สภาการหนังสือพิมพ์แห่งชาติ สมาคมนักข่าว นักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย และพันธมิตร เตรียมจัดประชุมครั้งสำคัญ
เครือข่ายนักวิชาการและวิชาชีพสื่อมวลชน ประจำปี 2556 ครั้งที่ 6 ในวันศุกร์ (29) ที่มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย หลังจากเมื่อต้นปีนี้ได้จัดประชุม เรื่องมัลติแพลทฟอร์ม ที่มหาวิทยาลัยเนชั่น ลำปาง ครั้งนี้ว่าด้วย “From Multi-skilled to Multi - functioned Journalists” หรือทักษะในการทำงานยุคหลายสื่อ กับบทบาทหน้าที่ของคนหนังสือพิมพ์ในนาทีนี้
เสียดายที่ด้วยสถานการณ์ทางการเมืองร้อนแรง ทำให้การตัดสินใจล่าสุด เลื่อนจัดการประชุมไปเป็นราวเดือนพฤษภาคมปีนี้
อย่างไรก็ตาม ในฐานะผู้กล่าวนำก่อนเปิดประชุม ผมตั้งใจจะพูดถึงเรื่องสถานะของนักข่าวยุคใหม่ ที่แปรรูปเป็นนักคิด นักเขียน ที่มีอิสระในการทำงาน เป็นผู้ใช้แรงงานในโรงงานอุตสาหกรรมข่าว ที่ทำตัวเสมือนเครื่องจักร ผลิตสินค้าหลากหลายประเภทโดยคนคนเดียว ผลิตสินค้าจำนวนมาก เพื่อตอบสนองเป้าหมายทางธุรกิจ
บางคนอาจเป็นเพียงปัจจัยการผลิต บางคนอาจเป็นมนุษย์ทองคำ ที่ค่าตัวสูง ความต้องการสูง ขึ้นอยู่กับตำแหน่ง และพื้นที่ในการแสดงหน้าจอหรือหลังจอ
แน่นอนว่า เราไม่อาจปฏิเสธบทบาททางธุรกิจ ที่จำเป็นต้องมีรายได้มาหล่อเลี้ยง องค์กร และพนักงานจำนวนมากที่ต้องพึ่งพาหาเลี้ยงชีพจากการทำงาน แต่จุดสมดุลระหว่างเป้าหมายในเชิงอุดมการณ์และธุรกิจก็เป็นเรื่องสำคัญ เพราะท้ายที่สุดแล้วสื่อจะยังดำรงอยู่ได้ยั่งยืน ก็ด้วยความน่าเชื่อถือ หาใช่ความสามารถในการหาเงินหรือทำกำไรที่เป็นเรื่องฉาบฉวย และบางครั้งอาจต้องแลกมาด้วยวิธีการอันไม่สุจริต มีตัวอย่างมากมายของสื่อที่มุ่งเพียงแสวงหากำไรระยะสั้น แต่สูญเสียความน่าเชื่อถือในระยะยาว ตรงกันข้ามกับสื่อที่มั่นคง แน่วแน่ในอุดมการณ์ ไม่ว่าผิดหรือถูก แต่การตอบรับที่เพิ่มมากขึ้นก็เป็นเรื่องน่ายินดี เช่น ยอดขายหนังสือพิมพ์รายวันของหนังสือพิมพ์ขนาดกลางบางฉบับ
ยิ่งในการยุคการต่อสู้ที่แหลมคมเช่นนี้ ก็เป็นโอกาสที่สื่อจะแสดงจุดยืนที่ชัดเจน โดยไม่หวาดหวั่นต่อการสูญเสียสถานะทางธุรกิจ หรือผลประโยชน์ใดๆ
ไม่เพียงการปรับตัวของนักข่าวอาชีพจากคลื่นความเปลี่ยนแปลง จากเป้าหมายขององค์กรสื่อเท่านั้น หากนักข่าวอาชีพยังต้องเผชิญกับความท้าทายใหม่ๆ ที่ทุกคนล้วนเป็นนักข่าวได้ด้วย
