‘ศรีลังกา’ ผงาดขึ้นเป็น ‘ฐานใหม่สแกมโลก’ เสี่ยงซ้ำรอยกัมพูชา

นอกจากกัมพูชา และเมียนมาแล้ว ผู้เชี่ยวชาญ และนักสืบด้านอาชญากรรมไซเบอร์เตือนว่า “ศรีลังกา” กำลังกลายเป็น “ฐานแก๊งสแกมแห่งใหม่” ที่เติบโตเร็วที่สุดแห่งหนึ่งของโลก

เบื้องหลังการเป็นฐานใหม่นั้น เพราะศรีลังกาดูเหมือนมี “สิ่งที่แก๊งมิจฉาชีพต้องการ” ตั้งแต่นโยบายเข้าประเทศที่ค่อนข้างผ่อนปรน อาคาร และสำนักงานให้เช่าจำนวนมาก โครงข่ายโทรคมนาคมที่ค่อนข้างดี รวมถึงระบบโอนเงินนอกระบบที่มีมานาน ซึ่งเอื้อต่อการเคลื่อนย้ายเงินผิดกฎหมาย

ทางการศรีลังกา ระบุว่า ได้จัดตั้งหน่วยปราบปรามอาชญากรรมไซเบอร์ขึ้นใหม่ และจับกุมผู้ต้องสงสัยได้แล้วกว่า 1,000 คนในปีนี้ ส่วนใหญ่พบในพื้นที่ชายหาดฝั่งตะวันตกซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวยอดนิยม รวมถึงในกรุงโคลัมโบ เมืองหลวงของประเทศ

อย่างไรก็ตาม นักวิจัยเตือนว่า ศรีลังกามีเวลาไม่มากในการรับมือกับเครือข่ายเหล่านี้ เนื่องจากผู้กระทำผิดมีความคล่องตัว และปรับตัวได้รวดเร็ว ขณะที่ช่องโหว่ด้านกฎหมาย และการบังคับใช้กฎหมาย ยังเปิดโอกาสให้กลุ่มดังกล่าวดำเนินงานได้ง่าย โดยเฉพาะการใช้ “วีซ่านักท่องเที่ยว” เป็นช่องทางเข้าประเทศ

“ศรีลังกามีปัญหาเรื่องการบังคับใช้กฎหมายอยู่แล้ว และเราไม่ได้ปราบปรามบริษัทเหล่านี้อย่างจริงจัง เพราะพวกเขาเข้ามาโดยใช้เพียงวีซ่านักท่องเที่ยว” ดิลรุกชี ฮันดูเนตติ ผู้อำนวยการศูนย์สื่อข่าวเชิงสืบสวนสอบสวนแห่งศรีลังกา กล่าว

สำนักข่าวบลูมเบิร์ก รายงานว่า เมื่อเดือนเมษายน ที่ผ่านมา เจ้าหน้าที่ตำรวจบุกตรวจค้นทรัพย์สินแห่งหนึ่งบนชายฝั่งตะวันตก และพบชาวต่างชาติกว่า 150 คนที่ถูกกล่าวหาว่าดำเนินกิจการหลอกลวงออนไลน์ ต่อมาเพียงไม่กี่วัน ตำรวจได้เข้าตรวจค้นอาคารอพาร์ตเมนต์หลายชั้นใกล้กรุงโคลัมโบ และจับกุมชาวต่างชาติได้อีกกว่า 120 คน

ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า รูปแบบการดำเนินงานของแก๊งสแกมกำลังเปลี่ยนแปลง จากเดิมที่อาศัยศูนย์ปฏิบัติการขนาดใหญ่แบบ “คอมเพล็กซ์สแกม” มาเป็นการเช่าพื้นที่ในโรงแรม อพาร์ตเมนต์ และสำนักงาน ซึ่งสามารถย้ายเข้า และออกได้อย่างรวดเร็ว ทำให้การติดตามตรวจสอบทำได้ยากขึ้น

