กูรูชี้ ‘จีน-รัสเซีย’ มีอิทธิพลต่อข้อตกลงหยุดยิง ‘สหรัฐ-อิหร่าน’

เว็บไซต์เอบีซีของออสเตรเลีย ระบุ มีรายงานว่า ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ และรองประธานาธิบดีเจดี แวนซ์ ของสหรัฐ ลงนามข้อตกลงทางอิเล็กทรอนิกส์แล้วแต่ยังไม่ได้เปิดเผยต่อสาธารณะ

การประกาศหยุดยิงระหว่างสหรัฐกับอิหร่านเกิดขึ้นท่ามกลางความพยายามทางการทูตอย่างแข็งขันระหว่างอิหร่าน จีน และรัสเซีย รวมถึงการประชุมกันครั้งหนึ่งเมื่อสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา

นายคาเซม การิบาบาดี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศของอิหร่าน กล่าวว่า เมื่อวันเสาร์ (13 มิ.ย.69) ได้มีการหารือ “แลกเปลี่ยนทัศนะ” เรื่องบันทึกความเข้าใจ (เอ็มโอยู) กับทูตรัสเซีย และทูตจีนในกรุงเตหะราน

“ความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์ระหว่างอิหร่าน จีน และรัสเซีย ตลอดจนการประสานงาน และปฏิสัมพันธ์ระหว่างสามประเทศ จะยังคงดำเนินต่อไปอย่างแข็งแกร่ง” นายการิบาบาดีโพสต์ X เป็นภาษาเปอร์เซีย

การประชุมในเตหะรานเมื่อวันเสาร์ ถือเป็นการประชุมกันล่าสุดในบรรดาการพบปะหารือกันระหว่างสามประเทศนับตั้งแต่ความขัดแย้งเริ่มต้นขึ้นในเดือนก.พ. โดยนายอับบาส อารักชี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศอิหร่านไปเยือนกรุงปักกิ่งเมื่อต้นเดือนพ.ค. ก่อนทรัมป์ ไปเยือนอย่างเป็นทางการ

ไม่ถึงหนึ่งสัปดาห์หลังจากนั้น ประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูตินของรัสเซียก็ไปเยือนกรุงปักกิ่งด้วย

ปากีสถานซึ่งมีบทบาทสำคัญในการเจรจาระหว่างสหรัฐกับอิหร่านได้รับการสนับสนุนอย่างมากจากจีน ปลายเดือนก่อน ปักกิ่งต้อนรับนายกรัฐมนตรีเชห์บัซ ชารีฟ ของปากีสถาน และสงครามอิหร่านเป็นประเด็นสำคัญในการหารือ

นายเอสมาเอล บาแกอี โฆษกกระทรวงการต่างประเทศอิหร่าน กล่าวเมื่อปลายเดือนพ.ค. ว่า จีนแสดงบทบาท “สร้างสรรค์อย่างยิ่งในทุกกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับการเจรจานิวเคลียร์อิหร่าน” และว่า รัสเซียก็ทำแบบเดียวกันในคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ (UNSC)

เฉินจี้ อาจารย์ด้านการเมืองจีน และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ มหาวิทยาลัยเวสเทิร์นออสเตรเลีย กล่าวกับเอบีซีว่า จีนมีบทบาทสำคัญในข้อตกลงหยุดยิง และต้องการให้เกิดสันติภาพโดยเร็ว

“จีนยังคงพึ่งพาน้ำมัน และก๊าซจากอ่าวเปอร์เซีย และช่องแคบฮอร์มุซอีกมาก นั่นคือ ความจริงที่เปลี่ยนแปลงไม่ได้” เฉิน กล่าว

“สำหรับรัฐบาลที่เครียดกับเรื่องเศรษฐกิจชะลอตัวอยู่แล้ว จีนย่อมต้องการให้สงครามนี้ยุติลงโดยเร็วที่สุด”

เฉิน กล่าวด้วยว่า จีนกลายเป็นสะพานทางการทูตระหว่างอิหร่านกับรัฐอาหรับที่มักเป็นพันธมิตรกับสหรัฐ จีนเป็น “มหาอำนาจเพียงประเทศเดียวที่รักษาความสัมพันธ์ปกติ หรือแม้แต่เป็นมิตรกับทุกฝ่ายในทุกความขัดแย้ง” เขาคาดว่า ข้อตกลงระหว่างวอชิงตันกับเตหะรานในอนาคตก็น่าจะได้รับอิทธิพลจากจีน

“ขณะเดียวกัน สหรัฐอเมริกา และอิสราเอลก็ถล่มอย่างไม่หยุดยั้ง ปูตินไม่ได้เข้าร่วมโดยตรง แต่เขาก็กำลังถล่มยูเครนเช่นกัน ทุกมหาอำนาจ และพันธมิตรต่างผูกมัดตัวเองกับความรุนแรง และสงคราม มีเพียงจีนเท่านั้นที่รับบทบาทเป็นผู้สร้างสันติภาพ” เขากล่าว

“เทรนด์นี้ชัดเจนว่า ในบรรดาผู้เล่นทั้งหมดในความขัดแย้งนี้ จีนเป็นเพียงหนึ่งเดียวที่ผงาดขึ้นด้วยอิทธิพลที่มากกว่า ภาพลักษณ์ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด และเสียงในเวทีโลกดังกว่าในอดีต”

