สร้างความกลัวจนกระทั่งเจ๊ง

น่าสนใจมากๆ คือการล้มของยักษ์ใหญ่ที่เมื่อครั้งยังเฟื่องฟูนั้น กล่าวได้ว่าถึงขนาดเป็นกิจการที่เป็นตำนานแห่งความภาคภูมิใจของชาติ บางคนกล่าวว่าเป็นความสำเร็จแห่งวงการเทคโนโลยี ผลิตภัณฑ์จากยักษ์ล้มรายนี้เคยมีส่วนแบ่งการตลาดโลกกว่าสามสิบเปอร์เซ็นต์ ใหญ่เป็นอันดับหนึ่งในวงการนั้นอยู่ยาวนานหลายปี

แต่อยู่ๆ ก็ล้มไปดื้อๆ ทั้งๆ ที่ยังมีความเข้มแข็งทางเทคโนโลยีอย่างมากมาย สิทธิบัตรที่ยักษ์ล้มรายนี้ได้สร้างขึ้นยังมีการใช้งานอยู่ในวงการเดียวกันตราบเท่าทุกวันนี้ ยักษ์ใหญ่ในวงการเทคโนโลยีรายนี้ ไม่ได้ล้มลงเพราะอ่อนด้อยทางเทคโนโลยี จนถูกทดแทนด้วยคู่แข่งที่มีความสามารถสูงกว่า แต่ยักษ์ล้มรายนี้ล้มลงเพราะความกลัวที่ผู้บริหารสร้างขึ้นมาเอง

เมื่อยักษ์ล้มย่อมมีคนสนใจหาต้นเหตุเสมอ ซึ่งการค้นหาต้นเหตุของการล่มสลายนั้นพบว่ายักษ์ล้มเพราะตัวยักษ์เอง ไม่ได้ล้มมาจากปัจจัยภายนอกเหมือนที่คนทั่วไปคิดกันว่าล้มเพราะมีรายใหม่ที่เก่งกว่ามาทดแทน ต้นเหตุสำคัญของความล่มสลายคือสิ่งเดียวกับที่ได้สร้างความสำเร็จอย่างก้าวกระโดดในช่วงแรกๆ ของการดำเนินกิจการ ที่ยักษ์ล้มรายนี้ข้ามฟากมาจากกิจการอื่นเข้าสู่วงการเทคโนโลยีตอนนั้นใครๆ ก็ชื่นชมที่ผู้บริหารยักษ์ล้มรายนี้สามารถนำให้ก้าวข้ามจากวงการอื่นมาสู่วงการเทคโนโลยีได้ประสบความสำเร็จอย่างงดงาม

วันนั้นไม่มีใครเชื่อว่าวันนี้ยักษ์ใหญ่รายนี้จะล้มลงจนแทบจะหายไปจากวงการเทคโนโลยีนี้ วันนั้นความสำเร็จมาจากการที่ผู้นำใช้ความเข้มแข็งสร้างแรงกดดันให้พนักงานทุ่มเททำงานจนเกิดความสำเร็จขึ้นมากมายในเวลารวดเร็ว ยิ่งกดดันความสำเร็จยิ่งเพิ่มขึ้น ยามนั้นความกดดันจากผู้นำไม่ก่อให้เกิดความกลัวในหมู่พนักงาน เพราะวันนั้นรอบตัวเต็มไปด้วยความสำเร็จ รายงานต่างๆ จากพนักงานสู่ผู้นำจึงเป็นรายงานความสำเร็จ เหมือนการรายงานความสำเร็จในการรุกคืบหน้าในสมรภูมิ ผู้นำทัพยิ่งกดดัน การรุกคืบยิ่งคืบหน้า และกลายเป็นลัทธิบูชาความสำเร็จ คือทำงานแล้วมีหนทางเดียวคือความก้าวหน้าในความสำเร็จ

ไม่มีสิ่งใดที่รุ่งโรจน์ได้ตลอดไป เมื่อตลาดเทคโนโลยีนั้นเริ่มมีผู้ประกอบการรายอื่นเข้ามาแข่งขัน แต่ยักษ์ล้มรายนี้ไม่เดือดร้อนในระยะแรกๆ เพราะครองส่วนแบ่งการตลาดไว้มากมายจนกระทั่งมีคู่แข่งรายใหม่ที่ข้ามมาจากวงการอื่นคล้ายกับยักษ์ล้มรายนี้ และเข้าสู่ตลาดด้วยแนวคิดใหม่ที่มุ่งเน้นประสบการณ์ที่ดีของลูกค้า มากกว่าความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี

เมื่อมีทางเลือกใหม่ที่ให้ประสบการณ์ที่ดีกว่าย่อมเป็นธรรมดาที่จะมีลูกค้าจำนวนหนึ่งที่ย้ายไปอยู่กับคู่แข่งรายใหม่นี้ ซึ่งพนักงานของยักษ์ล้มก็เห็นการเปลี่ยนแปลงนี้ แต่ไม่กล้ารายงานให้ผู้นำได้ทราบว่าทิศทางเดิมที่มุ่งเน้นความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีที่เคยสร้างความสำเร็จนั้น บัดนี้น่าจะเหมือนยาหมดอายุที่ใช้ไม่ได้แล้ว ผู้นำได้สร้างความกลัวต่อความไม่สำเร็จไว้อย่างมากมาย ผู้นำยอมรับฟังเฉพาะความสำเร็จ ในขณะที่ติเตียนความล้มเหลวอย่างรุนแรง จุดจบของยักษ์ใหญ่เริ่มตรงนี้ ผู้นำสร้างความหวาดกลัวจนกระทั่งไม่มีใครกล้าบอกความจริงที่กำลังเกิดขึ้น

ผลประกอบที่ถดถอยลงอย่างน่าใจหาย น่าจะช่วยบอกความจริงที่น่าตกใจกับผู้นำ แต่ผู้นำที่ไม่เคยได้รับรายงานความล้มเหลวใดๆ จากพนักงาน กลับมองว่าเป็นเพราะพนักงานอ่อนด้อยความสามารถ พอเห็นว่าคนไหนดูท่าว่าจะเป็นต้นเหตุก็ปลดปรับเปลี่ยนให้คนใหม่ที่กล้ารับปากว่าสามารถสร้างความสำเร็จมาทำหน้าที่แทน การทำงานท่ามกลางความหวาดกลัว ในยามที่รอบตัวเต็มไปด้วยความถดถอยจึงกลายเป็นการหาหนทางเอาตัวรอดของพนักงานแต่ละกลุ่ม แต่ละทีม มีการรับปากรับคำในสิ่งที่ทำไม่ได้ เพียงเพื่อลดความหวาดกลัวที่มาจากการกระทำของผู้นำ

การจัดสรรทรัพยากรจึงผิดพลาด มีการลงทุนเพิ่มขึ้นในจุดอ่อน มีการละเลยจุดเด่นที่หาใครเทียบเทียมไม่ได้ การทำงานเพื่อเอาตัวรอดจากความกลัวที่ผู้นำสร้างขึ้นยิ่งทำให้ความสามารถในการแข่งขันน้อยลง คนเก่งที่บอกความจริงถูกกำจัด คนดีแต่ปากได้ครอบครองทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด

วันนี้ถ้าใครถามว่าอะไรทำให้ยักษ์ล้ม คำตอบคือตัวผู้นำยักษ์นั่นเองแหละที่ล้มยักษ์ลงได้อย่างหมดทางฟื้น ด้วยการขยันสร้างความหวาดกลัว