สำนักข่าวรอยเตอร์รายงาน แชงกรี-ลาไดอะล็อก จะมีขึ้นระหว่างวันที่ 29-31 พ.ค. เป็นเวทีรวมรัฐมนตรี นายพล ผู้อำนวยการข่าวกรอง นักการทูต นักวิเคราะห์ และบริษัทผลิตอาวุธ มาร่วมฟังการแสดงสุนทรพจน์อย่างเปิดกว้างและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันอย่างตรงไปตรงมา
แม้ประธานาธิบดีโต เลิม ของเวียดนามจะแสดงสุนทรพจน์ในคืนวันศุกร์ (29 พ.ค.) แต่สปอตไลท์จะจับที่พีต เฮกเซธ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมสหรัฐ เมื่อเขาขึ้นเวทีในวันเสาร์ (30 พ.ค.) ท่ามกลางความพยายามยุติสงครามในอิหร่านชะงักงัน
ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ กล่าวในวันอาทิตย์ (24 พ.ค.) เขาแจ้งกับตัวแทนว่า ไม่ต้องรีบทำข้อตกลงกับอิหร่าน ซึ่งเป็นการลดความหวังยุติความขัดแย้งที่ยืดเยื้อมาถึงสามเดือนและว่า สหรัฐยังคงปิดล้อมเรืออิหร่านในช่องแคบฮอร์มุซ “อย่างเต็มกำลังและมีผลต่อไปจนกว่าจะบรรลุข้อตกลง รับรอง และลงนาม” ทรัมป์ระบุในทรูธโซเชียล
ทั้งนี้ อิหร่านได้ปิดช่องแคบฮอร์มุซนับตั้งแต่สงครามปะทุขึ้นเมื่อวันที่ 28 ก.พ. ส่งผลให้เส้นทางคมนาคมสำคัญซึ่งปกติแล้วใช้ขนส่งน้ำมันและก๊าซประมาณหนึ่งในห้าของโลกต้องหยุดชะงัก
คาดกันว่า พันธมิตรเอเชียจะจับตาเฮกเซธอย่างใกล้ชิดเพื่อหาสัญญาณว่า รัฐบาลทรัมป์กำลังแบกภาระมากเกินไป ทั้งเข้าไปยุ่งเกี่ยวกับความขัดแย้งในตะวันออกกลาง มีวิวาทะเดือดกับยุโรป เช่น การถอนทหารออกจากเยอรมนี จนไม่ค่อยสนใจเอเชีย
"น่าจะยังมีความกังวลต่อเนื่องอยู่บ้างถึงนโยบายที่ผันผวนและคาดการณ์ไม่ได้ของสหรัฐ ส่งผลถึงเสถียรภาพ ประเด็นเร่งด่วนที่สุดสำหรับเอเชียคือความขัดแย้งระหว่างสหรัฐ อิสราเอล และอิหร่าน และผลกระทบต่อการจัดหาพลังงาน” จง จา เอียน นักรัฐศาสตร์มหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์กล่าวกับเอเอฟพี
สงครามอิหร่านได้สร้างความปั่นป่วนให้กับเศรษฐกิจโลก โดยราคาน้ำมันที่พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็วส่งผลให้เกิดภาวะเงินเฟ้อ และสร้างความตึงเครียดให้กับห่วงโซ่อุปทานตั้งแต่ปุ๋ยไปจนถึงอาหารแรงกดดันเหล่านี้ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อเขตเศรษฐกิจที่พึ่งพาการนำเข้าทั่วภูมิภาคเอเชีย
- ยังไม่ชัดเจน จีนร่วมหรือไม่
ยังไม่ทราบว่า จีนจะส่งรัฐมนตรีกลาโหมมาร่วมเวทีหรือไม่หลังจากไม่มาร่วมงานในปีที่แล้ว ส่งผลให้วอชิงตันยึดเวที จนรัฐบาลปักกิ่งกล่าวหาเฮกเซธในภายหลังว่า ใช้เวทีนี้ “ใส่ร้ายป้ายสี” จีน
กระทรวงกลาโหมจีนไม่ได้ยืนยันว่า ตงจุน รัฐมนตรีกลาโหมจะไปร่วมเวทีแชงกรี-ลาไดอะล็อก หรือจะส่งเจ้าหน้าที่คนอื่นไป รอยเตอร์สอบถามไปก็ยังไม่ให้ความเห็น
การมาของเฮกเซธเกิดขึ้นหลังจากประธานาธิบดีสี จิ้นผิงพบกับประธานาธิบดีทรัมป์ที่กรุงปักกิ่งเมื่อหลายวันก่อน และท่ามกลางความตึงเครียดในประเด็นไต้หวัน
จีนเพิ่มแรงกดดันต่อไต้หวันด้วยการเพิ่มกำลังทหารรอบเกาะ ไทเปจึงต้องเฝ้าระวังอย่างหนักเผื่อจีนจะเคลื่อนไหวเพิ่มเติมหลังทรัมป์พบสี จีนอ้างว่าไต้หวันที่ปกครองในระบอบประชาธิปไตยเป็นดินแดนของตน ซึ่งไทเปปฏิเสธคำกล่าวอ้างนี้มาโดยตลอด
“ผมคิดว่าหลังจากการประชุมผู้นำ เขาจะระมัดระวังเรื่องจีนมากขึ้น” บอนนี เกลเซอร์ หัวหน้าโครงการอินโดแปซิฟิกจากกลุ่มคลังสมองมาร์แชลฟันด์ของเยอรมนีกล่าวและว่า เฮกเซธอาจผลักดันพันธมิตรและหุ้นส่วนให้เพิ่มงบประมาณด้านกลาโหม
ทูตทหารหลายประเทศกล่าวว่า ตัวแทนจีนน่าจะเจอคำถามสำคัญบนเวทีเกี่ยวกับการกวาดล้างทุจริตของเจ้าหน้าที่ระดับสูงในกองทัพกำลังส่งผลต่อความพร้อมรบของกองทัพจีนอย่างไร
นักวิเคราะห์คาดการณ์ว่าจะมีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับวิธีการที่ประเทศเล็กจะรับมือกับการแข่งขันระหว่างสหรัฐและจีน ตลอดจนการให้ความสำคัญกับประเด็นความขัดแย้งในทะเลจีนใต้ ช่องแคบมะละกา และงบประมาณการป้องกันประเทศด้วย
ส่วนประธานาธิบดีเลิมของเวียดนามนั้นคาดว่า จะเน้นย้ำเรื่องความเป็นกลางของรัฐบาลฮานอย ขณะกำลังกระชับสัมพันธ์กับวอชิงตันและปักกิ่งพร้อมๆ กับปกป้องการอ้างกรรมสิทธิ์เหนือทะเลจีนใต้กับจีน
เลิมเพิ่งได้รับแต่งตั้งเป็นเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์และประธานาธิบดี เป็นผู้นำทรงอำนาจที่สุดของเวียดนามในรอบหลายสิบปี และส่อเค้าว่าจะแสดงบทบาททางการทูตที่โดดเด่นยิ่งขึ้น