ด้านกระทรวงการต่างประเทศจีนตอบรับข่าว MOU หยุดยิงเมื่อกลางดึกวันจันทร์ (15 มิ.ย.69) นายหลินเจี้ยนโฆษกแถลง จีนหวังว่าช่องแคบฮอร์มุซจะกลับมาเปิดโดยเร็วที่สุด และข้อตกลงจะลงนามกันในวันศุกร์ตามแผน

“จีนพร้อมแล้วที่จะเข้าร่วมกับประชาคมโลกแสดงบทบาทเชิงรุก เพื่อฟื้นฟูสันติภาพ นำความสงบสุขมาให้ภูมิภาคตะวันออกกลาง และอ่าวเปอร์เซียโดยเร็ว”

• รัสเซีย-จีน ไม่สังเกตการณ์เฉยๆ

เวลินา ชาคาโรวา นักยุทธศาสตร์ภูมิรัฐศาสตร์และผู้ก่อตั้ง FACE Intelligence ในออสเตรีย กล่าวว่า ความสำคัญอยู่ที่ MOU นี้ ลงนามกันหลังเตหะรานได้พบกับตัวแทนจากมอสโก และปักกิ่ง

ช่วงไม่กี่ปีหลังทั้งสามประเทศพบกันในระดับสูงสุด เช่น การประชุมระหว่างรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศในกรุงปักกิ่ง เมื่อเดือนมี.ค.2025 และการประชุมผู้เชี่ยวชาญในกรุงมอสโกหนึ่งเดือนต่อมา รวมถึงการประสานงานกันในยูเอ็น

“รัสเซียและจีนไม่ได้เป็นเพียงผู้สังเกตการณ์เฉยๆ พวกเขาได้มีบทบาทอย่างแข็งขันในการกำหนดท่าทีการเจรจาของอิหร่าน และให้การสนับสนุนอิหร่านในด้านต่างๆ ตลอดช่วงสงครามที่กำลังดำเนินอยู่” ชาคาโรวา กล่าวกับเอบีซี และว่า แถลงการณ์ของนายการิบาบาดีผ่าน X มีวันเสาร์ต้องการสื่อไปถึงหลายคนรวมทั้งสหรัฐ

“เอกสารนี้บอกกับวอชิงตันว่า ​​MOU ไม่ได้ทำลายโครงสร้างความมั่นคงของอิหร่านบอกกับสายแข็งของเตหะรานว่า การยอมรับข้อตกลงนี้ไม่ใช่การยอมจำนนเพราะแกนหลักยังไม่บุบสลาย และยังบอกกับประชาคมระหว่างประเทศในวงกว้างว่า โลกจะไม่กลับคืนสู่ระเบียบที่มีสหรัฐเป็นศูนย์กลาง เพียงแค่เพราะมีการประกาศหยุดยิงแล้ว” ผู้เชี่ยวชาญรายนี้กล่าวต่อ

ส่วนรัสเซียนั้นสนใจ“การแสดงให้เห็นว่าแรงกดดันทางทหารของสหรัฐ ไม่สามารถนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองได้ ซึ่งผลลัพธ์ของ MOU นี้ได้ยืนยันแล้ว” ในขณะที่จีนต้องการให้สงครามยุติลงเพื่อให้มั่นใจได้ว่าจะสามารถเข้าถึงน้ำมันดิบจากอิหร่านได้อย่างต่อเนื่อง และมีเสถียรภาพ

"ดังนั้นทั้งมอสโก และปักกิ่งจึงมีแรงจูงใจอย่างมากให้บอกอิหร่านยอมรับกรอบข้อตกลง รักษาผลประโยชน์ที่ได้มา และใช้ช่วงเวลาการเจรจา 60 วันเพื่อปกป้องผลประโยชน์หลักของคุณในเรื่องการเสริมสมรรถนะนิวเคลียร์และการผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตร”

ในทัศนะของเธอ MOU อาจแข็งแกร่งกว่าในระยะสั้น เพราะอิหร่านไม่น่าจะถอนตัวในข้อตกลงที่พันธมิตรหลักของตนสนับสนุน

"มันหมายความด้วยว่า การเจรจานิวเคลียร์ที่จะตามมาไม่ได้มีแค่วอชิงตันกับเตหะราน มอสโกกับปักกิ่งจะเดินหน้าประสานกับอิหร่านต่อไปในแง่ของแนวทางการตรวจสอบนิวเคลียร์ และพวกเขาได้แสดงให้เห็นในการประชุมที่ปักกิ่ง และมอสโกตั้งแต่ต้นปี 2025 เป็นต้นมาว่าพวกเขามีทั้งสถานะ และความสามารถที่จะทำเช่นนั้นได้”

ทั้งนี้ MOU มีกำหนดลงนามในวันศุกร์ที่สวิตเซอร์แลนด์ แต่รายละเอียดสุดท้ายทั้งอิหร่าน และสหรัฐยังไม่ยืนยันอย่างเป็นทางการ

 

 

 

พิสูจน์อักษร....สุรีย์  ศิลาวงษ์