเนินตามนโยบายเช่นนั้น เพราะไม่มีเหตุอะไรที่จะไม่ทำให้ข้าราชการชั้นผู้น้อยรู้สึกถึงความเป็นธรรมของคำสั่งเช่นนี้

ขณะเดียวกันข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ที่ต้องการจะสร้างบรรยากาศของการทำงานที่ เปิดเผยโปร่งใสและเป็นธรรม ก็คงจะยินดีกับคำสั่งเช่นนี้ เพราะจะทำให้ความลำบากใจที่มีมาตลอดนั้นหายไป

บางคนอาจจะอ้างว่าการให้ของขวัญผู้ใหญ่เป็น “ประเพณี” ดั้งเดิมของไทย เป็นการแสดงความเคารพของผู้น้อยต่อผู้ใหญ่ ซึ่งสมควรจะดำรงไว้เป็นการรักษาวัฒนธรรมแบบไทย ๆ ต่อไป

แต่การอ้างเช่นนั้นย่อมเป็นเพียงการที่ผู้นำระดับกระทรวงขาดความกล้าหาญ จะสร้างความเปลี่ยนแปลงในทางที่เหมาะที่ควร เพื่อขจัดปัจจัยอันมีส่วนทำให้เกิดการฉ้อราษฎร์บังหลวง  สร้างนิสัยและความคาดหวังผิด ๆ ที่ว่าผู้น้อยต้องดิ้นรนเพื่อหาของขวัญให้ผู้ใหญ่

การที่จะพยายามคงไว้ซึ่งกติกาเช่นนี้ย่อมเท่ากับเป็นการรักษา “ระบบอุปถัมภ์” ที่เป็นหนึ่งในสาเหตุแห่งพฤติกรรมคอร์รัปชันที่กลายเป็นมะเร็งร้ายในประเทศมาช้านาน

หากผู้น้อยต้องการจะอวยพรปีใหม่แด่ผู้ใหญ่ในวงราชการ ก็ย่อมมีวิธีต่าง ๆ ที่ไม่ต้องกระทบถึงรายได้ของผู้น้อย เช่น การส่งบัตรอวยพร หรือข้อความผ่าน social media ได้อย่างสะดวกและรวดเร็วทันที

ความริเริ่มที่น่าสรรเสริญเช่นนี้น่าจะต่อยอดเป็นการเขียน “กฎกติกามารยาท” อื่น ๆ ที่จะนำไปสู่การป้องกันและปราบปรามพฤติกรรมฉ้อราษฎร์บังหลวง เช่น การเลี้ยงดูปูเสื่อผู้ใหญ่ การเกณฑ์ชาวบ้านและนักเรียนไปต้อนรับข้าราชการผู้ใหญ่ที่ไปตรวจงาน รวมไปถึงกิจกรรมต่าง ๆ ที่ทำให้ข้าราชการชั้นผู้น้อยต้องตกอยู่ในภาวะที่ถูกบังคับให้ต้อง “เอาใจนาย” อย่างไร้เหตุไร้ผล

เพราะการ “เอาใจนาย” ที่ได้ผลที่สุด และเป็นที่ยอมรับได้ที่สุดคือ การทำงานในความรับผิดชอบของแต่ละคนอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด

ผมจะแปลกใจมากหากท่านนายกรัฐมนตรีจะไม่ถือโอกาสนี้ ออกคำสั่งไปยังทุกกระทรวงทบวงกรมให้ดำเนินนโยบายในทำนองเดียวกับที่กระทรวงสาธารณสุข  กระทรวงการคลัง และกระทรวงพลังงานได้ริเริ่มในปีนี้อย่างน่าชื่นชมแล้ว

การทำความดีความถูกต้องในสังคมไทยไม่ต้องรอ  ไม่ต้องเขินอายและไม่ต้องกลัวจะเสียหน้าว่าทำตามคนอื่นครับ

ประชาชนจะปรบมือดัง ๆ ให้เหมือน ๆ กันแน่นอนครับ!