‘คนเป่านกหวีด’ คนเดียวสะท้าน ความสัมพันธ์ยักษ์ใหญ่ทั่วโลก

ไม่รวมถึงความผันผวนของความรู้สึกของวอชิงตัน ต่อประเทศละตินอเมริกาหลายชาติเช่นเอกวาดอร์, เวเนซูเอล่า, นิคารากัว, โบลิเวีย และคิวบา ที่รวมตัวกันแสดงการสนับสนุนอดีตพนักงานซีเอเอคนนี้อย่างเปิดเผยและท้าทายอำนาจและบารมีของสหรัฐฯ

ล่าสุดเมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมา นายสโนว์เดน สร้างเกลียวแห่งความขัดแย้งรอบใหม่ระหว่างสหรัฐฯกับรัสเซียด้วยการเชิญตัวแทนของกลุ่มสิทธิมนุษยชน Human Rights Watch และ Amnesty International มารวมตัวกับเขาที่สนามบินมอสโคว เพื่อแถลงจุดยืนใหม่ว่า

เขาต้องขอลี้ภัยการเมืองชั่วคราวต่อรัฐบาลรัสเซียทั้ง ๆ ที่ต้องการจะไปอยู่ประเทศอเมริกาใต้เช่นเวเนซูเอล่า โบลิเวีย และนิคารากัว แต่เมื่อรัฐบาลมะกันยกเลิกหนังสือเดินทางของเขาแล้ว เขาก็ออกจากสนามบินรัสเซียไม่ได้

อีกทั้งหากขึ้นเครื่องบินออกจากมอสโควได้ เขาก็ยังเสี่ยงที่จะเจอกับการที่เครื่องบินลำนั้นถูกรัฐบาลฝรั่งเศสหรือยุโรปอื่นสั่งให้ร่อนลงอย่างที่เกิดมาแล้วกับเครื่องบินของผู้นำโบลิเวียเมื่อสองสัปดาห์ก่อน

สหรัฐฯโกรธทั้งจีน และรัสเซียที่ทำท่าปกป้องนายสโนว์เดน เพราะไม่ยอมส่งตัวกลับไปให้อเมริกา ตามคำร้องขอ

สัปดาห์ที่ผ่านมา วอชิงตันต่อว่าต่อขานจีน และฮ่องกงว่าตั้งใจจะใช้นายสโนว์เดน เป็นเครื่องมือต่อรองทางการเมืองและการค้ากับอเมริกา แต่ปักกิ่งก็โต้ทันทีว่าเรื่องนี้เป็นอำนาจของรัฐบาลท้องถิ่นฮ่องกงที่จะตัดสินตามกติกาของกฎหมายสากล

ปักกิ่งบอกไม่ได้สั่งหรือกดดันฮ่องกงไม่ให้ส่งตัวอดีตเจ้าหน้าที่ข่าวกรอง และฮ่องกง อ้างว่าที่ไม่ส่งตัวเขากลับบ้านเพราะเอกสารทางสหรัฐฯส่งไปไม่ครบ

อ้างอย่างนี้ สหรัฐฯบอกรู้แกวว่าเป็นเรื่องการเล่นเกมการเมืองกันชัด ๆ

ไม่แต่เท่านั้น รัสเซียก็ทำท่าว่าจะยืนอยู่ข้างเดียวกับจีนในเรื่องนี้ด้วยการปล่อยให้สโนว์เดน พำนักอยู่ที่ “ห้องพักผู้โดยสารเปลี่ยนเครื่องบิน” สองสัปดาห์มาแล้วโดยอ้างว่าตราบเท่าที่เขายังไม่ข้ามด่านตรวจคนเข้าเมือง, สโนว์เดน ก็ยังไม่ถือว่า “เข้าเขตรัสเซีย”

ซึ่งเป็นข้ออ้างที่สหรัฐฯบอกปัดเช่นกันว่าเป็นการ “เล่นลิ้น” ลักษณะศรีธนญชัยมากกว่า
โดยทางการแล้ว ประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน บอกว่าไม่ให้สโนว์เดน ทำหรือพูดอะไรที่กระทบต่อสหรัฐฯ ตราบเท่าที่อยู่ในบริเวณ Transit ที่สนามบิน

แรกเริ่ม สโนว์เดน บอกว่า ถ้ามีเงื่อนไขอย่างนั้น เขาจะไม่ขอลี้ภัยรัสเซีย จะขอไปอยู่ประเทศละตินอเมริกาที่ยินดีต้อนรับเขามากกว่า

แต่อยู่ที่สนามบินได้สองสัปดาห์ เขาก็ต้องปรับกลยุทธ์ เปิดแถลงข่าวว่าเขาขอลี้ภัยชั่วคราวที่รัสเซียระหว่างรอหาทางที่จะบินไปประเทศในละตินอเมริกาเพื่อลี้ภัยถาวร

แต่ปัญหาตอนนี้คือจะออกจากสนามบินมอสโควได้อย่างไร และจะบินเส้นทางไหนที่อเมริกาใต้จึงจะรอดพ้นจากการสะกัดไล่ทุกช่องทางของเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ?

ตกอยู่ในสภาพ Catch-22 คือจะรุกไปข้างหน้าก็ติดขัด จะถอยก็ไม่ได้

สหรัฐฯกล่าวหาสโนว์เดน เป็นอาชญากรที่เอาความลับราชการมาเปิดเผย มิได้เป็นนักต่อสู้เพื่อสิทธิเสรีภาพ

แต่สโนว์เดน เขียนในแถลงการณ์ล่าสุดว่าการตัดสินใจเอาเอกสารลับของ National Security Agency (สำนักงานความมั่นคงแห่งชาติ) มาเปิดเผยนั้นมาจากหลักการแห่งศีลธรรมจรรยา

“ผมไม่ได้ทำเพื่อสร้างความร่ำรวยให้กับตนเอง ผมไม่ได้ทำเพื่อขายความลับราชการของสหรัฐฯ ผมไม่ได้ร่วมมือกับรัฐบาลต่างชาติเพื่อรับรองความปลอดภัยของผม ผมไม่ได้ขายความลับสหรัฐฯให้กับจีนหรือรัสเซีย ผมเพียงเอาสิ่งที่ผมรู้ให้กับสาธารณชน เพื่อว่าทุกอย่างที่มีผลกระทบต่อเราจะได้รับการเปิดเผย และผมขอให้โลกจงให้ความยุติธรรมแก่ผม...”

เขาคือผู้ร้ายในสายตาทำเนียบขาว และเป็นวีรบุรุษในความเห็นของคนที่ต่อต้านสหรัฐฯ

ที่แน่ ๆ คือเขาทำให้มหาอำนาจในโลกต้องฟาดฟันกันในเรื่องที่ไม่เคยคิดว่าเป็นประเด็นมาก่อนเลย