ทรัมป์ขู่อิหร่านให้เลิกเก็บค่าธรรมเนียมผ่านช่องแคบฮอร์มุซ

บลูมเบิร์ก รายงานว่า ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ กล่าวว่าเขา “มองโลกในแง่ดี” เกี่ยวกับการทำข้อตกลงกับอิหร่าน แต่ต่อมาก็ออกมาขู่เตหะรานเรื่องการเก็บค่าธรรมเนียมการผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ขณะที่การโจมตีของอิสราเอลในเลบานอน และการปิดช่องทางเดินเรือที่สำคัญแห่งนี้อย่างต่อเนื่องกำลังทำให้การเจรจาทางการทูตเผชิญความเสี่ยง

“มีรายงานว่าอิหร่านกำลังเก็บค่าธรรมเนียมจากเรือบรรทุกน้ำมันที่ผ่านช่องแคบฮอร์มุซ” ทรัมป์เขียนในสื่อสังคมออนไลน์เมื่อวันพฤหัสบดี “พวกเขาไม่ควรทำแบบนั้น และถ้ากำลังทำอยู่ ก็ต้องหยุดเดี๋ยวนี้!”

ในโพสต์ต่อมา ทรัมป์ กล่าวว่า อิหร่านกำลังทำงานได้ “แย่มาก” ในการปล่อยให้น้ำมันผ่านทางน้ำดังกล่าว “นั่นไม่ใช่ข้อตกลงที่เรามี!” เขาเขียน

ก่อนหน้านั้น ทรัมป์เคยอธิบายว่าผู้นำของอิหร่าน “มีเหตุผลมากกว่าที่คำพูดในที่สาธารณะของพวกเขาบ่งบอก” ในการให้สัมภาษณ์ทางโทรศัพท์กับสถานีโทรทัศน์เอ็นบีซีนิวส์ ประธานาธิบดีสหรัฐยังกล่าวด้วยว่านายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู จะ “ลดระดับ” การโจมตีทางอากาศของอิสราเอลต่อกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ที่อิหร่านหนุนหลังในเลบานอน หลังจากผู้นำทั้งสองพูดคุยทางโทรศัพท์กันเมื่อวันพุธ

การตัดสินใจของเนทันยาฮู ที่จะเปิดการเจรจาโดยตรงกับเลบานอนทำให้ราคาน้ำมันลดลงในบ่ายวันพฤหัสบดี ขณะที่สหรัฐตกลงเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมในสัปดาห์หน้าเพื่อหารือเกี่ยวกับการเจรจาหยุดยิงระหว่างอิสราเอล และเลบานอน ตามข้อมูลจากเจ้าหน้าที่กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐ แต่ผู้นำอิสราเอลยังย้ำจุดยืนว่าการโจมตีที่ดำเนินอยู่ในเลบานอนไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลงหยุดยิงสหรัฐ–อิหร่านที่ประกาศเมื่อวันอังคาร

ช่องแคบยังปิด

ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งทรัมป์ย้ำซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า อิหร่านต้องเปิดอีกครั้ง  ยังคงถูกปิดโดยปริยาย เนื่องจากเจ้าของเรือกำลังรอความชัดเจนเกี่ยวกับสถานะของช่องทางดังกล่าว ปริมาณการเดินเรือยังคงเป็นเพียงเศษเสี้ยวของระดับก่อนสงคราม แม้สื่อของรัฐรายงานว่าองค์การท่าเรือ และการเดินเรือของอิหร่านได้เผยแพร่เส้นทางเดินเรือปลอดภัย 2 เส้นทางแล้วก็ตาม

 

โมจตาบา คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดคนใหม่ของอิหร่าน ซึ่งบิดาถูกสังหารในช่วงต้นของสงครามที่สหรัฐ และอิสราเอลเปิดฉาก ยังได้ย้ำข้อเรียกร้องเรื่องการชดใช้ค่าเสียหายจากสงครามอีกครั้ง  ซึ่งน่าจะเป็นเงื่อนไขที่ฝ่ายสหรัฐแทบไม่ยอมรับ คาเมเนอี กล่าวในถ้อยแถลงทางเทเลแกรมว่าอิหร่าน “จะยกระดับการบริหารจัดการช่องแคบฮอร์มุซไปสู่ขั้นใหม่อย่างแน่นอน” แม้ยังไม่ชัดเจนว่าเขาหมายถึง ข้อเรียกร้องเดิมของอิหร่านที่จะรักษาการควบคุมช่องทางเดินเรือนี้ที่สหรัฐปฏิเสธหรือไม่

หวั่นสองฝ่ายไม่บรรลุยุติสงครามอิหร่าน

ความเคลื่อนไหวทางภูมิรัฐศาสตร์ในวันพฤหัสบดีได้ก่อให้เกิดความสงสัยครั้งใหม่เกี่ยวกับโอกาสในการบรรลุข้อตกลงระยะยาวเพื่อยุติสงครามที่ลุกลามไปทั่วตะวันออกกลาง

 

