ถ้าใครมาถึงระดับที่ 5 ได้ก็ถือว่ายอดเยี่ยมแล้ว เพราะสามารถสร้างงานและสร้างคนได้พร้อมกัน
ในตอนแรกผมได้สรุปย่อเรื่องราวของการก้าวสู่การเป็นผู้นำไปแล้ว 2 ระดับ คือระดับที่ 1 และระดับที่ 2
จากแนวคิดการก้าวสู่การเป็นผู้นำระดับโลก (World Leader) โดยรวมทั้งหมด 8 ขั้น ดังนี้ ระดับที่ 1: Self Leader ระดับที่ 2: Self to Community ระดับที่ 3: Zero to Hero ระดับที่ 4: Leader to Teacher ระดับที่ 5: Pro-Coach ระดับที่ 6: Out Competition ระดับที่ 7: Exceed Expectation และระดับที่ 8: Make a Difference และคราวนี้ก็มาดูกันให้ครบ ดังนี้
ระดับที่ 3 Production: Result ‘Zero to Hero’ เป็นการสร้างพลังร่วมในระดับองค์รวมให้เกิดขึ้นอย่างถ้วนทั่ว (Organization)
1. เป็นฮีโร่ (Zero to Hero) ค่าของคน อยู่ที่ผลของงานฉันใด การยอมรับย่อมเกิดจากผลงานและความสำเร็จที่ชัดเจนฉันนั้น
2. วิสัยทัศน์ (Vision & Strategy) มองให้กว้าง และไปให้ไกล เพราะทุกสิ่งมีการเปลี่ยนแปลง คนที่หยุดนิ่งอยู่กับที่ ก็เท่ากับล้าหลังและไม่ทันสถานการณ์
3. องค์กร (Organization) การรวมตัวของคนจำนวนมาก แบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบ จัดลำดับโครงสร้าง และร่วมมือกันอย่างเป็นระบบ ช่วยทำให้ชุมชนนั้นมีความยั่งยืนและเป็นเอกภาพ
4. การประเมินสถานการณ์ (Situation Assessment) เพราะสภาพแวดล้อมมีการเปลี่ยนแปลง และแต่ละแห่งมีบริบทไม่เหมือนกัน ดังนั้นการประเมินสถานการณ์ วิเคราะห์จุดอ่อนจุดแข็ง โอกาสและอุปสรรคให้ถ้วนทั่ว
5. วัฒนธรรมองค์กร (Culture) ความคิด ความเชื่อ และวิถีปฏิบัติของคนในองค์กร เป็นได้ทั้งแรงผลักและแรงต้าน จึงต้องออกแบบและปลูกฝังให้สอดรับกับวิสัยทัศน์ที่จะไป
6. องค์กรแห่งการเรียนรู้ (Learning organization) ความรู้เป็นพลวัตร ไม่หยุดนิ่ง มีการเปลี่ยนแปลงเสมอ การกระตุ้นจูงใจและสร้างสภาพแวดล้อมให้ทุกคนใส่ใจเรียนรู้อยู่เสมอ จึงดีกว่าการรอให้คนอื่นมาสอนหรือบังคับ
7. รางวัล (Reward) การแสดงออกซึ่งการยอมรับ ไม่ว่าจะด้วยการยกย่อง ชมเชย หรือมอบสิ่งของรางวัลใดๆก็ตาม เป็นการเสริมแรงและแสดงว่าคนอื่นๆมองเห็นในสิ่งที่เขาทำ
8. การบริหารความต่อเนื่อง (Business Continuity Management) การทำให้ทุกคนตื่นตัวและตระหนักถึงความเสี่ยง และผลกระทบที่เกิดขึ้น จนนำมาซึ่งการป้องกันอย่างถูกวิธี ย่อมดีกว่าการตามแก้ไข ที่สำคัญควรคำนึงถึงมาตรการที่จะทำให้งานและกิจการสามารถดำเนินการต่อเนื่องได้โดยไม่สะดุดหยุดลง
