บันทึกความเข้าใจระหว่าง สหรัฐ-อิหร่าน แม้ยังไม่มีการเปิดเผยรายละเอียดอย่างเป็นทางการ แต่มีการพูดถึงกันมากเรื่องกองทุนเอกชน 3 แสนล้านดอลลาร์เพื่อดึงการลงทุนเข้าอิหร่าน ซึ่งหาผู้ลงทุนได้แล้วกว่าครึ่ง
สำนักข่าวรอยเตอร์รายงาน ตามที่ทางการสหรัฐและอิหร่านประกาศเมื่อวันอาทิตย์ (14 มิ.ย.) ว่าได้เห็นชอบกรอบข้อตกลงกันในเบื้องต้นที่จะยุติสงคราม โดยสหรัฐยกเลิกปิดล้อมอิหร่าน ช่องแคบฮอร์มุซเปิดได้อีกครั้ง ซึ่งทั้งสองฝ่ายมีกำหนดลงนามข้อตกลงกันในวันศุกร์ (19 มิ.ย.) นี้ที่สวิตเซอร์แลนด์
แหล่งข่าววงในรายหนึ่งเผยว่า ข้อตกลงมีการระบุถึงกองทุนเอกชนกองหนึ่งที่ออกแบบมาเพื่อเป็นแรงจูงใจทางเศรษฐกิจให้ทั้งสองฝ่ายปิดดีลสุดท้ายกันได้
กองทุนใหม่นี้เป็นกลไกการลงทุนภาคเอกชน ไม่ใช่โครงการฟื้นฟูหรือชดเชยความเสียหาย และจะไม่รวมเงินหรือเงินช่วยเหลือใดๆ จากรัฐบาล โดยบริษัทต่างๆ ในสหรัฐ กลุ่มประเทศอาหรับในอ่าวเปอร์เซีย เอเชีย อเมริกาใต้ และแอฟริกา ได้ตกลงที่จะให้เงินทุนสนับสนุนแล้ว เพื่อลงทุนในหลากหลายสาขาทั้งพลังงาน โลจิสติกส์ การผลิต และการขนส่ง
แหล่งข่าวระดับสูงของอิหร่านรายหนึ่งเผยกับรอยเตอร์ว่า เดิมทีรัฐบาลเตหะรานเรียกร้องค่าชดเชยความเสียหายจากสงครามจากสหรัฐ จำนวน 4 แสนล้านดอลลาร์ แต่ทางวอชิงตันกล่าวว่าจะไม่ให้เงินจำนวนดังกล่าว
แหล่งข่าวอิหร่านกล่าวต่อไปว่า สำหรับกองทุนใหม่ที่ชื่อว่า กองทุนฟื้นฟูบูรณะและพัฒนา กำหนดให้ประเทศในภูมิภาคมีส่วนร่วมในหลายด้าน เช่น จัดหาเงินกู้จัดตั้งวงเงินสินเชื่อ หรือให้เงินทุนโดยตรงเพื่อการบูรณะสถานที่ที่ได้รับความเสียหายจากสงคราม รวมถึงสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ เช่น โรงงานเหล็กโมบาราเกห์ โรงกลั่นน้ำมัน สนามบิน และโครงสร้างพื้นฐานที่ได้รับผลกระทบจากความขัดแย้ง
อิหร่าน ซึ่งเป็นหนึ่งเขตเศรษฐกิจใหญ่สุดแห่งหนึ่งของตะวันออกกลาง แทบจะไม่สามารถดึงดูดการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศได้มากเลยในช่วงสี่ทศวรรษที่ผ่านมา เนื่องจากถูกกีดกันออกจากตลาดทุนโลกด้วยมาตรการคว่ำบาตรจากสหรัฐและนานาชาติอย่างต่อเนื่อง
ประเทศนี้มีปริมาณก๊าซธรรมชาติสำรองมากเป็นอันดับสองของโลก น้ำมันสำรองมากเป็นอันดับสี่ของโลก ประชากรวัยหนุ่มสาวที่มีการศึกษากว่า 92 ล้านคน ฐานอุตสาหกรรมที่หลากหลายและศักยภาพที่ยังไม่ถูกนำมาใช้ในด้านปิโตรเคมี การทำเหมือง การท่องเที่ยว และเกษตรกรรม
แหล่งข่าวกล่าวต่อไปว่า กองทุนนี้แยกต่างหากจากการเจรจาคู่ขนานเรื่องการยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐและการปล่อยสินทรัพย์อิหร่านในต่างแดนที่ถูกอายัดไว้ ซึ่งเป็นกลไกการเงินที่แยกออกไปด้วยวัตถุประสงค์และกรอบเวลาแตกต่างกัน
อย่างไรก็ตาม กองทุนจะไม่ตั้งขึ้นหรือดำเนินการจนกว่าจะสรุปข้อตกลงสุดท้ายที่น่าพอใจ ส่วนบันทึกความเข้าใจ (MOU) เมื่อลงนามกันในวันศุกร์นี้ จะกำหนดกระบวนการสำหรับการเจรจาของทั้งสองฝ่ายตลอด 60 วันข้างหน้า
“มันจะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อลงนามข้อตกลงสุดท้ายแล้วเท่านั้น ระหว่าง 60 วันนี้ ผู้ดำเนินการกองทุนจะประสานกับฝ่ายอิหร่านและนักลงทุนเพื่อวางแผนและกำหนดขอบเขตโครงการ” แหล่งข่าวระบุ
กระทรวงการต่างประเทศอิหร่านและกระทรวงการต่างประเทศปากีสถาน ที่ช่วยเป็นคนกลางทำข้อตกลงกองทุนการลงทุนยังไม่ให้ความเห็นกับรอยเตอร์
โฆษกทำเนียบขาวอ้างถึงบทสัมภาษณ์ของรองประธานาธิบดี เจดี แวนซ์ ทางสถานีโทรทัศน์ซีบีเอสเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา ซึ่งเขากล่าวว่าอิหร่านอาจได้รับเงินทุนฟื้นฟูบูรณะมูลค่า 3 แสนล้านดอลลาร์ ที่ได้รับการสนับสนุนจากกลุ่มประเทศอ่าวเปอร์เซีย หากปฏิบัติตามข้อตกลงกับวอชิงตัน ซึ่งรวมถึงการยุติโครงการนิวเคลียร์กำจัดคลังวัตถุนิวเคลียร์เสริมสมรรถนะ และยอมรับระบบการตรวจสอบและการบังคับใช้ที่เข้มงวด
แหล่งข่าวไม่ได้บอกว่า กองทุนจะบริหารอย่างไรหรือโดยใคร เนื่องจากยังไม่มีรายละเอียดสำคัญ แหล่งข่าวระบุชื่อบริษัทจากเกาหลีใต้ ญี่ปุ่น สิงคโปร์ มาเลเซีย สหรัฐ ที่รับปากไว้แต่ไม่ได้ให้รายชื่อบริษัททั้งหมด
ทั้งนี้ MOU 60 วันเป็นกรอบเค้าโครงไม่ใช่ข้อตกลงสุดท้าย ตลอดสองเดือนข้างหน้า สหรัฐและอิหร่านจะเจรจาประเด็นสำคัญต่างๆ เช่น นิวเคลียร์ มาตรการคว่ำบาตร และความมั่นคงในภูมิภาค