สหรัฐ และอิหร่าน ดูเหมือนจะชะลอการโจมตีส่วนใหญ่ลง หลังการสู้รบยังคงดำเนินต่อไปในภูมิภาคเมื่อวันพุธ ภายหลังการประกาศหยุดยิงในคืนวันอังคาร แต่ในค่ำวันพฤหัสบดี กระทรวงการต่างประเทศคูเวตกล่าวว่า อิหร่าน และพันธมิตรตัวแทนได้เปิดปฏิบัติการโจมตีด้วยโดรนรอบใหม่ ซึ่งมุ่งเป้าไปยังสถานที่สำคัญหลายแห่งในประเทศ

 

รองประธานาธิบดีเจดี แวนซ์ คาดว่าจะเป็นผู้นำคณะผู้แทนสหรัฐ ในการหารือที่มีกำหนดจัดขึ้นที่กรุงอิสลามาบัดในวันเสาร์ โดยคาดว่าคณะผู้แทนอิหร่านจะเดินทางถึงกรุงอิสลามาบัด เมืองหลวงของปากีสถาน ในวันพฤหัสบดี

 

อย่างไรก็ตาม ปฏิบัติการของอิสราเอลที่ยังคงดำเนินต่อไปต่อฮิซบอลเลาะห์ซึ่งสอดคล้องกับเตหะราน อาจบั่นทอนการเจรจา ประธานาธิบดีมาซูด เปเซชเคียน ของอิหร่าน กล่าวว่า การโจมตีของอิสราเอลในเลบานอนเป็น “การละเมิดข้อตกลงหยุดยิงอย่างชัดเจน” และ “จะทำให้การเจรจาไร้ความหมาย”

 

กองทัพอิสราเอล เมื่อวันพฤหัสบดี ได้บอกให้ผู้อยู่อาศัยในแปดเขตของกรุงเบรุตอพยพออกจากพื้นที่ก่อนการโจมตี ภายหลังปฏิบัติการครั้งใหญ่เมื่อวันก่อนหน้าที่คร่าชีวิตผู้คนไปมากกว่า 300 ราย

 

ทรัมป์ให้คำมั่นว่าจะคงกำลังทหารในอ่าวเปอร์เซียไว้ก่อนเริ่มการหารือในปากีสถาน “จนกว่าข้อตกลงตัวจริงที่บรรลุแล้วจะได้รับการปฏิบัติตามอย่างครบถ้วน” เขาเสริมว่าช่องแคบฮอร์มุซจะเปิด และปลอดภัยสำหรับการใช้งานในเร็วๆ นี้

 

อิหร่านปิดช่องแคบฮอร์มุซโดยพฤตินัย ซึ่งตามปกติราวหนึ่งในห้าของน้ำมัน และก๊าซธรรมชาติเหลวของโลกต้องผ่าน  หลังจากสหรัฐ และอิสราเอลเริ่มการโจมตีทางอากาศเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2569 การควบคุมช่องทางเดินเรือนี้ และการรับประกันความปลอดภัยให้กับเรือบรรทุกน้ำมันจะเป็นหัวข้อสำคัญในการเจรจา ท่ามกลางความหวั่นเกรงต่อวิกฤติอุปทานพลังงานโลก

 

ราคาน้ำมันดีดตัวขึ้นช่วงท้ายของการซื้อขายจากข่าวว่ากำลังการผลิตของซาอุดีอาระเบียลดลงมากกว่าครึ่งล้านบาร์เรลต่อวัน จากการโจมตีสถานพลังงานหลายจุด ราคาผันผวนตลอดทั้งวัน โดยน้ำมันดิบสหรัฐ ส่งมอบเดือนพฤษภาคม ปรับขึ้นเกือบ 4% ปิดการซื้อขายที่ใกล้ 98 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ขณะที่น้ำมันดิบเบรนท์ส่งมอบเดือนมิถุนายน ปิดใกล้ 96 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล

 

เมื่อมีรายงานการโจมตีประปรายในอิหร่าน และทั่วตะวันออกกลาง ความสนใจของนานาชาติจึงเบนไปยังเลบานอนมากขึ้น ซึ่งอิสราเอลรื้อฟื้นปฏิบัติการโจมตีฮิซบอลเลาะห์อีกครั้ง หลังกลุ่มติดอาวุธเริ่มยิงจรวดข้ามพรมแดนอิสราเอล–เลบานอนในช่วงเริ่มสงคราม

 

ทั้งสองฝ่ายเคยทำสงครามเต็มรูปแบบกันมาแล้วประมาณสองเดือนในปี 2024 ก่อนที่จะมีการหยุดยิงชั่วคราวในเดือนพฤศจิกายน ปีเดียวกัน รัฐบาลเลบานอนให้คำมั่นว่าจะปลดอาวุธฮิซบอลเลาะห์ แต่ยังไม่ประสบความสำเร็จ เนื่องจากกลุ่มที่ทรงอิทธิพลนี้ปฏิเสธ

 