9. การตลาด การขาย (Marketing & Sales) สายสัมพันธ์และความเชื่อมโยงทางธุรกิจ ตลอดจนช่องทางและวิธีการขายที่ถูกต้อง ตรงกลุ่มลูกค้าเป้าหมาย จะช่วยให้ขายสินค้าได้ในที่สุด
10. ลูกค้าและการบริการ (Customer & Services) ต้องรู้ว่าลูกค้าเป้าหมายคือใคร จึงจะตอบสนองได้ตรงกับความต้องการและความคาดหวัง โดยการบริการช่วยสร้างความพึงพอใจให้เกิดขึ้น
11. การจัดหา (Logistic & Supply Chain) การมีคู่ค้าและผู้รับจ้างช่วงที่ดี จับมือกันเป็นเครือข่ายของการผลิตที่มีประสิทธิภาพเป็นทอดๆ ช่วยให้การส่งมอบปลายทางเกิดประสิทธิผลในที่สุด
ระดับที่ 4 People: Reproduction ‘Leader to Teacher’ เป็นการต่อยอดที่ออกไปนอกจากตัวเรา แต่เป็นการสร้างหรือพัฒนาคนรุ่นใหม่ให้มีศักยภาพและความสามารถขึ้นมาใหม่ (New Talent) โดยเฉพาะผู้ใต้บังคับบัญชาหรือลูกน้องเรานั่นเอง ดังนั้นผู้นำนอกจากจะสร้างงานใหม่ สร้างงานใหญ่ และทำงานยากแล้ว ยังต้องสร้างคนที่ถือได้ว่าท้าทายที่สุด ยากกว่าการทำงานใดๆ
12. สร้างคน (People reproduction) ทุกตำแหน่งงาน ควรมีตัวตายตัวแทน มือหนึ่งมือสอง และถ้ามีคนสามารถทำแทนได้มากขึ้น นอกจากจะช่วยลดความเสี่ยงแล้ว ยังช่วยสร้างความยั่งยืนให้กับองค์กรได้ด้วย
13. สอนและฝึก (Teach & Train) การสอน การถ่ายทอด และการฝึกปฏิบัติ เปรียบเสมือนการลับมีดของตัวเรา และสร้างมีดเล่มใหม่
14. การแก้ปัญหา (Problem Solving) เมื่อปัญหาเป็นที่มาของปัญญา ดังนั้นการแก้ไขจึงทำให้เรามีความรู้ใหม่ๆเกิดขึ้น
15. การตัดสินใจ (Decision making) การรู้ว่าอะไรต้องมี ต้องทำ และอะไรควรมี ควรทำ จะทำให้เราตัดสินใจเลือกสิ่งที่เหมาะสมได้เงื่อนไข ข้อจำกัด หรือเกณฑ์การพิจารณาที่ตั้งไว้
16. ปัญหาและโอกาส (Problem & Opportunity) ในปัญหามีโอกาส และในโอกาสมีปัญหา เป็นสัจธรรมที่เรามิอาจมองข้าม ผู้นำสามารถพลิกสถานการณ์เปลี่ยนปัญหาเป็นโอกาสได้
17. การป้องกันปัญหาและการขยายโอกาส (Potential Problem) การคาดการณ์เหตุการณ์ล่วงหน้า นอกจากจะทำให้เราเห็นโอกาสใหม่ๆในสถานการณ์ที่ยังไม่มาถึงแล้ว ยังช่วยให้เราเห็นปัญหาที่อาจเกิดขึ้น ทำให้เรากำหนดมาตรการรับมือได้
18. การต่อรอง (Negotiation) ไม่มีใครชนะทุกครั้ง และไม่มีใครจะแพ้ตลอด แต่เราอาจชนะร่วมกันได้ โดยการพูดคุยหาจุดที่ลงตัว ที่ทั้งสองฝ่ายรับได้ เราก็จะได้ชนะร่วมกัน
19. การมองย้อน การมองข้างหน้า (Feedback & Feed forward) การทบทวนหรือการรับข้อมูลป้อนกลับเป็นสิ่งจำเป็น แต่การมองไปข้างหน้าหรือการแจ้งบอกล่วงหน้า ก็จำเป็นไม่แพ้กัน
