‘แสดงความเป็นกันเอง’ หรือ ‘ขาดความเคารพ’?

ที่มีความหมายทางการเมืองอย่างยิ่ง

เจ้าพ่อไมโครซอฟท์และมหาเศรษฐีโลก บิล เกตส์ เพิ่งไปพบกับประธานาธิบดี ปัก กุนเฮ ที่ทำเนียบประธานาธิบดีที่กรุงโซล หนังสือพิมพ์ที่เกาหลีใต้ ตีพิมพ์รูปหน้าขึ้นหน้าหนึ่งหรา

ฉับพลันนั้นเอง ในแวดวงเครือข่ายสังคม ก็วิจารณ์กันเซ็งแซ่ว่า บิล เกตส์ ไม่ได้ให้เกียรติผู้นำประเทศของเขาด้วยการจับมือข้างหนึ่ง แต่มืออีกข้างหนึ่งซุกไว้ในกระเป๋า

เห็นประธานาธิบดีเกาหลีใต้เป็นเพื่อนเล่นหรืออย่างไร?

อีกภาพหนึ่ง เป็นประวัติศาสตร์จนถึงทุกวันนี้ นายพลซูฮาร์โต ประธานาธิบดีอินโดนีเซีย เมื่อปี ค.ศ. 1997 ลงนามยอมตามเงื่อนไขความช่วยเหลือของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ IMF เพื่อให้หลุดพ้นจากวิกฤติการเงิน (ช่วงเดียวกับ “วิกฤติต้มยำกุ้ง” ของไทย) ขณะที่กรรมการผู้จัดการของไอเอ็มเอฟ นาย Michel Camdessus ยืนกอดอกกำกับอยู่ข้างๆ

ภาพนี้ตีพิมพ์ออกมาในช่วงนั้น ก่อให้เกิดเสียงวิจารณ์กันอึงมี่ เพราะว่าคนส่วนใหญ่โดยเฉพาะคนอินโดฯ เอง มองว่านี่เป็นภาพของ “เจ้านาย” จากเมืองฝรั่ง มาสั่งการให้ผู้นำประเทศใหญ่อย่างอินโดฯ ในเอเชียต้องยอมซูฮก เกือบจะเรียกว่าลงนามเพื่อยกอิสรภาพทางการเงินให้กับไอเอ็มเอฟชั่วคราวกันทีเดียว

นาย Camdessus ถูกด่าเช็ด ไม่ใช่เพราะพูดจาดุดันหรือข่มขู่ซูฮาร์โต หากแต่เป็นเพราะว่าไปยืนทำท่าเหมือนสั่งการให้ผู้นำอินโดฯ ที่มีอำนาจล้นฟ้าในประเทศ และไม่เคยยอมก้มหัวให้ใครมาก่อน

นักวิเคราะห์การเมืองขณะนั้น ถึงกับวิเคราะห์ว่าเพราะภาพนี้นี่แหละ ที่ทำให้คนอินโดฯ หมดศรัทธาในตัวผู้นำของตน และมีความรู้สึกต่อต้านไอเอ็มเอฟกับผู้นำตะวันตกอย่างรุนแรง จนเกิดการประท้วงกลางถนนอย่างกว้างขวาง และจบลงด้วยการขับไล่ซูฮาร์โต ลงจากตำแหน่งเผด็จการทหารจนสำเร็จ อย่างที่ไม่มีใครคาดว่าจะเกิดขึ้นได้

กรณี บิล เกตส์ “ล้วงกระเป๋า” ขณะจับมือผู้นำสุภาพสตรีของเกาหลีใต้ ก็กำลังเกิดปฏิกิริยาจากคนเกาหลีใต้ส่วนหนึ่ง พาดหัวหนังสือพิมพ์บางฉบับตั้งคำถามว่า “นี่แสดงความเป็นกันเองหรือขาดความเคารพกันแน่?”

ผมเชื่อว่า บิล เกตส์ คงไม่ได้ตั้งใจจะสร้างให้เกิดเสียงวิจารณ์เช่นนั้น แต่อาจเป็นเพราะความเคยชินที่ทำอะไรง่าย ๆ และเป็นกันเองสไตล์นั้น และไม่เฉลียวใจว่าภาพนี้จะออกมาดูไม่เหมาะสมเช่นนั้น

แต่กรณีกรรมการผู้จัดการไอเอ็มเอฟ ชาวฝรั่งเศส คนนั้น น่าจะมากกว่าการแสดง “ความเป็นกันเอง” กับผู้นำอินโดฯ หากแต่เป็นการสะท้อนท่าทีที่คิดว่าตนเองอยู่เหนือกว่า มีอำนาจต่อรองสูงกว่า จึงยืนกอดอกต่อหน้าประธานาธิบดีซูฮาร์โต ได้อย่างน่าเกลียดปานนั้น

นาย Camdessus ไม่เคยออกแถลงการณ์ขอโทษคนอินโดฯ ในกรณีนี้

ผมหวังว่า บิล เกตส์ จะเข้าใจความละเอียดอ่อนของ “กิริยามารยาท” ต่อคนเอเชียในกรณีนี้ และขอโทษคนเกาหลีใต้อย่างเป็นทางการเสีย

เพราะว่า “ความเป็นกันเอง” นั้น สามารถแสดงได้มากมายหลายวิธี แต่การล้วงกระเป๋าขณะจับมืออย่างเป็นทางการ และมีช่างภาพสื่อมวลชนอยู่ต่อหน้าเป็นกองทัพอย่างนั้น ย่อมไม่ใช่วิธีการแสดงออก ที่นักบริหารระดับโลกอย่างเขาควรจะนำมาใช้อย่างแน่นอน