ทำไม ‘สหรัฐ’ แก้เกมคุมฮอร์มุซ ‘อิหร่าน’ ได้ยาก หรือต้องใช้ไพ่ 'บุกภาคพื้นดิน'?

สำนักข่าวเอพีรายงานว่า ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ พยายามบีบอิหร่านให้เปิดช่องแคบฮอร์มุซอย่างเต็มรูปแบบมาหลายเดือนแล้ว และใช้ทุกวิถีทาง ตั้งแต่การโจมตีทางอากาศ และการปิดล้อมทางทะเล ไปจนถึงการเจรจา และขู่ทำลายอารยธรรมทั้งหมด

แต่ผู้เชี่ยวชาญบอกว่า การฟื้นการจราจรของเรือบรรทุกน้ำมันในเส้นทางขนส่งในตะวันออกลางที่สำคัญแห่งนี้ ไปสู่ระดับ “ก่อนเกิดสงคราม” อาจต้องใช้กองเรือรบของสหรัฐขนาดใหญ่กว่านี้ หรืออาจต้องใช้กองทัพอเมริกันหลายหมื่นนาย

ในขณะที่มีการสู้รบกันเป็นระยะ และสหรัฐเองอ้างว่ากำลังบั่นทอนขีดความสามารถในการโจมตีเรือของอิหร่าน แต่เตหะรานยังคงโจมตีเรือต่างๆ ในฮอร์มุซได้ด้วยโดรน และขีปนาวุธที่ซ่อนอยู่ในประเทศที่มีขนาดเพียง 1 ใน 3 ของประเทศสหรัฐ

เจสัน เอช. แคมป์เบล นักวิจัยอาวุโสจากสถาบันตะวันออกกลาง และอดีตเจ้าหน้าที่กระทรวงกลาโหมสหรัฐ กล่าวว่า อิหร่านได้เตรียมการรับมือกับความขัดแย้งแบบไม่สมมาตรนี้มาหลายสิบปีแล้ว

“ผมคิดว่าพวกเขากำลังเริ่มแสดงให้เห็นว่าทำไมประธานาธิบดีสหรัฐคนอื่นๆ นับตั้งแต่สมัยเรแกน ไม่เลือกเข้าไปเกี่ยวข้องกับความขัดแย้งระดับนี้กับอิหร่าน เพราะพวกเขามีความสามารถในการทำให้ช่องแคบฮอร์มุซหยุดชะงักได้อย่างเต็มที่"

ทรัมป์กล่าวในวันจันทร์ (13 ก.ค.69) ว่า สหรัฐกลับมาปิดล้อมท่าเรืออิหร่านอีกครั้ง และจะเก็บค่าผ่านทางจากเรือลำอื่นๆ ที่ต้องการผ่านช่องแคบอย่างปลอดภัย ขณะที่อิหร่านยืนกรานว่าตนควบคุมเส้นทางน้ำนี้ และทั้งสองฝ่ายก็ปะทะกันหลายครั้งในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา

เสี่ยงนำไปสู่สงครามเต็มรูปแบบอีกครั้ง

เรื่องนี้ตอกย้ำให้เห็นถึงสถานการณ์ที่ทรัมป์กำลังเผชิญอยู่ ขณะที่การขนส่งพาณิชย์ในช่องแคบยังคงหยุดชะงัก ราคาน้ำมันพุ่งสูงขึ้นอีกครั้ง ขณะที่ราคาก๊าซก็พุ่งสูงขึ้น และอิหร่านยังไม่แสดงท่าทีว่าจะยอมจำนน แถมสงครามนี้ก็ไม่ได้รับการสนับสนุนจากชาวอเมริกันจำนวนมาก และอาจเป็นปัจจัยที่ส่งผลต่อการเลือกตั้งกลางเทอมของพรรครัฐบาลทรัมป์ที่กำลังจะมีขึ้น

อีริค ล็อบ นักวิจัยรับเชิญประจำโครงการตะวันออกกลางของมูลนิธิคาร์เนกี เพื่อสันติภาพระหว่างประเทศ และศาสตราจารย์ด้านรัฐศาสตร์ และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ มหาวิทยาลัยฟลอริดาอินเตอร์เนชันแนล กล่าว “พวกเขาคิดว่าสถานการณ์อยู่ภายใต้การควบคุม แต่ตอนนี้ความขัดแย้งกลับทวีความรุนแรง และตลาดก็ตอบสนองในเชิงลบต่อเรื่องนี้”