20. การฝึกสติ (Mindfulness) การรู้เท่าทันสถานการณ์ การยับยั้งชั่งใจ การรับมือกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น จำเป็นต้องใช้สติที่ตั้งมั่น ผู้นำจึงต้องฝึกฝน
21. การปลุกตื่น (Awaken) การไม่หลงใหลหรือเป็นไปตามกระแส แต่ตระหนักและตื่นรู้อยู่เสมอ
22. กุศโลบาย (Beyond Strategy) แนวทางเชิงสร้างสรรค์ที่ไม่ทำให้ใครเจ็บปวด เสียใจ หรือเสียหาย
ระดับที่ 5 Pinnacle: Respect ‘Pro-Coach’ เป็นการพัฒนาผู้ที่มีศักยภาพและความสามารถใหม่นั้น ให้กลายเป็นผู้นำรุ่นใหม่ (New Leader) นี่ถือเป็นยอดของภูเขาลูกแรก และเป็นจุดสูงสุดของการเป็นผู้นำในแนวทางที่ผู้เขียนหนังสือเล่มนี้ได้ให้ข้อคิดและแนวทางไว้ อาทิ
23. การโค้ช (Coach) ผู้นำต้องหาใครสักคนมามองเรา สังเกตเรา ฟังเรา และตั้งคำถามให้เราคิด ไม่ต่างจากการเป็นกระจกส่องเพื่อให้มองเห็นตัวเอง
24. การฟัง (Listening) นี่คือสิ่งที่ผู้บริหาร หัวหน้างานส่วนใหญ่มักจะขาด บางคนเป็นหนัก ทั้งสั่งทั้งพูด โดยไม่เคยคิดจะฟังใคร การฟังจึงน่าจะเป็นทักษะที่ผู้ที่คิดจะเป็นผู้นำต้องฝึกให้หนัก แม้ว่าจะขัดใจบ้าง ลองง่ายๆในการประชุมทุกครั้ง สั่งตัวเองให้พูดทีหลังสุด หลังจากปล่อยให้ลูกน้องทุกคนพูดแสดงความคิดเห็นอย่างเต็มที่ จากนั้นให้สรุปประเด็นของลูกน้อง หาจุดเด่น แนวคิดดีๆ และหยิบมาใช้ จึงจะเรียกได้ว่า “ฟังอย่างเข้าจิต ฟังอย่างเข้าใจ”
25. การถาม (Power question) การตั้งคำถามของผู้นำ เพื่อให้ลูกน้องได้คิด จะช่วยพัฒนาคนให้แกร่งขึ้น ดังนั้นอย่าโยนคำตอบ และบอกให้ทำ แต่จงโยนคำถาม แล้วให้เขาไปคิดหาคำตอบ เป็นการสร้างคนที่ดี ที่ผู้นำควรทำ
26. โค้ชผู้นำ (Coach Leader) เมื่อเป็นผู้นำที่ดีได้แล้ว อย่าลืมใช้บันไดที่เราปีนขึ้น ไปสร้างแรงจูงใจให้ลูกน้องและคนใกล้ชิดปีนขึ้นมาด้วย
27. โค้ชทีม (Coach Team) ไม่จำเป็นต้องโค้ชหรือสร้างคนทีละคน เราสามารถโค้ชหรือสร้างคนพร้อมกันในคราวเดียว ด้วยการให้คนในทีมทำงานและแสดงบทบาทของตนได้อย่างเต็มที่ และอย่าลืมให้เขาเหล่านั้นได้สลับบทบาทระหว่างกัน เพื่อให้มีทักษะที่รอบด้าน
28. สร้างแรงบันดาลใจ (Inspire) ผู้นำที่ดีและมีพลัง จะสามารถเป็นแสงสว่างที่สร้างแรงบันดาลใจอะไรบางอย่างให้คนอยากทำตามได้ และสุดท้ายให้เขาเหล่านั้นค้นพบตัวเอง