รายงานของคณะกรรมาธิการรัฐสภาสหรัฐเมื่อปีที่แล้วเตือนว่า เครือข่ายหลอกลวงออนไลน์กำลังย้ายเข้าสู่ประเทศที่มี “กฎหมายอ่อนแอ” กล่าวคือ มีศักยภาพด้านดิจิทัลสูง แต่มีข้อจำกัดในการบังคับใช้กฎหมาย

นักสืบด้านสแกมเชื่อว่า ศูนย์ปฏิบัติการบางแห่งในศรีลังกา อาจมีบุคลากรที่เคยทำงานอยู่ในศูนย์สแกมของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มาก่อน โดยหลังหลบหนีออกมา พวกเขากลับนำทักษะที่ได้เรียนรู้ไปใช้ในเครือข่ายใหม่ เนื่องจากมีทางเลือกในการทำงานอื่นค่อนข้างจำกัด

กรณีของศรีลังกาชี้ให้เห็นว่า แก๊งสแกมไม่ได้กระจุกตัวอยู่ในอาเซียนอีกต่อไป แต่กำลังขยายฐานไปทั่วโลก ตั้งแต่ตะวันออกกลางไปจนถึงแอฟริกา ท่ามกลางความกังวลว่าเครือข่ายเหล่านี้กำลังกลายเป็นอาชญากรรมข้ามชาติที่ทรงอิทธิพลมากขึ้นเรื่อยๆ

อีกปัจจัยหนึ่งที่ทำให้ศรีลังกามีความเสี่ยงคือ การมีชุมชนชาวจีนขนาดใหญ่จากโครงการลงทุนภายใต้ยุทธศาสตร์ Belt and Road ของจีนในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ซึ่งอาจเอื้อให้ผู้กระทำผิดสามารถแฝงตัวอยู่ในชุมชนดังกล่าวได้ง่ายขึ้น

จูเลีย ดิกสัน ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงจากศูนย์ Center for Strategic and International Studies มองว่า ศรีลังกาควรศึกษาประสบการณ์ของประเทศอย่างเวียดนาม และฟิลิปปินส์ในการป้องกันไม่ให้เครือข่ายสแกมฝังรากลึกในประเทศ ต่างจากกรณีของกัมพูชาที่ปล่อยให้ปัญหาขยายตัว จนสแกมกลายเป็นอุตสาหกรรมขนาดใหญ่

“ประเด็นสำคัญอยู่ที่ว่า เจ้าหน้าที่รัฐตั้งใจที่จะลงมือจัดการจริงหรือไม่ หรือกำลังได้รับผลประโยชน์มหาศาลจากกิจกรรมเหล่านี้เหมือนที่เกิดในกัมพูชา” เธอกล่าว

ทั้งนี้ ศรีลังกาอยู่ในอันดับ 107 จาก 182 ประเทศ ในดัชนีการรับรู้การทุจริตปี 2025 ของ Transparency International โดยมีอันดับสูงกว่าเพียงแอลจีเรีย บอสเนีย และเฮอร์เซโกวีนา และลาวเท่านั้น

ขณะเดียวกัน ศรีลังกายังเผชิญความท้าทายจากกฎหมายที่ยังไม่พร้อมรับมือกับอาชญากรรมไซเบอร์รูปแบบใหม่ การเข้าถึงซิมการ์ดได้ง่าย และระบบโอนเงินนอกระบบที่เรียกว่า “อุนดิยัล” (Undiyal) ซึ่งอาจถูกใช้เป็นช่องทางเคลื่อนย้ายเงินผิดกฎหมายและสินทรัพย์ดิจิทัลออกนอกสายตาของหน่วยงานกำกับดูแล

แม้ทางการศรีลังกาจะยืนยันว่า กำลังร่วมมือกับหน่วยงานด้านการเงินและบังคับใช้กฎหมายเพื่อติดตามกระแสเงินผิดกฎหมาย แต่ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า สิ่งสำคัญในเวลานี้คือการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวกรองและการเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่อง ก่อนที่ประเทศจะกลายเป็นศูนย์กลางแห่งใหม่ของอุตสาหกรรมหลอกลวงระดับโลกอย่างเต็มรูปแบบ
 

อ้างอิง: bloomberg         

พิสูจน์อักษร....สุรีย์  ศิลาวงษ์