94 ปี กระทรวงพาณิชย์ : Zero Corruption

และ United Nations Development Programme : UNDP ซึ่งเป็นหน่วยงานขององค์การสหประชาชาติ ที่ร่วมมือกันต่อต้านการคอร์รัปชัน ได้ริเริ่มขึ้นเมื่อวันที่ 26 พ.ย. 2556 ใน งานเฉลิมฉลองและระลึกวันต่อต้านคอร์รัปชันระหว่างประเทศ ที่ถือให้วันที่ 9 ธ.ค. เป็นวันต่อต้านคอร์รัปชัน

การรณรงค์ต่อต้านคอร์รัปชันโดยใช้เครื่องหมายและวลี Zero Corruption -100% Development เปิดฉากขึ้นในระหว่างการประชุมครั้งที่ 5 ของภาคีสมาชิกอนุสัญญาว่าด้วยการต่อต้านคอร์รัปชันขององค์การสหประชาชาติ เพื่อทบทวนการปฏิบัติตามอนุสัญญาว่าด้วยการต่อต้านคอร์รัปชัน ที่จัดขึ้นเมื่อ เดือน ธ.ค. 2556 ที่ประเทศปานามา มีภาคีสมาชิกเข้าร่วมประชุมมากกว่า 168 ประเทศ มีผู้เข้าร่วมประชุมมากกว่า 1400 คน นาย Yury Fedotov ผู้อำนวยการบริหารของ UNODC ได้กล่าวเน้นระหว่างการประชุมว่า จะต้องชักชวนให้ทุกๆ คนได้ร่วมกันต่อต้านการคอร์รัปชัน เพื่อทำให้การต่อต้านการคอร์รัปชันเกิดผลอย่างจริงจัง เราต้องการความร่วมมืออย่างมุ่งมั่นแข็งขันจากทุกภาคส่วนของสังคม ไม่ว่าจะเป็นภาครัฐ ภาคธุรกิจ ภาคสังคมพลเมือง นักวิชาการ และสื่อมวลชน ในการต่อต้านคอร์รัปชัน และสร้างวัฒนธรรมในการป้องกันการคอร์รัปชัน และยึดถือความซื่อสัตย์เป็นสำคัญ

การรณรงค์ต่อต้านคอร์รัปชันโดยใช้วลี Zero Corruption -100% Development มีจุดมุ่งหมายให้ประชาชนทุกหมู่เหล่าในสังคมได้ช่วยกันต่อต้านคอร์รัปชันและให้ประชาชนทั่วไปได้รับรู้เรื่องราวที่เกี่ยวกับอนุสัญญาต่อต้านคอร์รัปชันขององค์การสหประชาชาติ เพื่อเป็นแรงผลักดันให้การต่อต้านคอร์รัปชันสัมฤทธิผล มีประเทศภาคีสมาชิกประมาณ 40 ประเทศ เข้าร่วมการรณรงค์ต่อต้านคอร์รัปชัน ตามวลี Zero Corruption -100% Development

สำหรับประเทศไทย มีการรณรงค์ต่อต้านคอร์รัปชัน ด้วย วลี Zero Corruption เกิดขึ้นในงานวันพาณิชย์ เมื่อวันที่ 20 ส.ค. 2557 ในโอกาสคล้ายวันสถาปนากระทรวงพาณิชย์ ครบรอบ 94 ปี

กระทรวงพาณิชย์ที่ในอดีตมีบางยุค มีชื่อเรียกว่ากระทรวงเศรษฐการ เป็นที่ยอมรับของสังคมธุรกิจการค้า และประชาชน ตลอดมาว่า เป็นกระทรวงที่มีข้าราชการและเจ้าหน้าที่ที่มีความรู้ความสามารถ ที่ปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีข่าวคราวเรื่องอื้อฉาวไม่มาก ไม่มีข่าวข้าราชการซื้อตำแหน่ง แต่เมื่อสี่ห้าปีที่ผ่านมามีข่าวคราวอื้อฉาวเกี่ยวกับการทุจริตคอร์รัปชันไม่เว้นแต่ละวัน โดยเฉพาะการทุจริตที่เกี่ยวกับโครงการรับจำนำข้าว ที่ทำความเสียหายเสื่อมเสียต่อชื่อเสียงเกียรติคุณของกระทรวงพาณิชย์และข้าราชการและเจ้าหน้าที่กระทรวงพาณิชย์มากอย่างที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน และอย่างที่ไม่คาดคิดว่าจะเกิดขึ้นได้ มีข่าวคราวการซื้อตำแหน่งทั้งทางตรงและทางอ้อม เป็นที่ขมขื่นและสร้างความอับอายแก่ข้าราชการและเจ้าหน้าที่ส่วนใหญ่ที่ยังเป็นข้าราชการและเจ้าหน้าที่ฝ่ายที่ยังปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ รวมทั้งอดีตข้าราชการและเจ้าหน้าที่ทั้งหลายที่พ้นจากหน้าที่ข้าราชการไปแล้วด้วย