29. วิถีสุดยอด (Excellence way) ไม่จะเป็นต้องลองผิดลองถูก หรือหาทางไปด้วยตนเองเสมอไป ในเมื่อมีคนอื่นที่ทำแล้วและทำได้ ทำไมเราไม่เรียนรู้จากเขา แล้วต่อยอดสร้างสิ่งใหม่ที่ดีกว่า ด้วยวิธีการนี้ถึงจะไปสู่จุดสูงสุดได้เร็วกว่า
30. จากโตโยต้า วอลล์มาร์ท 7-Eleven ในที่นี้ผู้เขียนต้องการสื่อให้เห็นว่าในแต่ละธุรกิจ ในแต่ละองค์ความรู้ มีผู้ที่ทำได้ดี (Best Practices) ซึ่งถ้าเราหาเจอ และเรียนรู้จากเขา ย่อมดีกว่าเรียนรู้ทั่วไป
31. พูดตรงประเด็น (Point Talk) สั้น กระชับ ถูกต้อง ตรงประเด็น แต่ต้องไปพร้อมกับศิลปการสื่อสารที่ดีด้วย
32. การเดินทางต่างประเทศ (Oversea) บางครั้งอาจหมายถึงต่างถิ่น ต่างจังหวัดก็ยังได้ เพราะการเดินทางไปในที่ใด มันช่วยสอนเราตั้งแต่การเตรียมการ การวางแผน การแก้ปัญหาระหว่างทาง และการเก็บเกี่ยวสิ่งที่ได้เห็นมา
33. วิถีของผู้นำ (Leader Way) คือไม่ปล่อยเห็นเป็นไปตามยถากรรม หากแต่เกิดจากการออกแบบ กำหนดเป้าหมาย และวางแผนการเดินทางที่ดี ในที่สุดผู้นำจะต้องสร้างวิถีของตนเอง
ต้องขอบอกว่าใครมาถึงระดับที่ 5 ได้ก็ยอดเยี่ยมแล้ว เพราะสามารถสร้างงานและสร้างคนได้พร้อมกัน ในบริบทขององค์กรได้มีการวางแผนผู้สืบทอดตำแหน่งในระดับชั้นต่างๆ (Succession planning) ซึ่งจะทำให้การบริหารองค์กรมีความต่อเนื่อง โดยมีการต่อยอดทักษะความสามารถ และความรู้สั่งสมจนถือได้ว่าเป็นองค์กรที่มีความยั่งยืนในที่สุด
ยังเหลืออีก 33 ประเด็น ที่ผู้เขียนแสดงให้เห็นว่าผู้ที่สามารถฝึกฝนจนเอาชนะภูเขาลูกแรกได้แล้ว ยังสามารถต่อยอดไปสู่ระดับที่สูงขึ้น ด้วยการเอาชนะภูเขาลูกที่สอง เป็นผู้ที่มีจิตวิญญาณสูงส่ง (Spiritual Quotient) ซึ่งเป็นระดับที่ถือได้ว่าเป็นได้มากกว่าผู้นำ (Beyond Leader) คือในระดับที่ 6 ถึงระดับที่ 8 ดังนี้
ระดับที่ 6 Potential: Recall ‘Out Competition’ เป็นการสร้างพันธมิตรหรือกัลยาณมิตร ซึ่งไม่เพียงแต่เพื่อนร่วมงาน คนรอบข้าง หรือคู่ค้าเท่านั้น หากแต่รวมถึงคู่แข่ง โดยมองข้ามการแข่งขันที่มีระหว่างกัน (Friend)
ระดับที่ 7 Public: Return ‘Exceed Expectation’ เป็นการสร้างความร่วมมือ แบบร่วมด้วยช่วยกัน ร่วมคิด ร่วมทำ ร่วมฟันฝ่า (Collaboration) โดยไม่แบ่งฝักแบ่งฝ่าย หรือคิดยึดเอาแต่ตัวเราของเราเท่านั้น
ระดับที่ 8 Philosophy: Truth ‘Make a Difference’ การสร้างสรรค์สิ่งใหม่ และการทำสิ่งที่เป็นประโยชน์
ทั้งนี้ยังมีเนื้อหาและหลักการที่น่าสนใจที่เหลืออยู่อีกมาก ซึ่งขอให้ท่านที่สนใจและอยากศึกษาเพื่อใช้เป็นแนวทางในการปฏิบัติ ลองติดต่อขอความรู้ โดยส่งอีเมล์ไปที่ [email protected]
