สานฝันให้นายก (พิเศษ) : ความเอ๋ย ความรับผิดชอบ

และเปลี่ยนแปลงความรับผิดชอบในสังคมไทยสู่สังคมอารยะ พวกเราต้องการคำตอบสำหรับคำถามดังต่อไปนี้กันหรือไม่ครับ

ว่าด้วยความรับผิดชอบต่อสังคม ต่อประเทศชาติของเจ้าหน้าที่รัฐในกระบวนยุติธรรม

ศาลฎีกาตัดสินแล้ว ที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาพิจารณาอุทธรณ์แล้วว่าบุคคลหนึ่งทำผิดกฎหมาย เป็นนักโทษที่อยู่ระหว่างจับกุมเพื่อคุมขังลงโทษตามอาญาแผ่นดิน

เจ้าหน้าที่รัฐที่อยู่ในกระบวนยุติธรรม ประกอบด้วย ตำรวจ พนักงานอัยการ ผู้พิพากษาควรมีท่าที แสดงออกและประพฤติปฏิบัติต่อนักโทษผู้นั้นอย่างไรบ้าง

เหมาะสมหรือไม่ที่จะแสดงความคุ้นเคย คลุกคลีตีโมง นิยมชมชอบ ชื่นชมยกย่อง และดูแลปรนนิบัติ ให้นักโทษผู้นั้น

เหมาะสมหรือไม่ที่จะให้นักโทษผู้นั้นให้คำแนะนำสั่งสอน เป่าหัวเป่ากระหม่อม สั่งการ เป็นประธานมอบรางวัลและประดับยศ

เจ้าหน้าที่รัฐที่มีพฤติกรรมกระทำด้วยตนเองหรืออยู่ในบังคับบัญชาของนักโทษผู้นั้น จะเป็นผู้เคารพเชื่อฟัง และปฏิบัติตามคำสั่งศาลยุติธรรมหรือไม่ จะเป็นผู้ผดุงความยุติธรรมให้ประชาชนได้หรือไม่

จะเชื่อได้อย่างไรว่าเจ้าหน้าที่รัฐเหล่านี้ไม่ปกปิด ปกป้องและช่วยเหลือนักโทษ และจะเชื่อได้อย่างไรว่าเจ้าหน้าที่รัฐเหล่านี้จะไม่นิ่งดูดาย ปล่อยปละละเลย เพิกเฉยไม่ปฏิบัติหน้าที่เมื่อรู้เห็นเป็นที่ประจักษ์ว่ามีผู้กระทำผิดทุจริตคิดมิชอบ

บรรดาการกระทำของเจ้าหน้าที่ของรัฐในกระบวนยุติธรรมในลักษณะดังกล่าวควรบัญญัติให้เป็นความผิดด้านจรรยาบรรณเป็นความประพฤติมิชอบหรือไม่ มีผลให้โดนลงโทษทางวินัยหรือไม่

ถึงเวลาหรือยังที่ จะบัญญัติให้มี “กฎหมายว่าด้วยจริยธรรมพนักงานของรัฐ” เพื่อกำหนดกรอบการประพฤติปฏิบัติ และกำหนดโทษความผิดทางแพ่งและทางอาญา เป็นการเปิดโอกาสให้กับประชาชนเจ้าของประเทศมีอำนาจในการตรวจสอบเจ้าหน้าที่ของรัฐผ่านกระบวนการทางศาลยุติธรรม และลดอิทธิพลของเจ้าหน้าที่รัฐที่จะช่วยเหลือผู้ต้องสงสัย

ว่าด้วยความรับผิดชอบต่อสังคม ต่อประเทศชาติของนักเลือกตั้ง

นักเลือกตั้งประกาศต่อสาธารณชนให้ทราบโดยทั่วไป กำหนดเป็นเงื่อนไข เป็นคำสัญญา ที่จะกระทำหรือไม่กระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งเพื่อให้เกิดความนิยมชมชอบ ส่งผลต่อคะแนนเสียงของนักเลือกตั้งผู้นั้น

เมื่อปรากฏว่าเงื่อนไขของคำสัญญาเกิดขึ้นจริง แต่นักเลือกตั้งผู้นั้นไม่ดำเนินการใดๆ ตามคำสัญญาที่เคยประกาศต่อสาธารณชนนักเลือกตั้งผู้นั้นควรได้รับผลอย่างไร

ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นเป็นธรรมต่อประชาชนเจ้าของประเทศหรือไม่ ประชาชนที่โดนนักเลือกตั้งโกหก หลอกลวง และทรยศจะเรียกร้องความเป็นธรรม เรียกหาความชอบธรรมได้ที่ไหน อย่างไร

คำบอกกล่าวของนักเลือกตั้งว่าคำพูดเหล่านั้น เป็นเพียงเทคนิค เป็นสีสัน ในการหาเสียง จะเป็นตัวอย่างให้นักเลือกตั้งคนอื่นๆ เอาเยี่ยงอย่างที่จะทำอะไรก็ได้เพื่อให้ได้คะแนนเสียง อย่างนั้นหรือ

ระบบยุติธรรมของประเทศไทย ควรมีบทบาทต่อประเด็นหรือไม่ อย่างไร

ถึงเวลาหรือยังที่จะบัญญัติให้มี “กฎหมายว่าสัญญาประชาคม” เพื่อเพิ่มศักยภาพให้กระบวนยุติธรรมของไทยเพื่อเพิ่มอำนาจให้กับประชาชนเจ้าของประเทศที่จะตรวจสอบและคัดนักเลือกตั้งผู้ทรยศออกจากระบบการเมือง

ว่าด้วยความรับผิดชอบต่อสังคม ต่อประเทศชาติ ต่อโลก ต่อทรัพยากรธรรมชาติ

บ้านเมืองมีกฎกติกา ในการจัดสรรปันส่วนสิทธิการใช้ การควบคุมกำกับดูแล ทรัพยากรธรรมชาติดิน น้ำ ลม ฟ้า อากาศ ป่าภูเขาลำเนาไพร เพื่อให้คนทั้งรุ่นปัจจุบันและในอนาคตยังคงมีสิทธิ มีโอกาสที่จะใช้ และชื่นชมบรรยากาศ สภาพแวดล้อมเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดี

เจ้าหน้าที่รัฐที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากรธรรมชาติตั้งแต่เรื่องเล็ก เช่น ลำธารข้างหลังบ้าน จนถึงเรื่องใหญ่ คือ คุณภาพน้ำของแม่น้ำสายหลัก คุณภาพอากาศของประเทศ ควรมีความประพฤติเยี่ยงใด

ประชาชนเจ้าของประเทศ และผู้เกิด อยู่อาศัย และตายในชุมชน ในท้องถิ่นนั้น ควรมีอำนาจ มีสิทธิ มีหน้าที่ความรับผิดชอบที่จะใช้ และปกปักรักษาดูแลทรัพยากรธรรมชาติที่เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตพวกเขาอย่างไรบ้าง มีกลไกใดบ้างที่จะเสริมเพิ่มพลังให้กับพวกเขาที่จะรักษาชีวิตพวกเขาให้อยู่รอด

นักลงทุนที่แสวงหากำไรสูงสุดเพื่อตนเองและพรรคพวกกลุ่มน้อยนิดของตนเอง ควรมีสิทธิที่จะใช้ต้นทุนของสังคมของประเทศชาติเพื่อกิจกรรมทางธุรกิจการค้าของตน โดยไม่ยอมลงทุนส่วนเพิ่มที่จะคงสภาพหรือให้กระทบสภาพของสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุดอย่างไร

เมื่อนักลงทุนสร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเขาควรชดใช้เพียงใด ประเทศไทยมี “กฎหมายว่าด้วยความรับผิดทางละเมิด” ที่บัญญัติให้ชดใช้อย่างสาสมกับกรรมที่นักลงทุนเหล่านั้นได้ก่อขึ้นหรือไม่

ประเทศไทยมีกลไกที่ดีเพียงใด ที่จะรักษา ป้องกัน และเยียวยาทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อให้เป็นมรดกที่ดีที่สุด เป็นต้นทุนที่ดีที่สุดประการหนึ่ง ให้ลูกหลานไทยในอนาคตยังคงมีความภาคภูมิใจที่ได้เกิดมาเป็นคนไทย เกิดในประเทศไทยที่ยังคงอุดมสมบูรณ์ ไม่ต้องอดอยากหิวโหย และไม่ต้องแก่งแย่งกันเพื่อยังชีพตนเองให้อยู่รอด

ผู้เขียนยังไม่มีคำตอบที่ดีสำหรับหลายๆ คำถามข้างต้น แต่เชื่อมั่นอย่างสุดใจว่า คำถามที่ดี จะเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ ครับ

----------------

บทความนี้เป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียน ไม่เกี่ยวข้อง ไม่ผูกพัน และไม่ใช่ในนามของพนักงาน PEA