ในโอกาสจัดงานวันพาณิชย์ ในวันคล้ายสถาปนากระทรวงพาณิชย์ ครบรอบ 94 ปี ได้มีการใช้วลี Zero Corruption ประกอบการจัดงานด้วย งานนี้ได้จัดให้ข้าราชการและเจ้าหน้าที่กล่าวปฏิญาณการต่อต้านคอร์รัปชัน โดยมีปลัดกระทรวงพาณิชย์กล่าวนำ มีใจความว่า

“เราจะเป็นข้าราชการที่ดี ประพฤติตนและปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์สุจริต และเที่ยงธรรม กระทรวงพาณิชย์จะต้องเป็นเขตปลอดคอร์รัปชัน” และสุดท้ายได้กล่าวเสียงดังพร้อมกัน 3 ครั้งว่า “Zero Corruption” หลังจากนั้นปลัดกระทรวงพาณิชย์ ยังให้สัมภาษณ์ สื่อสรุปได้ว่า ต่อไปนี้ การบริหารงานในกระทรวงพาณิชย์จะไม่มีการทุจริตใดๆ เกิดขึ้น หากมีคนเสนอ เราต้องไม่สนอง โดยได้มอบหมายให้อธิบดีทุกกรมนำไปปฏิบัติ ห้ามไม่ให้มีปัญหา หรือมีเหตุการณ์ใดๆ ที่เกี่ยวข้องกับการทุจริต หรือการจ่ายเงินทอง ไม่ว่าจะในโครงการใดๆ ทั้งสิ้น

จากการที่กระทรวงพาณิชย์ ได้ร่วมการต่อต้านคอร์รัปชัน ตามวลี Zero Corruption ของ UNODC และ UNDP แห่งองค์การสหประชาชาติถือเป็นนิมิตหมายอันดีในการเริ่มการกอบกู้ชื่อเสียงเกียรติคุณของกระทรวงพาณิชย์ และเป็นส่วนหนึ่งที่จะปฏิรูปกระทรวงพาณิชย์ตามที่ข้าราชการและเจ้าหน้าที่กระทรวงพาณิชย์จำนวนไม่น้อยได้คาดหวังไว้

อย่างไรก็ตาม จากการที่ประกาศให้กระทรวงพาณิชย์เป็น Zero Corruption มีคำถามตามมาว่า จะมีทางสำเร็จหรือไม่ และจะมีขั้นตอนการปฏิบัติอย่างไรให้สำเร็จ หรือเพียงประกาศเพื่อความโก้เท่านั้น เมื่อประเมินจากสภาพความเป็นจริงของกระทรวงพาณิชย์ในขณะนี้ ก็น่าเชื่อว่า การประกาศเป็น Zero Corruption น่าจะมีทางสำเร็จ เริ่มต้นด้วยความเชื่อตาม คติพจน์ที่ว่า หัวไม่ส่ายหางไม่กระดิก เมื่อหัวหน้าสูงสุดของฝ่ายข้าราชการประจำไม่คอร์รัปชัน ก็ประสบความสำเร็จ ไปเกินกว่าครึ่งแล้ว รอเพียงว่าส่วนที่เป็นหัวจากฝ่ายการเมืองจะเป็นใคร จะส่ายหรือไม่ แต่ถ้าปรากฏว่าหัวสูงสุดจากฝ่ายการเมืองเป็นบุคคลตามโผที่ปรากฏในสื่อมวลชน มีข้อมูลในชั้นนี้ น่าเชื่อว่า ก็ไม่ส่ายเช่นกัน ก็ยังคงต้องรอดูหัวระดับรองจากฝ่ายการเมืองว่าจะเป็นผู้ที่มีหัวส่ายหรือเคยส่ายหรือไม่

ข้าราชการและเจ้าหน้าที่กระทรวงพาณิชย์ส่วนใหญ่เป็นผู้ใฝ่ปฏิบัติดีและปฏิบัติชอบ และกระตือรือร้นมีทัศนคติที่ดีต่อการประกาศ เป็น Zero Corruption มาก ซึ่งจะสามารถช่วยกันจับตา ชักชวนชักจูง ข้าราชการและเจ้าหน้าที่บางคนที่เคยหลงระเริงกับการปฏิบัติหน้าที่ในทางเสื่อเสีย ให้กลับมามีทัศนคติที่ดีได้บ้าง

ส่วนด้านการปฏิบัติ ก็ควรกำหนดแนวทางปฏิบัติเรื่องสำคัญบางอย่างให้โปร่งใสชัดเจน ไม่ให้มีการเลือกปฏิบัติ ก็จะนำไปสู่ความเป็นกระทรวงพาณิชย์ ที่เป็น Zero Corruption ได้อย่างน่าจะสมบูรณ์เกือบร้อยเปอร์เซ็นต์ เช่นการจัดซื้อจัดจ้างแม้แต่งบประชาสัมพันธ์ ก็ควรเป็นไปโดยเปิดเผยโปร่งใสตรวจสอบได้ ขั้นตอนการจดทะเบียน การขออนุญาตเรื่องต่างๆ ทั้งส่งออกนำเข้า ต้องเป็นไปโดย สะดวก รวดเร็ว ต้องเปิดเผย และเผยแพร่ กฎระเบียบ ขั้นตอนที่เกี่ยวข้องให้ประชาชนเข้าถึงและเข้าใจได้โดยง่าย ชัดเจน