วันนี้นักข่าวลูกชาวบ้านนอกวงการ ต่างมีบทบาทในฐานะผู้ส่งสาร ด้วยอำนาจการสื่อสารผ่านไซเบอร์สเปซ การส่งผ่านสื่อ อินเทอร์เน็ตในรูปเว็บล็อก (Web Log) สื่อสังคมออนไลน์ หากในขณะเดียวกัน กลุ่มประชากรนิเทศศาสตร์จำนวนมหาศาล ในสถาบันการศึกษาต่างๆ ทั่วประเทศ ที่กำลังจะก้าวเข้าสู่ระบบงาน ในฐานะผู้ส่งสาร ยังเป็นประเด็นคำถามสำคัญสำหรับอนาคตอันใกล้
โลกแห่งการสื่อสารหมุนไปทุกนาที ทิ้งสื่อรูปแบบเก่าให้ห่างไกลออกไป ในขณะที่หลักสูตรการเรียนการสอนนิเทศศาสตร์ในประเทศไทย ยังมิได้เชื่อมโยงศาสตร์แห่งการสื่อสารรูปแบบต่างๆ เข้าไว้ด้วยกันเพื่ออธิบายให้เห็นถึงความสัมพันธ์ทั้งในเชิงวิชาการ และโลกแห่งความเป็นจริงของลักษณะงานที่รออยู่เบื้องหน้า
ในยุคหน้า กำแพงสาขาวิชาจักต้องทลายลง เพื่อเปิดโอกาสในการสร้าง Multi Journalist นักนิเทศศาสตร์พันธุ์ใหม่ เป็ดพันธุ์ใหม่ ที่ว่ายน้ำเก่ง เดินดิน และบินได้คล่องแคล่ว
ในวงอาชีพ ได้เปลี่ยนห้องข่าวเชิงเดี่ยวในอดีต เป็นห้องข่าวที่เรียกว่า Convergent newsroom คือการบริหารจัดการข่าวเพียงครั้งเดียว แต่สามารถกระจายไปได้ในหลายๆ แพลตฟอร์มในขณะเดียวกัน
สุทธิชัย หยุ่น ประธานเครือเนชั่น เคยกล่าวว่า อุตสาหกรรมสื่อได้ก้าวมาสู่ยุคการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ ทำให้สื่อในเครือเนชั่นที่รับใช้สังคมไทยมากว่า 42 ปี เล็งเห็นถึงความเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีสื่อในยุคดิจิทัลและกระแสโซเชียล มีเดีย จึงมีการปรับตัว ปรับปรุง เปลี่ยนแปลง และพัฒนาทั้งด้านบุคลากร และเครื่องมือให้ทันสมัย เพื่อรับกับความต้องการของผู้อ่าน ผู้ชม ผู้ติดตามงานข่าวในทุกช่องทางการสื่อสารมาอย่างต่อเนื่อง โดยยังเน้นย้ำ "เนชั่นสไตล์" ที่น่าเชื่อถือถูกต้องและรวดเร็ว ในทุกสื่อทันกับกระแสการเปลี่ยนแปลงในอุตสาหกรรมสื่อมาอย่างต่อเนื่อง
ก่อนหน้านี้ เนชั่นได้เปิดมิติใหม่ Convergent newsroom ระบบการบริหารงานข่าวสื่อในเครือโดยเป็นการผสานรวมกองบรรณาธิการข่าวสื่อหนังสือพิมพ์ ทั้ง 3 ฉบับ คือ เดอะเนชั่น กรุงเทพธุรกิจ คมชัดลึก และ "กรุงเทพธุรกิจทีวี" เพื่อให้ได้งานข่าวที่รวดเร็วสื่อสารสั้นกระชับฉับไวในแบบนิวมีเดีย สดใหม่ทันเหตุการณ์เข้าถึงง่ายแบบทีวีและวิทยุ และวิเคราะห์เจาะลึกมองแนวโน้มได้อย่างตรงไปตรงมาอย่างรอบด้านในแบบหนังสือพิมพ์
นี่เป็นโมเดลหนึ่งในรูปแบบการสื่อสารยุค Convergent
น่าเสียดายที่ผม และคุณสนธิ ลิ้มทองกุล แห่งค่ายผู้จัดการ ผู้ปาฐกถานำ “นักข่าวยุคใหม่ในสายตา สนธิ” ที่มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ต้องเลื่อนออกไป