ล็อบเสริมต่อว่า

“นี่เป็นบททดสอบความอดทนอย่างแท้จริง เพื่อดูว่าชาวอิหร่านเต็มใจที่จะรับความเจ็บปวดทางเศรษฐกิจมากแค่ไหน แล้วความเจ็บปวดทางเศรษฐกิจ และภาระทางการเมืองที่อาจเกิดขึ้นกับทรัมป์ และพรรครีพับลิกันในเดือนพฤศจิกายน จะเป็นอย่างไร”

 

สหรัฐอาจต้องใช้กองกำลังภาคพื้นดินเข้าช่วย

ก่อนที่แคมป์เบลจะมาเป็นนักวิจัยอาวุโสประจำสถาบันตะวันออกกลางในวอชิงตัน เขาเป็นนักวิจัยที่ RAND มาก่อน ซึ่งเป็นที่ที่เข้าทำงานร่วมกับกองทัพสหรัฐในการจำลองสถานการณ์เกมสงครามต่อต้านอิหร่าน

“สิ่งที่พวกเขากำลังทำอยู่ตอนนี้คือ แนวทางที่ได้มีการพูดคุย และหยิบยกขึ้นมาหารือในการจำลองสถานการณ์ต่างๆ เกือบทุกแนวทางแล้ว”

แคมป์เบลล์ กล่าวว่า อิหร่านผลิตชิ้นส่วนอาวุธในโรงงานหลายแห่งเพื่อลดความเสี่ยงจากการถูกโจมตี หน่วยทหารของอิหร่านมักได้รับอนุญาตให้ปฏิบัติการโดยไม่ต้องรอคำสั่งจากเตหะราน พวกเขาไม่ค่อยรวมตัวกันในที่เดียว และนั่นทำให้การโจมตีทางอากาศมีประสิทธิภาพลดลง

 

“มันยากมากที่จะลองนึกภาพสถานการณ์ใดๆ ที่จะช่วยรักษาความปลอดภัยให้กับช่องแคบฮอร์มุซได้ โดยไม่มีกองกำลังภาคพื้นดิน”

นักวิจัยอาวุโสรายนี้ย้ำว่า การเลือกใช้กองกำลังภาคพื้นดินสหรัฐต้องใช้กองทัพหลายหมื่นคน และไม่ใช่แค่ทำลายคลังอาวุธที่อิหร่านซ่อนไว้เท่านั้น แต่ยังต้องรักษาความปลอดภัยให้กับแนวชายฝั่งหลายร้อยไมล์ และพื้นที่ภายในประเทศขนาดใหญ่ด้วย และกองทัพสหรัฐอาจต้องเผชิญกับการโจมตีจากกลุ่มกบฏ

แคมป์เบลล์ กล่าวว่า การจัดตั้งกองกำลังมากขนาดนั้นต้องใช้เวลาหลายเดือน และมี “ค่าใช้จ่ายสูงมาก”

เมื่อช่วงเย็นวันจันทร์ ทรัมป์ยืนยันว่า “ช่องแคบเปิดอยู่ และจะเปิดต่อไป” และสหรัฐมีความคืบหน้าอย่างมากในการลดขีดความสามารถของอิหร่านในเวลาเพียงไม่กี่เดือน ขณะที่อิหร่านให้คำมั่นว่าจะตอบโต้การแทรกแซงของสหรัฐในช่องแคบ

สหรัฐเสี่ยงผลาญเงินไปกับสงคราม

ผู้เชี่ยวชาญหลายคนกล่าวว่า อีกวิธีหนึ่งที่จะช่วยอำนวยความสะดวกการขนส่งสินค้าทางเรือให้ผ่านช่องแคบได้อย่างปลอดภัย คือ การมีเรือรบของสหรัฐคอยนำทางเรือพลเรือนอย่างต่อเนื่อง และเพิ่มจำนวนเรือนำทางมากขึ้น แต่ก็มาพร้อมกับความท้าทาย และค่าใช้จ่ายเช่นกัน

ไอเซนสตัดต์ ซึ่งปัจจุบันดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการโครงการศึกษาด้านการทหาร และความมั่นคงที่สถาบันวอชิงตันเพื่อการวิเคราะห์นโยบายตะวันออกกลาง กล่าวว่า ตอนนี้สภาพแวดล้อมมีความซับซ้อนมากขึ้น เนื่องจากอิหร่านได้พัฒนาขีดความสามารถทางทหารขั้นสูง รวมถึงความสามารถในการโจมตีด้วยโดรน และขีปนาวุธ