แวนซ์ กล่าวว่า อิสราเอลยอมรับที่จะ “ยั้งมือเสียหน่อยในเลบานอน” เพื่อสนับสนุนการเจรจา ด้านฮิซบอลเลาะห์ระบุว่า ได้ยิงจรวดไปยังอิสราเอลเพื่อตอบโต้การโจมตีเมื่อวันพุธ

 

คายา คัลลาส ผู้แทนระดับสูงด้านการต่างประเทศของสหภาพยุโรป กล่าวว่า สิทธิในการป้องกันตนเองของอิสราเอลไม่อาจใช้เป็นเหตุผลในการ “ก่อให้เกิดการทำลายล้างครั้งมโหฬารในเลบานอน” พร้อมเตือนว่าการรุกทางทหารกำลังกระทบต่อการเจรจาสันติภาพ

 

สงครามตะวันออกกลางคร่าชีวิตผู้คนไปแล้วมากกว่า 5,500 ราย ตามข้อมูลของรัฐบาล และองค์กรนอกภาครัฐ โดยมีผู้เสียชีวิตในอิหร่านมากกว่า 3,600 ราย ตามการประเมินของ Human Rights Activists News Agency ซึ่งตั้งอยู่ในสหรัฐ ขณะที่รัฐบาลเลบานอน ระบุว่ามีผู้เสียชีวิตมากกว่า 1,700 ราย

 

อิสราเอลระบุว่าสังหารนักรบฮิซบอลเลาะห์ไปแล้วมากกว่า 1,400 คน รวมถึง 200 คนในวันพุธเพียงวันเดียว

 

อิสราเอลรายงานว่ามีผู้เสียชีวิตราวสามสิบกว่าคน และมีจำนวนใกล้เคียงกันเสียชีวิตในกลุ่มประเทศอาหรับริมอ่าว ตามรายงานของรัฐบาล นอกจากนี้ยังมีผู้เสียชีวิตอีกหลายสิบคนในอิรัก กองบัญชาการกลางสหรัฐ ระบุว่าทหารอเมริกันเสียชีวิต 13 นาย

 

อุปสรรคใหญ่ประการหนึ่งของการเจรจาสันติภาพใดๆ ยังคงเป็นสถานะของช่องแคบฮอร์มุซ โดยมีเพียงสามลำเท่านั้นที่ถูกพบว่าออกจากภูมิภาคเมื่อวันพุธ จากข้อมูลติดตามเรือที่บลูมเบิร์กจัดทำขึ้น ในภาวะปกติจะมีเรือราว 135 ลำผ่านทุกวัน

 

เส้นทางปลอดภัยในช่องแคบฮอร์มุซของอิหร่าน ถูกกำหนดขึ้นเพื่อหลีกเลี่ยงความเป็นไปได้ที่จะมีทุ่นระเบิดในเส้นทางจราจรหลัก และเรือทุกลำถูกขอให้ประสานงานกับกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลามจนกว่าจะมีประกาศเปลี่ยนแปลง สื่อ Nour News ของรัฐรายงาน

 

มีเรือบรรทุกสินค้ามากกว่า 800 ลำติดค้างอยู่ในอ่าวเปอร์เซีย ส่วนใหญ่รอที่จะออกจากพื้นที่ และบรรดาเจ้าของเรือกับกลุ่มผู้รับประกันภัยได้เตือนว่า จำเป็นต้องมีรายละเอียดเพิ่มเติมเพื่อตัดสินใจว่าการเดินเรืออย่างปลอดภัยเป็นไปได้หรือไม่

 

ทรัมป์ได้แสดงความเห็นที่ขัดแย้งกันเกี่ยวกับความเป็นไปได้ในการทำข้อตกลงสันติภาพ รวมถึงการเสนอระบบเก็บค่าผ่านทางร่วมกันระหว่างสหรัฐ–อิหร่านสำหรับเรือในช่องแคบฮอร์มุซ โฆษกทำเนียบขาว แคโรไลน์ เลวิตต์ ระบุว่า ข้อเสนอนี้ยังไม่ได้รับการยอมรับ

 

ทรัมป์ ยังกล่าวด้วยว่า อิหร่านได้เกิด “การเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครอง” แล้ว ทั้งที่ตลอดสัปดาห์นี้ยังไม่มีสัญญาณว่าผู้นำชุดใหม่ได้เข้ามามีอำนาจจริง เขาระบุว่าสหรัฐจะใช้แผน 15 ข้อของตนเป็นพื้นฐานการเจรจากับเตหะราน ขณะเดียวกันก็เปิดกว้างต่อการผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตร

 

ฝ่ายอิหร่านเรียกร้องให้มีการคงการควบคุมช่องแคบฮอร์มุซ การยอมรับกิจกรรมเสริมสมรรถนะยูเรเนียมของตน การยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรทั้งปฐมภูมิ และทุติยภูมิทั้งหมด และการถอนกำลังทหารรบของสหรัฐออกจากภูมิภาค ตามถ้อยแถลงของสภาความมั่นคงแห่งชาติสูงสุดของอิหร่านที่สื่อของรัฐเผยแพร่

 

 

พิสูจน์อักษร....สุรีย์  ศิลาวงษ์