“หากเราต้องทำในสิ่งที่จำเป็นเพื่อให้ปฏิบัติการนี้สำเร็จ ซึ่งอาจรวมถึงการส่งกำลังพลขึ้นฝั่งเพื่อจัดการพื้นที่ปล่อยขีปนาวุธต่อต้านอากาศยาน และโดรน การสูญเสียกำลังพลของสหรัฐอาจเพิ่มขึ้น และหากจะดำเนินการคุ้มกันเรือด้วย ความสูญเสียก็อาจเพิ่มขึ้นอีก”

แค่อิหร่านขู่เรือก็กลัวแล้ว

เรือพาณิชย์จำนวนมากพยายามหลีกเลี่ยงเส้นทางเดินเรือดั้งเดิมผ่านช่องแคบฮอร์มุซเนื่องจากกังวลเกี่ยวกับทุ่นระเบิดของอิหร่าน ขณะที่อิหร่านต้องการให้ใช้เส้นทางเดินเรือใกล้ชายฝั่งของตนเอง และอาจเรียกเก็บค่าธรรมเนียมภายใต้ข้อตกลงเพื่อยุติสงครามชั่วคราว

หลังจากสหรัฐ และอิหร่านบรรลุข้อตกลง เรือต่างๆ เลือกเดินทางไปตามเส้นทางตอนใต้ชายฝั่งโอมานมากขึ้นเรื่อยๆ โดยมีสหรัฐคอยปฏิบัติการเฝ้าระวัง ซึ่งใช้โดรน และเครื่องบินช่วยนำทาง

กัปตัน ทิม ฮอว์กินส์ โฆษกของกองบัญชาการกลางสหรัฐ กล่าวว่า ปฏิบัติการกวาดล้างทุ่นระเบิดยังคงดำเนินอยู่ตามเส้นทางเดิมในช่องแคบ แต่ก็มีเส้นทางเลือกสำหรับเดินเรือด้วยเช่นกัน

อย่างไรก็ตาม การใช้เส้นทางเดินเรือทางใต้ไม่ได้ช่วยหยุดยั้งการโจมตีเรือจากอิหร่าน ทำให้กองทัพสหรัฐต้องโจมตีระบบป้องกันภัยทางอากาศ สถานีเรดาร์ อุปกรณ์ขีปนาวุธ และโดรน รวมถึงเรือเล็กของอิหร่าน

แต่จริงๆ แล้ว แค่อิหร่านขู่ก็เพียงพอที่จะทำให้การค้าในช่องแคบหยุดชะงักได้แล้ว

โนอัม เรย์ดัน นักวิจัยอาวุโสจากสถาบันวอชิงตันเพื่อการวิเคราะห์นโยบายตะวันออกกลาง ซึ่งเชี่ยวชาญด้านพลังงาน และความเสี่ยงทางทะเลในตะวันออกกลาง กล่าว “พวกเขาไม่จำเป็นต้องส่งโดรนหรือขีปนาวุธ พวกเขาสามารถใช้ช่องสัญญาณวิทยุทางทะเลเพื่อข่มขู่ได้ แค่นี้ก็เพียงพอที่จะทำให้ชาวเรือจำนวนมากหวาดกลัว”

เคลย์ตัน ซีเกิล นักวิชาการอิสระด้านความมั่นคงทางพลังงานจากศูนย์เพื่อการศึกษาเชิงกลยุทธ์ และระหว่างประเทศ กล่าวว่า รัฐบาลทรัมป์ไม่ได้ปฏิบัติตามคำมั่นสัญญาที่ให้ไว้ในช่วงต้นสงครามเกี่ยวกับการให้ความช่วยเหลือทางทหารแก่การขนส่งสินค้า ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นภาระที่เกิดขึ้นจากความขัดแย้ง

“เรือคุ้มกันทางทะเล เรือรบของสหรัฐ การส่งกำลังทหารภาคพื้นดินจำนวนมาก คำมั่นสัญญาเหล่านั้นยังไม่เคยเกิดขึ้น เพราะผมคิดว่าคำมั่นเหล่านั้นเกินระดับความเสี่ยงที่สหรัฐจะยอมรับได้ และเมื่อถึงเวลาที่ต้องตัดสินใจ สหรัฐก็ไม่พร้อมที่จะส่งกองทัพเรือ หรือกำลังทหารอื่นๆ ไปประจำการในระดับที่จำเป็น เพื่อมีโอกาสต่อต้านภัยคุกคามเหล่านั้น”

 

อ้างอิง: AP

พิสูจน์อักษร....สุรีย์  ศิลาวงษ์